(1) 原文
3952. Visa mihi mulier quae exporrigebat manum, volens genam meam mulcere, miratus, quid significaret, dictum quod visa ei quandoque, clausis oculis talis faemina, quae mulceret ejus genas, cujus manus pulchra, et cum angelicis spiritibus de ea loquutus, qui dixerunt, quod tales sunt, quae vocatae Pallades, non Minervae, sed Pallades; et quod fuerint spiritus istius temporis et ab antiquioribus, qui delectati ideis, sicut spiritus, et indulserint cogitationibus, ut de Stoicis, et caeteris notum est, quia olim absque philosophia multo melius cogitare potuerunt, sic ut interesse [possent] spiritibus quodammodo, tales spiritus delectati Aristotele, quia cogitavit juste, quare repraesentata erat ei quandoque talis faemina, quae ejus genas mulceret; faemina erat repraesentatio a spiritibus viris, qui circum eum, et habuerunt subjectum, sic ut faemina non esset spiritus, sed esset repraesentatio faeminae, sicut mihi prius [3856].
(2) 直訳
3952. Visa mihi mulier quae exporrigebat manum, volens genam meam mulcere, 女が見られた、彼女は手を伸ばした、私のほほをなでることを欲している、
miratus, quid significaret, 〔私は〕いぶかった、何を意味したか、
dictum quod visa ei quandoque, clausis oculis talis faemina, quae mulceret ejus genas, cujus manus pulchra, 〔私は〕言われた、彼に、時々、見られたこと、閉ざされた目にこのような女が、彼女は彼のほほをなでた、その手は美しい、
et cum angelicis spiritibus de ea loquutus, qui dixerunt, また、天使的な霊たちと彼女について〔私が〕話したとき、その者たちは言った、
quod tales sunt, quae vocatae Pallades, non Minervae, sed Pallades; このような者たちであること、彼女たちはパラス(たち)と呼ばれた、ミネルウァ(たち)でなく、しかしパラス(たち)。
et quod fuerint spiritus istius temporis et ab antiquioribus, また、その時代の、またさらに古代からの霊たちであった、
qui delectati ideis, sicut spiritus, et indulserint cogitationibus, ut de Stoicis, et caeteris notum est, その者たちは、霊たちのように、観念を喜んだ(者たち)、また思考にふけった、ストア派哲学者、また他の者たちについてよく知られているように、
quia olim absque philosophia multo melius cogitare potuerunt, sic ut interesse [possent] spiritibus quodammodo, 昔は、哲学なしにさらによく考えることができたからである、そのように、ある程度、霊たちと間にいることが〔できた〕、
tales spiritus delectati Aristotele, quia cogitavit juste, このような霊たちがアリストテレスに喜ばれた(霊たち)〔である〕、彼が正しく考えたからである、
quare repraesentata erat ei quandoque talis faemina, quae ejus genas mulceret; それゆえ、彼に時々、このような女が表象された、彼女は彼のほほをなでた。
faemina erat repraesentatio a spiritibus viris, qui circum eum, et habuerunt subjectum, 女は、男の霊たちにより表象された、その者たちは、彼のまわりに、また派遣霊を持っていた、
sic ut faemina non esset spiritus, sed esset repraesentatio faeminae, そのように女は霊ではなかった、しかし、女の表象であった、
sicut mihi prius [3856]. 私に前に〔見られた・経験した〕ように〔3856〕。
(3) 訳文
3952. 手を伸ばし、私のほほをなでることを欲している女が見られた。〔私は〕何を意味するのか、いぶかった。彼〔アリストテレス〕の閉ざされた目に、彼のほほをなでた手の美しいこのような女が、時々、見られた、と言われた。また、彼女について〔私が〕天使的な霊たちと話したとき、彼女たちはパラスと呼ばれた、ミネルウァでなく、しかしパラスのような者たちである、と言った。また、その時代の、またさらに古代からの霊たちであった。その者たちは、ストア派哲学者や他の者たちについてよく知られているように、観念を喜び、思考にふけった霊たちのようであった。昔は、哲学なしにさらによく考えることができた、そのように、ある程度、霊たちと間にいることができたからである。このような霊たちがアリストテレスに喜ばれた、彼が正しく考えたからである。それゆえ、彼に時々、彼のほほをなでた、このような女が表象された。女は、彼のまわりにいて派遣霊を持っていた男の霊たちにより表象されたものであった。そのように女は霊ではなく、私に前に〔見られた〕ように、女の表象であった〔3856番〕。
(1) 原文
3953. Ostensum quomodo tales spiritus eum regerent, per id quod cum loqui vellet cum sua faemina{1}, cujus manum toties vidit, ea illico aversata sit, dicens ut eam{2} non tangeret; visum dein quid quod applicaret se ejus tergo, et eum sic occuparet, quod erat, repraesentatio, quomodo tales spiritus eum rexerint, nam a tergo applicari est imperare.
@1 ms. faeminam
@2 ms. se (cf. indecem ad Aristoteles)
(2) 直訳
3953. Ostensum quomodo tales spiritus eum regerent, どのようにこのような霊たちが彼を支配(統制)しているか示された、
per id quod cum loqui vellet cum sua faemina{1}, cujus manum toties vidit, ea illico aversata sit, そのことによって、自分の(=その)女と話すことを欲しているとき、その手をこれほど何度も見た、彼女は直ちに背いたこと、
dicens ut eam{2} non tangeret; 言って、彼女(それ)を☆触らないように。
☆ ここはeamなので「手」の可能性があります。seなら「自分自身」なので「私を触らないで(ください)」なります。
visum dein quid quod applicaret se ejus tergo, et eum sic occuparet, その後、何かが見られた、自分自身を彼の背後に接触させた(寄り添った)こと、また彼をこのように占めた(とらえた)、
quod erat, repraesentatio, quomodo tales spiritus eum rexerint, そのことは、表象であった、どのようにこのような霊たちが彼を支配(統制)しているか、
nam a tergo applicari est imperare. なぜなら、背後から接触する(寄り添う)ことは支配することであるからである。
(3) 訳文
3953. このような霊たちがどのように彼を支配しているか示された――手を何度も見たその女と話すことを欲しているとき、彼女が、「私(手?)を触らないでください」と言って、直ちに背いたことによって。その後、何かが見られた――彼の背後に寄り添ったこと、彼をこのようにとらえたことである。そのことは、このような霊たちがどのように彼を支配しているか、その表象であった。なぜなら、背後から寄り添うことは支配することであるからである。
(1) 原文
3954. Qualem ideam habuit de anima aut spiritu, quem vocabat pneuma, ad vivum ostensum est, factus enim talis, sicut ideam habuit, nempe quod inconspicuus, sed sicut quoddam aetheris, communiter sicut undulans, seu se motitans, talem ideam habuit de spiritu, dicens quod noverit spiritum suum victurum post mortem, [2] quia essentia ejus interior, quae non posset mori, quia potuit cogitare, sed quod habere{1} notionem, qualem nunc, non potuit, modo quod commune cogitationis sic velit cujusdam halitus, qui afflaret quodam motu, de vita ejus qualis, non se cogitavisse distincte dicit, haec sunt Aristotelis.
@1 ms. haberret vel haberre
(2) 直訳
3954. Qualem ideam habuit de anima aut spiritu, quem vocabat pneuma, ad vivum ostensum est, 彼がどのような観念を持っていたか、霊魂または霊について、それを彼はプネウマと呼んだ、生き生きと示された、
factus enim talis, sicut ideam habuit, というのは、このような者になったからである、彼が持った観念のような〔ものに〕、
nempe quod inconspicuus, sed sicut quoddam aetheris, communiter sicut undulans, seu se motitans, すなわち、目に見えないもの〔になった〕こと、しかしある種のエーテルのような、全般的に(おおざっぱに)波のように変化しているような、すなわち、それ自体が動いている、
talem ideam habuit de spiritu, このような観念を霊について持った、
dicens quod noverit spiritum suum victurum post mortem, 言っている、自分の霊が、死後、生きることになる〔ことを〕知っていたこと、
[2] quia essentia ejus interior, quae non posset mori, quia potuit cogitare, 彼の内的な本質〔である〕からである、それは死ぬことができない、彼は考えることができたからである、
sed quod habere{1} notionem, qualem nunc, non potuit, しかし、概念を持つことが、今〔持っている〕ような、できないこと、
modo quod commune cogitationis sic velit cujusdam halitus, qui afflaret quodam motu, 単に思考の通常の(全般的な)もの、このようにある種の息(発散物)を〔その概念を持つことを〕欲している、それはある種の運動で吹きつける、
de vita ejus qualis, non se cogitavisse distincte dicit, そのいのちがどんなものかについて、自分自身は明確に考えなかったことを言った、
haec sunt Aristotelis. これらがアリストテレスのもの〔言葉・感想〕である。
(3) 訳文
3954. 彼がプネウマと呼んだ霊魂または霊について、彼がどのような観念を持っていたか生き生きと示された。というのは、彼が持っていた観念のような者に〔彼自身が〕なったからである。すなわち、目に見えないもの、しかし、ある種のエーテルのような、全般的に波のように変化しているような、すなわち、それ自体が動いているようなものになったことである。霊についてこのような観念を持ち、死後、自分の霊が生きることを知っていた、と言った。
[2] 彼の内的な本質は死ぬことができないからであり、彼は〔それを〕考えることができたからである。しかし、今〔持っている〕ような概念を持つことができない、単に思考の全般的なもの、このようにある種の運動で吹きつけるある種の息〔その概念を持つこと〕を欲している。そのいのちがどんなものかについて、自分自身は明確に考えなかった、と言った。これらがアリストテレスの言葉である。
(1) 原文
3955. Praeterea Aristoteles est inter sanos spiritus, cum ejus asseclae sunt inter fatuos.
(2) 直訳
3955. Praeterea Aristoteles est inter sanos spiritus, さらに、アリストテレスは健全な霊たちの間にいる、
cum ejus asseclae sunt inter fatuos. 彼の信奉者たちが愚かな者たちの間にいる時。
(3) 訳文
3955. さらに、アリストテレスが健全な霊たちの間にいる時、彼の信奉者たちは愚かな者たちの間にいる。