原典講読『霊界体験記』 3949

(1) 原文

3949. Aristoteles tunc missus in statum, quem habuit cum primum in mundum spirituum venit, sed quod miratus, se applicuit ad dextram aurem, non ad sinistram, et ibi loquutus quoque rauce, sed sane{1}; percepi clare quod alius prorsus ac ejus asseclae, quod nempe is ex cogitatione sua excluserit talia, quae scripsit, sic ut ejus philosophia prodierit ex cogitatione, quam descripsit, sic ut termini ejus essent solum voces, quibus cogitationes suas exploratas descripsit, et sic a cogitatione ivit ad terminos, qui dein dicti scholastici, ex quibus philosophia; tum{2} quod ex delectatione{3} affectionis, quae regnavit, et eum ad cogitandum excitavit, ita erat ejus quod ex affectione, et inde delectatione actus, cogitaverit, et cogitationes{4} suas ita descripserit; quare is ad dextram aurem; at ejus asseclae, non ex cogitatione ad terminos [iverunt], sed ex terminis, qui scientia facti, ex tali pulvere ad cogitationem, quod{5} est inversum, ita a tenebris et mortuis ad lucem cogitationis, in qua tunc non inveniunt lucem sed tenebras, nec cogitationem, sed quoddam grumosum, confusum; inde ad delectationem{6}, quae [talibus] non dari potest nisi ex quadam affectione quae non est affectio et inde delectatio cogitandi sed cupiditas externa, sicut honoris sui, et crassius adhuc ob dignitates prae aliis diversis modis, tum ob lucrum, quae nulla sunt apud eos, qui ex affectione, et inde delectatione excitati cogitant, et talia formant et excludunt, haec causa erat, quod Aristoteles ad aurem dextram erat, caeteri ad sinistram.

@1 ms. rauce; sed

@2 J.F.I. Tafel tunc

@3 ms. delectione

@4 ms. cogitatationes

@5 ms. cogitationem quod

@6 ms. electationem

 

(2) 直訳

3949. Aristoteles tunc missus in statum, quem habuit cum primum in mundum spirituum venit, その時、アリストテレスは状態の中へ入れられた、それを初めて霊たちの世界へやって来たときに持った、

sed quod miratus, se applicuit ad dextram aurem, non ad sinistram, しかし、そのことに〔私は〕驚いた、自分自身を右の耳へ接触させた、左へでなく、

et ibi loquutus quoque rauce, sed sane{1}; またそこでもまたしゃがれ声で、しかし、健全に話した。

percepi clare quod alius prorsus ac ejus asseclae, 私ははっきりと知覚した、まったく他の(別の)もの〔である〕こと、そして彼の信奉者と、

quod nempe is ex cogitatione sua excluserit talia, quae scripsit, すなわち、彼は自分の思考からこのようなものを考え出したこと、それらを彼が書いた、

sic ut ejus philosophia prodierit ex cogitatione, quam descripsit, そのように、彼の哲学は思考から進み出た、それを彼は記述した、

sic ut termini ejus essent solum voces, quibus cogitationes suas exploratas descripsit, そのように彼の用語(専門語)は単なる言葉であった、それらで自分の調べた思考を記述した、

et sic a cogitatione ivit ad terminos, qui dein dicti scholastici, ex quibus philosophia; またこのように思考から用語(専門語)へ進んだ、それはその後、スコラ哲学と呼ばれた、それらから〔彼の〕哲学〔の特徴がある〕。

tum{2} quod ex delectatione{3} affectionis, quae regnavit, et eum ad cogitandum excitavit, なおまた、情愛の喜びから、それらが支配した、また彼を思考へかきたてたこと、

ita erat ejus quod ex affectione, et inde delectatione actus, cogitaverit, et cogitationes{4} suas ita descripserit; そのようであった彼の〔もの〕は、情愛からの、またここから喜びで働きかけられたものは、また自分の思考をそのように記述した。

quare is ad dextram aurem; それゆえ、彼は右の耳に〔いた〕。

at ejus asseclae, non ex cogitatione ad terminos [iverunt], sed ex terminis, qui scientia facti, しかし、彼の信奉者たちは、思考から用語(専門語)へ〔進まなかった〕、しかし、用語から〔進んだ〕、それは知識とされた、

ex tali pulvere ad cogitationem, quod{5} est inversum, このようなちりから思考へ、それは逆さにされた、

ita a tenebris et mortuis ad lucem cogitationis, このように暗やみと死んだものから思考の光へ、

in qua tunc non inveniunt lucem sed tenebras, nec cogitationem, それらの中で、その時、光りを見いださない、しかし、暗やみを、思考も〔見いださ〕ない、

sed quoddam grumosum, confusum; しかし、ある種のちりまみれ(ほこりっぽい)もの、混乱〔がある〕。

inde ad delectationem{6}, ここから喜びへ〔進もうとしても〕、

quae [talibus] non dari potest nisi ex quadam affectione quae non est affectio et inde delectatio cogitandi sed cupiditas externa, それらは〔このようなもので〕与えられることができない、ある種の情愛からでないなら、それは情愛やここから考えることの喜びでなく、しかし、外なる欲望である。

sicut honoris sui, et crassius adhuc ob dignitates prae aliis diversis modis, tum ob lucrum, 自分の名誉のもののような、またさらに粗野に、いろいろな方法で他の者たちよりも威厳〔がある〕ために、なおまた利益のために、

quae nulla sunt apud eos, qui ex affectione, et inde delectatione excitati cogitant, et talia formant et excludunt, それらは彼らのもとに何もない、その者たちは情愛から、またここからかきたてられた喜びから考える、またこのようなものを彼らは形作る、また考え出す、

haec causa erat, quod Aristoteles ad aurem dextram erat, caeteri ad sinistram. これが理由であった、アリストテレスが右の耳にいたこと、他の者たちが左〔の耳〕に。

 

(3) 訳文

3949. その時、アリストテレスは、初めて霊たちの世界へやって来たときに持った状態の中へ入れられた。しかし、〔私は〕彼が自分自身を左でなく、右の耳へ接触させ、そこでもしゃがれ声で、しかし、健全に話したことに驚いた。私は、〔彼が〕彼の信奉者とはまったく別ものであることをはっきりと知覚した。すなわち、彼は自分の思考からこのようなものを考え出し、それらを書いたこと、そのように、彼の哲学は思考から進み出て、それを彼は記述したことである。そのように彼の用語はそれらで自分の調べた思考を記述した単なる言葉であった。このように思考から用語へ進み、それはその後、スコラ哲学と呼ばれ、それが〔彼の〕哲学〔であった〕。なおまた、情愛の喜びから、それらが支配し、彼を思考へとかきたてた。そのような彼の情愛からのまたここから喜びで働きかけられたものを、また自分の思考を、そのように記述した。それゆえ、彼は右の耳にいた。

しかし、彼の信奉者たちは、思考から用語へ進まないで、知識とされた用語から進んだ。このような‶ちり〟から思考へ、それは逆さにされたものであり、このように暗やみと死んだものから思考の光へ〔進み〕、それらの中で、その時、光りを思考も見いださず、しかし、暗やみを、ある種の‶ちり〟まみれもの、混乱を見いだす。ここから喜びへ〔進もうとしても〕、それらはある種の情愛からでないなら、〔このようなもので〕与えられることができない、それは情愛やここから考えることの喜びでなく、しかし、外なる欲望である。自分の名誉のような、またさらに粗野に、いろいろな方法で他の者たちよりも威厳〔がある〕ための、なおまた利益のためのものである。それらは、情愛から、またここからかきたてられた喜びから考え、このようなものを形作り、考え出す者たちのもとには何もない。これが、アリストテレスが右の耳にいて、他の者たちが左の耳にいた理由であった。

原典講読『霊界体験記』 3950,3951

(1) 原文

3950. Loquutus cum Aristotele cum supra caput, quod puerulus per dimidium horae ita philosophice, analytice, logice, loqui possit, ut Aristoteles{1} per volumina omnia recondita philosophica ejus, analytica et logica describere nequiret, et tamen puer is nescit, quod talis; [2] sicut quod saltator possit artus suos, simul singula membra movere artificiose, ut naturaliter, et applicare respirationes singulis, quae si explorarentur unde, et quomodo, per explorationem fibrarum concurrentium a cerebris, per fibras motrices, musculos diaphragmatis, respirationes pulmonum, et eorum ac caeterorum viscerum applicationes, per volumina describi nequeunt, cum tamen is novit saltare, absque cognitione talium, ita se habet cum philosophia talium, quae nullius usus est, nisi delectationis causa, Aristoteles hoc multum approbavit, et dixit ita esse, et nunc quod inutilia et futilia sint, et sicut pulveris, qui prorsus rejiciendus, quia talis quod prorsus oculis{2} objiciat grumos, et occoecat, cum tali inverso ordine procedunt, et velint ex artificio cogitare, cum [tamen] cogitatio se extendat ad artificialia talia, quae a cogitatione videntur, non autem cogitatio ab artificialibus, haec sunt Aristotelis, addit, si fatuus{3} quis velit esse, ita procedat.

@1 ms. Alistoles

@2 ms. oculi

@3 imperfectum in ms.

 

(2) 直訳

3950. Loquutus cum Aristotele cum supra caput, 〔私は〕アリストテレスと〔彼が〕頭の上方に〔いた〕とき話した、

quod puerulus per dimidium horae ita philosophice, analytice, logice, loqui possit, 小さな少年が一時間の半分の間、そのように哲学的に、分析的に、論理的に話すことができること、

ut Aristoteles{1} per volumina omnia recondita philosophica ejus, analytica et logica describere nequiret, アリストテレスが彼のすべての深遠な哲学、分析的な論理また論理学の書物によって〔も〕述べることができないような、

et tamen puer is nescit, quod talis; またそれでも、小年はそれを知らない、そのようなもの〔である☆〕こと。

☆ これでは言葉足らずでわからないと思います。「そのような能力が自分にあることを知らない」と内容を補うような意訳をしてよいと思います。

[2] sicut quod saltator possit artus suos, simul singula membra movere artificiose, ut naturaliter, 例えば、踊る人は自分の手足でできる、同時に個々の四肢(肢体)を巧みに(技巧的に)動かすこと、自然的なように、

et applicare respirationes singulis, また個々の〔動きに〕呼吸を適合させること、

quae si explorarentur unde, et quomodo, per explorationem fibrarum concurrentium a cerebris, それらがもしどこからか調べられるなら、またどのように〔行なわれるの〕か、脳から一緒に行動する繊維を調べることによって、

per fibras motrices, musculos diaphragmatis, respirationes pulmonum, 運動の繊維によって、横隔膜の筋肉、肺の呼吸、

et eorum ac caeterorum viscerum applicationes, per volumina describi nequeunt, またそれらのそして他の内臓の適用、〔それらは〕書物によって述べられることができない、

cum tamen is novit saltare, absque cognitione talium, そのときそれでも、彼は踊ることを知った(知っている)、このような知識なしに、

ita se habet cum philosophia talium, quae nullius usus est, nisi delectationis causa, そのように振る舞う、このような哲学に、それは何も役立たない、喜びのためでないなら、

Aristoteles hoc multum approbavit, アリストテレスはこれを大いに是認した、

et dixit ita esse, et nunc quod inutilia et futilia sint, et sicut pulveris, qui prorsus rejiciendus, またそのようであることを言った、また今や、役に立たない(無用の)ものと無益なものであること、またこのように‶ちり〟のよう〔である〕、それはまったく投げ捨てられなくてはならない、

quia talis quod prorsus oculis{2} objiciat grumos, et occoecat, cum tali inverso ordine procedunt, et velint ex artificio cogitare, このようなもの〔である〕からである、まったく目に逆らう‶ちり〟、また盲目にする、このような逆にした順序で進むとき、また技巧から考えることを欲する、

cum [tamen] cogitatio se extendat ad artificialia talia, quae a cogitatione videntur, そのとき〔それでも〕思考はそれ自体をこのような人為的な(技巧的な)ものを広げる、それらは思考から見られる、

non autem cogitatio ab artificialibus, けれども、思考は人為的な(技巧的な)ものからではない、

haec sunt Aristotelis, addit, si fatuus{3} quis velit esse, ita procedat. これらがアリストテレスのもの〔言葉・感想〕である、彼は言い足した、もし愚かであることをだれかが欲するなら、そのように進む(接続)。

 

(3) 訳文

3950 〔私は〕アリストテレスが頭の上方にいたときに話した。小さな少年が半時間の間に、アリストテレスがその深遠な哲学、分析的な論理や論理学のすべての書物によっても述べることができないようなものを、そのように哲学的に、分析的に、論理的に話すことができること、またそれでも、小年はそのような能力が自分にあることを知らないことである。

[2] 例えば、踊る人は、自分の手足で、同時に個々の肢体を巧みに、自然に、動かすこと、また個々の動きに呼吸を合わせることができる。それらがもしどこからか、またどのように行なわれるのか、脳から一緒に行動する繊維を調べることによって、運動の繊維、横隔膜の筋肉、肺の呼吸によって、またそれらのものそして他の内臓の適用によって調べられるなら〔それらは〕書物によって述べられることができない。そのときそれでも、彼はこのような知識なしに、踊ることを知っている。そのように振る舞う、このようなものの哲学もそのようであり、喜びのためでないなら、それは何も役に立たない。アリストテレスはこれを大いに是認し、そのようであること、また今や、無用の無益なものであること、またこのように‶ちり〟のようであり、まったく投げ捨てられなくてはならない、と言った。まったく目に逆らう‶ちり〟のようなものであり、このような逆にした順序で進む、また技巧から考えることを欲するとき、盲目にするからである。そのとき〔それでも〕思考はこのような人為的なものから広がり、それらは思考から〔そのように〕見られる。けれども、思考は人為的なものからではない。これらがアリストテレスの言葉であり、彼は、もしだれかが愚かであることを欲するなら、そのように進めばよい、と言い足した。

 

(1) 原文

3951. Quaesitum{1} qualem ideam habuerit de summo numine, visus mihi Quidam ad sinistrum supra, facie humana et circum caput cinctus circulo quodam radioso, dictum quod talem ideam habuerit, de Deo, quod talis, sicut{2} stiterit sibi Ipsum, dixit quod ita cogitaverit de Deo, proinde quod aliquam ideam habuerit Domini, Quem nunc, ut boni spiritus confitetur, et dicit quod Ipse regat universum, nam qui coelum regit, regit universum, unum ab altero separari nequit; haec quoque ejus sunt.

@1 ms. Quaesum

@2 in ms. forte sic ut

 

(2) 直訳

3951. Quaesitum{1} qualem ideam habuerit de summo numine, 〔彼に〕質問された、どのような観念を持っていたか、最高の神(異教の神・神性)について、

visus mihi Quidam ad sinistrum supra, facie humana et circum caput cinctus circulo quodam radioso, 私に「ある者」が見られた、左の上方に、人間の顔で、また頭のまわりをある種の輝く環(輪)で取り巻かれた、

dictum quod talem ideam habuerit, de Deo, 言われた、このような観念を持っていたこと、神について、

quod talis, sicut{2} stiterit sibi Ipsum, そのようなもの〔持っていた〕こと、自分自身に示したような、その方を、

dixit quod ita cogitaverit de Deo, 彼は言った、そのように神について考えたこと、

proinde quod aliquam ideam habuerit Domini, Quem nunc, ut boni spiritus confitetur, したがって、いくらかの主の観念を持った、その者を、今、善良な霊として認めている、

et dicit quod Ipse regat universum, また言った、その方は全世界を支配していること、

nam qui coelum regit, regit universum, unum ab altero separari nequit; なぜなら、天界を支配する者は、全世界を支配するからである、一方はもう一方から分離されることができない。

haec quoque ejus sunt. これらもまた彼のもの〔言葉・感想〕である。

 

(3) 訳文

3951. 〔私は彼に〕最高の神性についてどのような観念を持っていたか質問した。〔すると〕私に「ある者」が、左の上方に、人間の顔で、また頭のまわりをある種の輝く輪で取り巻かれて見られた。神について、その方を自分自身に〔そのように〕示したような観念を持っていた、と言われた。彼は、そのように神について考えた、したがって、いくらかの主の観念を持ち、その者を、今は善良な霊として認めている、と言った。また、その方は全世界を支配している、と言った。なぜなら、天界を支配する者は、全世界を支配する、一方はもう一方から分離されることができないからである。これらもまた彼の言葉である。