(1) 原文
3882. Quales ideae istae sunt ab iis quoque instructus, nempe quia loquuntur per labia, ex labiorum{1} plicationibus diversissimis, iis optime sic cognitis, qui in tali loquela, et [quia] vident discrimina plicationum, et formarum in labiis, tum quoque plicationis motiunculas, applicationes linguae, ejus apicis, imprimis, quae concurrunt, quae sunt perplura, quae non possunt hujus telluris incolis esse nota, inde formarunt sibi ideas, et solum dum cogitant, repraesentant tales formas simplices, compositas magis et magis, (quod constare potest ex loquela vocum, in qua quoque formae tales simplices et varie compositae sunt, secundum quas lingua, palatum, nares, labia se accommodant), sed{2} incolarum Martis adhuc subtiliores formae sunt, quia loquela eorum est labiorum, et plenior sic multo loquela vocum, sunt tales formae artificiales, quoties sistunt ideas suas, et tunc cum loquuntur, cavent quam maxime, ne idea cogitationis quaedam adsit, quas sciunt apte removere, sic ut sit mera repraesentatio talium, absque idea cogitationis, ex qua alii intelligunt illico,
@1 ms. laborum
@2 ms. accommodant 😐 sed
(2) 直訳
3882. Quales ideae istae sunt ab iis quoque instructus, その観念がどんなものであるか、彼らからもまた〔私は〕教えられた、
nempe quia loquuntur per labia, ex labiorum{1} plicationibus diversissimis, すなわち、唇によって話すので、唇の最もいろいろに曲げることから、
iis optime sic cognitis, qui in tali loquela, 彼らに最もよくこのように知られて〔いる〕、その者はこのような話し方の中に〔いる〕、
et [quia] vident discrimina plicationum, et formarum in labiis, また唇の中の曲げることと形の違いを見る〔からである〕、
tum quoque plicationis motiunculas, applicationes linguae, ejus apicis, imprimis, なおまた、曲げることの小さな動きもまた、舌の適用、その先端、特に、
quae concurrunt, quae sunt perplura, quae non possunt hujus telluris incolis esse nota, それらが協力する、それらは非常に多くのものである、それらはこの地球の住民によく知られたものであることができない、
inde formarunt sibi ideas, ここから彼らは自分自身に観念を形作る、
et solum dum cogitant, repraesentant tales formas simplices, compositas magis et magis, また考えている時だけ、このような形を表象する、単純なものを、合成されたものを、さらにまたさらに、
(quod constare potest ex loquela vocum, in qua quoque formae tales simplices et varie compositae sunt, (そのことは言葉の話し方から明らかにすることができる、その中にもまたこのような単純なまたいろいろと合成された形がある、
secundum quas lingua, palatum, nares, labia se accommodant), それらにしたがって、舌、口蓋、鼻孔、唇がそれ自体を調整する)、
sed{2} incolarum Martis adhuc subtiliores formae sunt, しかし、火星の住民の形は、なおさらさらに鋭い(鮮明な)ものである、
quia loquela eorum est labiorum, et plenior sic multo loquela vocum, 彼らの話し方は唇のものであるからである、またさらに完全〔なもの〕このように大いに、言葉の話し方〔よりも〕、
sunt tales formae artificiales, quoties sistunt ideas suas, このような人為的な(作りものの)形がある、自分の観念を示すたびごとに、
et tunc cum loquuntur, cavent quam maxime, ne idea cogitationis quaedam adsit, また、その時、話すとき、最大によりも用心する、思考の観念の何らかのものが現存しないように、
quas sciunt apte removere, 彼らはそれらを適当に取り去る(遠ざける)ことを知っている、
sic ut sit mera repraesentatio talium, absque idea cogitationis, ex qua alii intelligunt illico, そのように、このようなものの単なる表象である、思考の観念なしの、それらから他の者たちは直ちに理解する。
(3) 訳文
3882. その観念がどんなものであるか、〔私は〕彼らからもまた教えられた。すなわち、唇を極めていろいろと曲げることから、唇によって話すからであり、このような話し方の中にいる彼らに、このように最もよく知られている。また、唇の中の曲げることとその形、なおまた、曲げることの小さな動きも、舌、特にその先端の適用の違いを見るからであり、それらに協力する非常に多くのものがあり、それらはこの地球の住民によく知られることができない。ここから彼らは自分自身に観念を形作り、考えている時だけ、このような形を、単純なものを、さらにまたさらに合成されたものを表象する。(そのことは言葉の話し方から明らかにすることができる――その中にもまたこのような単純なまたいろいろと合成された形があり、それらにしたがって、舌、口蓋、鼻孔、唇がそれ自体を調整している)。しかし、火星の住民は、さらに鮮明な形を持っている。彼らの話し方は唇のものであり、言葉の話し方〔よりも〕大いに、さらに完全なものであるからである。自分の観念を示すたびごとに、このような作為的な形がある。また、その時、話すとき、思考の観念の何らかのものがないように、最大限に用心する。彼らはそれらを適当に取り去ることを知っている。そのように、思考の観念のないものの単なる表象であり、他の者たちはそれらから直ちに理解している。