(1) 原文
De idea non intelligibili, item de ave, et Martis incola
3879. Cum loquutus cum eo, qui in statu pacifico, de quo nunc percipio, quod ii referant sinum longitudinalem{1} [in]{2}cerebro―nam{3} inter bina cerebri haemisphaeria jacet, et ibi in statu quieto, nihil curans quomodo tumultuantur cerebri haemisphaeria, nam tutus in medio―
@1 ms. longitudinarem
@2 sic J.F.I. Tafel
@3 ms. cerebro, nam
(2) 直訳
De idea non intelligibili, item de ave, et Martis incola 理解できない観念について、同じく鳥、また火星の住民について
3879. Cum loquutus cum eo, qui in statu pacifico, 〔私が〕彼と話したとき、その者は平和の状態の中に〔いた〕、
de quo nunc percipio, quod ii referant sinum longitudinalem{1} [in]{2} cerebro― その者について、今、私は知覚している、彼らが脳の〔中の〕縦洞に関係すること――
nam{3} inter bina cerebri haemisphaeria jacet, なぜなら、脳の二つの半球の間にある(位置を占める)からである、
et ibi in statu quieto, nihil curans quomodo tumultuantur cerebri haemisphaeria, またそこに静かな状態の中に〔いる〕、何も心配なく、どのように脳の半球が騒がしくても、
nam tutus in medio― なぜなら、〔その〕真ん中の中で安全〔であるからである〕――
(3) 訳文
理解できない観念について、同じく鳥と火星の住民について
3879. 〔私が〕平和の状態の中にいた者と話したとき、その者について、今、私は、彼らが脳の中の縦洞に関係することを知覚している――なぜなら、脳の二つの半球の間にあり、脳の半球がどのように騒がしくても、何も心配なく、そこに、静かな状態の中に〔いる〕からである。なぜなら、〔その〕真ん中で安全であるからである――
(1) 原文
3880. tunc{1} erant spiritus qui se insinuabant, et quidem versus anteriorem partem capitis, sic ut ille tunc secedere coactus sit, ad unum latus, tametsi remansit, secessit, ut daret iis locum, ut perciperem quinam et quales, dixit etiam quod recedat; spiritus isti agebant sicut lene flumen, et per aliquantum temporis, nec percepi quicquam, undulabant leniter, sic loquendo inter se, sed nec spiritus circum me, nec ego intelligebam, quid loquerentur inter se.
@1 ms. medio; 3880. Tunc
(2) 直訳
3880. tunc{1} erant spiritus qui se insinuabant, et quidem versus anteriorem partem capitis, その時、霊たちがいた、その者たちは自分自身を徐々に持ち込んだ、実際に頭の部分の前部へ向けて、
sic ut ille tunc secedere coactus sit, ad unum latus, そのように、彼は、その時、去ることを強いられた、一つの脇へ、
tametsi remansit, secessit, ut daret iis locum, ut perciperem quinam et quales, それでも残った、去った(離れた)、彼らに場所を与えるために、私が知覚するために、〔彼らが〕だれかまたどんな者か、
dixit etiam quod recedat; 彼もまた言った、引き下がったこと。
spiritus isti agebant sicut lene flumen, et per aliquantum temporis, その霊たちは穏やかな川(流れ)のように行動した、またいくらかの時間にわたって、
nec percepi quicquam, undulabant leniter, sic loquendo inter se, 私も何も知覚しなかった、彼らがさらに穏やかに波のように進行した、そのように互いの間で話して、
sed nec spiritus circum me, nec ego intelligebam, quid loquerentur inter se. しかし、私の回りの霊たちも、私も理解しなかった、彼らが何を互いの間で話したか。
(3) 訳文
3880. その時、自分自身を、実際に頭の部分の前部へ向けて徐々に持ち込んだ霊たちがいた。そのように、彼は、その時、ある脇へ去ることを強いられた。それでも残り、彼らに場所を与えるために、私が、〔彼らが〕だれかまたどんな者か知覚するために離れた。彼もまた、引き下がった、と言った。その霊たちは穏やかな流れのように、またいくらかの時間にわたって、行動した。私も何も知覚しなかった。彼らはそのように互いの間で話して、さらに穏やかに波のように〔話しを〕進めた。しかし、私の回りの霊たちも、私も、彼らが互いの間で何を話したか理解しなかった。
(1) 原文
3881. Ab angelis per spiritus instructus, quod essent incolae Martis, qui sic loquerentur inter se, ut nullus spiritus posset intelligere, instruebant me etiam illi, quod talem loquelam inter se habeant, ut nullus spiritus eam possit intelligere, quare cum volunt [alii spiritus] percipere quid dicunt, tunc inter se ita loquuntur, quod cum non percipiunt, abeunt; sed miratus quod talis loquela dabilis esset, nam quaecunque loquela usque secum habet ideas, nam loquelam absque ideis non dari putavi; dicebant, quod in loquela ista sint formatae certo modo ideae, quae non intelligibiles sunt aliis, quare cavent tunc, ne aliquid affectionis sit, si aliquid affectionis, tunc illico inde percipiunt, sed loquuntur sic ideis formatis absque affectione; [2] (nunc percipio, quod hac quoque sit habitus, qui non bonus, nam loqui absque affectione, est quoque avis margaritica, dum non affectio, non est vita, tametsi videatur esse vita, et sic usque avis volare potest, nam avis significat cogitationem, avis margaritica cogitationem absque affectione; percipio etiam [quod] Martis incolae sibi induxerint talem loquelam, qui in cognitionibus sunt, et recesserunt ab affectione, quae principium, sic ut loquantur similiter, ita ex cogitatione, non ab affectione, quod est avis margaritica).
(2) 直訳
3881. Ab angelis per spiritus instructus, quod essent incolae Martis, 天使たちにより、霊たちを通して、〔私は〕教えられた、火星の住民であったこと、
qui sic loquerentur inter se, ut nullus spiritus posset intelligere, その者たちはこのように互いの間で話している、だれも霊たちが理解することができないように、
instruebant me etiam illi, quod talem loquelam inter se habeant, ut nullus spiritus eam possit intelligere, さらにまた彼らは私に教えた、このような話し方を互いの間で持っていること、どんな霊もそれを理解することができないような、
quare cum volunt [alii spiritus] percipere quid dicunt, tunc inter se ita loquuntur, それゆえ、〔他の霊たちが〕知覚することを欲しないとき、何を言っているか、その時、互いの間で、そのように話す、
quod cum non percipiunt, abeunt; 彼らが知覚しないとき、彼らは去ること。
sed miratus quod talis loquela dabilis esset, しかし、〔私は〕いぶかった、このような話し方が存在可能であった(ありえた)こと、
nam quaecunque loquela usque secum habet ideas, なぜなら、どんな話し(方に)も、それでもそれ自体に観念を持っているからである、
nam loquelam absque ideis non dari putavi; なぜなら、私は観念なしに話すこと(発言)が存在しないことを思ったからである、
dicebant, quod in loquela ista sint formatae certo modo ideae, quae non intelligibiles sunt aliis, 彼らは言った、その話し方の中に、ある方法で観念が形作られる、それは他の者に理解できないものである、
quare cavent tunc, ne aliquid affectionis sit, それゆえ、その時、彼らは用心する、情愛の何らかのものがないように、
si aliquid affectionis, tunc illico inde percipiunt, もし情愛の何らかのものが〔ある〕なら、その時、彼らは、直ちに、その時、知覚する、
sed loquuntur sic ideis formatis absque affectione; しかし、彼らは話した、このように情愛なしに作り上げられた観念で。
[2] (nunc percipio, quod hac quoque sit habitus, qui non bonus, (今や、私は知覚している、ここにもまた習慣があることそれは善くない、
nam loqui absque affectione, est quoque avis margaritica, なぜなら、情愛なしで話すことは、真珠の鳥でもあるからである、
dum non affectio, non est vita, tametsi videatur esse vita, et sic usque avis volare potest, 情愛がない時、いのちがない、たとえいのちがあると見られても、またこのようにそれでも鳥が飛ぶことができる、
nam avis significat cogitationem, avis margaritica cogitationem absque affectione; なぜなら、鳥は思考(思考力)を意味するからである、真珠の鳥は情愛なしの思考(思考力)を。
percipio etiam [quod] Martis incolae sibi induxerint talem loquelam, さらにまた私は知覚している、火星の住民が自分自身にこのような話し方をひき起こした〔こと〕、
qui in cognitionibus sunt, et recesserunt ab affectione, quae principium, その者たちは認識の中にいる、また情愛から引き下がった、それは源である、
sic ut loquantur similiter, ita ex cogitatione, non ab affectione, そのように、同様に話す、したがって思考から、情愛からでなく、
quod est avis margaritica). それは真珠の鳥である)。
(3) 訳文
3881. 天使たちにより、霊たちを通して、〔私は〕火星の住民であったことを教えられた。その者たちは、だれも霊たちが理解することができないように互いの間で話している。さらにまた彼らは私に、どんな霊も理解することができないような話し方を互いの間で持っている、と教えた。それゆえ、何を言っているか〔他の霊たちが〕知覚することを欲しない時、互いの間で、そのように話す。彼らは知覚しないとき、去る。しかし、〔私は〕、このような話し方がありえるのか、いぶかった。なぜなら、どんな話し方でも、それ自体に観念を持っているからである。なぜなら、私は観念なしに話すことが存在しない、と思ったからである。彼らは、その話し方の中に、ある方法で観念が形作られ、それは他の者に理解できないものである、と言った。それゆえ、その時、彼らは、情愛の何らかのものがないように用心する、もし情愛の何らかのものがあるなら、その時、直ちに、その時、知覚されてしまう。しかし、彼らは、このように情愛なしに作り上げられた観念で話した。
[2] (今や、私は、ここにもまた善くない習慣があることを知覚している。なぜなら、情愛なしで話すことは、真珠の鳥でもあるからである。情愛がない時、たとえいのちがあり、このようにそれでも〔その〕鳥は飛ぶことができる、と見られても、いのちがない。なぜなら、鳥は思考を、真珠の鳥は情愛なしの思考を意味するからである。さらにまた私は、火星の住民が自分自身にこのような話し方をひき起こしたことを知覚している。その者たちは、源である情愛から引き下がった認識の中にいる。そのように同様に、情愛からでなく、そのように思考から話す。それは真珠の鳥である。)