(1) 原文
De idea loci
3605. Observatum, quoties aliquid audivi, tametsi non viderim, [quod] usque ideam loci conceperim, qualis ibi locus fuisset, sed hoc fictum, quia talis non locus, super quod nullam reflexionem habui, priusquam revocaretur hoc in memoriam et ideam, sic agnoscens, quod ideam loci mihi finxerim; observatum etiam est, cum in uno conclavi diutius fuerim, quod familiare factum, ut ibi ideas melius potuissem habere, quam cum in alio conclavi seu loco; tum heri cum in conclave [proximum] juxta alterum, ubi assuefactus eram scribere, transferrem{1} me <in proximum>, tunc tranquillum factum apud spiritus, nescientes quasi ubinam essem, quod miratus; loquutus nunc de eo, quod spiritus junctam habere velint ideam loci, quae nisi simul in idea, peregrinum obvenit, non quasi scientes, ubinam, cum idea non sit determinata, nisi etiam locus sit: praeterea etiam observatum, quod unus locus praestet altero, et quidem ex vicinia spirituum, qui ibi sibi videntur versari, sicut pluribus confirmari potest, praeter quod ex hominibus{a} qui prope sunt, et in domo sunt; sic ut in spirituum mundo talia existant, super quae, quia quotidiana et familiaria sic facta, homo non reflectit, usque ducunt{2} suas causas a spirituum mundo. 1748, 17 Oct. Causa est, quod idea non finita sit absque spatio, seu quod idem, absque structura. Retrahebant pedem, cum cogitaretur de locis, signum quod quasi eis{3} loca et materialia essent fulcra quibus insistunt.{4}
@1 ms. transferrem
@2 ms. ducit
@3 J.F.I. Tafel aliter (sed vide indicem ad Corpus et Pes)〔『索引』では該当する箇所が「iis」となっている〕
@4 initium abscissus in ms.
@a intellexerim vicinia hominum
(2) 直訳
De idea loci 場所の観念について
3605. Observatum, quoties aliquid audivi, tametsi non viderim, 〔私に〕観察された(気づいた)、何らかのものを私が聞いたたびごとに、たとえ私が見なかったにしても、
[quod] usque ideam loci conceperim, qualis ibi locus fuisset, それでも私は場所の観念を知覚したこと、そこにどんな場所であったか、
sed hoc fictum, quia talis non locus, しかし、これは想像されたもの(fingo)〔である〕、場所はそのようなものでないからである、
super quod nullam reflexionem habui, priusquam revocaretur hoc in memoriam et ideam, そのことについて、私は何も観念を持たなかった、このことが記憶と観念の中に思い出されるよりも前に、
sic agnoscens, quod ideam loci mihi finxerim; このように認めて、場所の観念を私に、私は造りあげたこと。
observatum etiam est, さらにまた〔私に〕観察された(気づいた)、
cum in uno conclavi diutius fuerim, quod familiare factum, 一つの部屋の中に私がさらに長い間いたとき、そのことは〔私に〕よくあることであった、
ut ibi ideas melius potuissem habere, quam cum in alio conclavi seu loco; そのようにそこに観念をいっそうよく持つことができた、他の部屋または場所の中に〔いた〕ときよりも。
tum heri cum in conclave [proximum] juxta alterum, ubi assuefactus eram scribere, transferrem{1} me <in proximum>, なおまた、昨日、他の者のすぐ近くの〔最も近い・隣人の☆〕部屋の中へ、そこで私は書くことに慣れていた、私は、私を<最も近い・隣人の中へ>移したとき、
☆この補足〔〕は不要でしょう。
tunc tranquillum factum apud spiritus, nescientes quasi ubinam essem, その時、霊たちのもとに静けさが生じた、いわばどこに私がいたか知らないで、
quod miratus; そのことを〔私は〕驚いた。
loquutus nunc de eo, 〔私は〕今、そのことについて話した、
quod spiritus junctam habere velint ideam loci, quae nisi simul in idea, peregrinum obvenit, 霊たちは場所の観念を(と)結びつくことを欲していること、それ〔場所〕が観念の中で同様でないなら、出生地でない(よそ者・不慣れな)ように思える、
non quasi scientes, ubinam, cum idea non sit determinata, nisi etiam locus sit: いわば、どこからか知らない、観念が確定していないとき、さらにまた場所が〔結びついて〕いないなら――
praeterea etiam observatum, quod unus locus praestet altero, ほかにさらにまた観察された(気づいた)、ある場所が他のもの〔場所〕にまさる(=望ましい)こと、
et quidem ex vicinia spirituum, qui ibi sibi videntur versari, 実際に、霊たちの近隣の者から、その者はそこに自分自身に位置を定めている(存在する)ことが見られる、
sicut pluribus confirmari potest, praeter quod ex hominibus{a} qui prope sunt, et in domo sunt; 多くのものから確信されることができるように、ほかに〔近隣の☆〕人間から、その者は近くにいる、また家の中にいる。
☆「注」参照。
sic ut in spirituum mundo talia existant, そのように、霊たちの世界の中にこのようなものが存在するようになる、
super quae, quia quotidiana et familiaria sic facta, それらについて、日々のことまた周知のことなので、このように生じた、
homo non reflectit, usque ducunt{2} suas causas a spirituum mundo. 人間は熟考しない、それでもその原因を霊たちの世界から導いている。
1748, 17 Oct. 1748年10月17日。
Causa est, quod idea non finita sit absque spatio, seu quod idem, absque structura. 原因がある、観念は空間なしに限定されないこと、すなわち、同じこと〔であるが〕、構造(建築物)なしに、〔限定されない〕こと。
Retrahebant pedem, cum cogitaretur de locis, 彼らは足を引っ込めた、場所について考えられているとき、
signum quod quasi eis{3} loca et materialia essent fulcra quibus insistunt.{4} しるし〔である〕、いわば彼らに場所や物質的なものは支え(土台)であったこと、それらで立つ。
(3) 訳文
場所の観念について
3605. 何らかのものを私が聞くたびごとに、たとえ私が見なかったにしても、それでも私は、そこがどんな場所であったか場所の観念を知覚したことに気づいた。しかし、これは想像されたものである、場所はそのようなものでないからである。そのことについて、私は、このことが記憶と観念の中に思い出されるよりも前に、何も観念を持たなかった、このように場所の観念を私は私自身に造りあげたことを認めた。
さらにまた〔私は〕気づいた――ある部屋の中に私が長い間いたとき、そのことは〔私に〕よくあることであったが、そこでは他の部屋または場所にいたときよりも、いっそうよく観念を持つことができた。なおまた、昨日、他の者のすぐ近くの部屋へうつしたとき、そこで私は書くことに慣れていたが、その時、霊たちに静けさが生じ、いわば私がどこにいたか知らなかった。そのことに〔私は〕驚いた。
〔私は〕今、このことについて話した――霊たちは場所の観念と結びつくことを欲しており、その場所が観念の中で同様でないなら、〔自分が〕よそ者のように思えることである。観念が確定していないとき、さらにまた場所が結びついていないなら、いわば、どこからであるか知らない。ほかにもまた気づいた――ある場所が他の場所にまさることである。実際に、近隣の霊たちから、そこに自分自身の位置を定めている者から見られる、そのように多くのものから、ほかにも、近くにいる、また家の中にいる人間から確信されることができる。そのように、霊たちの世界の中にこのようなものが存在するようになる。それらについて、このように生じることは、日々のまたよく知られたことなので、〔私たち〕人間は熟考しない、それでもその原因を霊たちの世界から導いている。748年10月17日。観念は空間がないなら、すなわち、同じことであるが、建築物がないなら限定されないことに原因がある。場所について考えているとき、彼らは足を引っ込めた。このことは、彼らにとって場所や物質的なものは、それらで彼らが立つ土台であったことの、いわばしるしであった。