(1) 原文
Quod omnia ab usu et ad usum creata sint
3574. Per ideas cogitationis loquutus cum spiritibus angelicis, quod nihil usquam in mundo creatum, quod non ex fine, ut{1} inde usus, et ex usu effectus, et sic ab usu et ad usum, creatum; loquutus primum de pulmonibus, quod ad usum formati sint, ut inserviant singulis actionibus, tum ut vitam dent{2} musculis, tum organis sensus, et quod se applicent ad singula imo singularissima actionum, hic usus omnium praeexistet, et praevisus et provisus debuit esse, finis est, ut totum corpus quoad actiones et sensus vivat, sic est commune, quod singuli usus spectant, ita quod usus sint fines medii, ad finem universalem, qui{3} est vita corporis: quod autem musculi et organa sensus, sicut visus, spectent usum communem, nempe visum internum, quare etiam ii ad usum et ex usu. Visus internus seu cogitatio, spectat finem communem, qui{4} est bonum societatis in communi et universali in terra, quare omnia cogitationis erunt usus ad eum finem tendentes, sic fines intermedii: cogitatio interior spectat commune bonum societatis et societatum, proinde
@1 ms. et (cf. indecem ad Commune) 『索引』のCommuneには次のようにあります。
Quod omnia, quae creata sunt, sint ex Eine, ex fine quod usus, et quod ex usu effectus, …
このように、「注」では手稿に et があるとしていますが、見当たりません、そして ut に変えていますが、この必要を私は認めません。
@2 sic J.F.I. Tafel; ms. det
@3 sic J.F.I. Tafel; ms. quae
@4 ms. quae
(2) 直訳
Quod omnia ab usu et ad usum creata sint すべてのものは役立ちからまた役立ちのために創造されたこと
3574. Per ideas cogitationis loquutus cum spiritibus angelicis, 思考の観念によって〔私は〕天使的な霊たちと話した、
quod nihil usquam in mundo creatum, 何も常に世の中に創造されなかったこと、
quod non ex fine, ut{1} inde usus, et ex usu effectus, et sic ab usu et ad usum, creatum; 目的からでなく、また☆ここから役立ち、また役立ちから結果、またこのように役立ちからまた役立ちのたちのために、創造されたもの。
☆ここは「また」(et)でよいと思います。「注」参照。
loquutus primum de pulmonibus, 最初に、肺について話した、
quod ad usum formati sint, ut inserviant singulis actionibus, tum ut vitam dent{2} musculis, tum organis sensus, et quod se applicent ad singula imo singularissima actionum, 役立ちのために形作られたこと、行動の個々のものに仕えるために、なおまた筋肉に、なおまた感覚器官にいのちを与えるために、またそれ自体行動の個々のもの、それどころか最も個々のものに適用させること、
hic usus omnium praeexistet, et praevisus et provisus debuit esse, finis est, ut totum corpus quoad actiones et sensus vivat, このすべての役立ちが先在する、また予見され、また備えられていなければならない、目的がある、全身が行動と感覚に関して生きているために、
sic est commune, quod singuli usus spectant, ita quod usus sint fines medii, ad finem universalem, qui{3} est vita corporis: そのように全般的なもの(共同のもの)である、個々のものが役立ちを眺めて(目指して)いる、そのように役立ちが中間の目的であること、普遍的な目的のために、それは身体のいのちである――
quod autem musculi et organa sensus, sicut visus, spectent usum communem, nempe visum internum, けれども、筋肉と感覚器官は、視覚のような、全般的な役立ちを眺めて(目指して)いる、すなわち、内なる視覚を、
quare etiam ii ad usum et ex usu. それゆえ、それらもまた役立ちのために、また役立ちから〔目指している〕。
Visus internus seu cogitatio, spectat finem communem, qui{4} est bonum societatis in communi et universali in terra, 内的な視覚、すなわち、思考は、全般的な目的を眺めて(目指して)いる、それは全般的なもの(共同のもの)、また地の中の普遍的なものの中の社会の善である、
quare omnia cogitationis erunt usus ad eum finem tendentes, sic fines intermedii: それゆえ、思考のすべてのものは彼の目的へ向かっている役立ちでなければならない、このように中間の(媒介として働く)目的――
cogitatio interior spectat commune bonum societatis et societatum, proinde 内的な思考は社会の共通の善と社会を眺めて(目指して)いる、したがって〔次の文に続く〕、
(3) 訳文
すべてのものは、役立ちから、役立ちのために、創造されたこと
3574. 思考の観念によって〔私は〕天使的な霊たちと、目的から、またここから役立ち、また役立ちから結果、またこのように役立ちからまた役立ちのたちのために創造されたものでないなら、これまでに何も世の中に創造されなかったことを話した。
最初に、〔私は〕肺について話した――行動の個々のものに仕えるために、なおまた筋肉なおまた感覚器官にいのちを与えるために、またそれ自体を行動の個々のもの、それどころか最も個々のものに適用させる役立ちのために形作られたことである。このすべての役立ちが、全身が行動と感覚に関して生きているために、その目的に先在し、予見され、備えられていなければならない。そのように全般的なものであり、身体のいのちという普遍的な目的のために、個々のものが役立ちを目指しており、そのように役立ちは中間の目的である。
けれども、視覚のような筋肉と感覚器官は、全般的な役立ちを、すなわち、内なる視覚を目指している。それゆえ、それらもまた役立ちのためにまた役立ちから目指している。内的な視覚すなわち思考は、全般的な目的を目指している――それは全般的なものであり、地上の普遍的なものの中の社会の善である。それゆえ、思考のすべてのものは彼の目的へ向かう、このように中間の目的へ向かう役立ちでなければならない――内的な思考は社会の共通の善と社会を目指している。したがって、
(1) 原文
3575. totius mundi spirituum et coeli, in altera vita, quare singula cogitationis interioris spectant, quae sunt usus medii; praeterea etiam in mundo inanimato et animato, omnia similiter spectant usum, ut variis modis inserviant homini. Ita nunc usus sunt, ad quos formata sunt omnia et singula, et ab interiori spectant exteriora, inde satis constare potest, quod finis universalissimus omnium sit Qui disponat omnia et singula, et Quod Ipse Qui disponit sit Finis a Quo et ad Quem omnia tendent ordine, et Quod Finis, Qui est Dominus, ita efficiat, ut omnes fines inferiores et usus, ordine SeIpsum spectent, et quod spectare nequicquam possint{1}, nisi ab Ipso; et quod Finis sit vita, constare [potest]{2} a finibus cujusvis hominis.
@1 ms. possit (vide indicem ad Dominis, Finis et Uses)〔『索引』ではpossitとなっています〕
@2 sic J.F.I. Tafel
(2) 直訳
3575. totius mundi spirituum et coeli, in altera vita, quare singula cogitationis interioris spectant, quae sunt usus medii; 霊たちの世界と天界の全体(のもの)は、来世の中の、それゆえ内的な思考の個々のものは眺めて(目指して)いる、それらは中間の役立ちである。
praeterea etiam in mundo inanimato et animato, omnia similiter spectant usum, ut variis modis inserviant homini. ほかにさらにまた生命のない世界の中の、また生命のある〔世界〕、すべてのものは同様に役立ちを眺めて(目指して)いる、いろいろな方法で人間に仕えるために。
Ita nunc usus sunt, ad quos formata sunt omnia et singula, et ab interiori spectant exteriora, 今や、そのように役立ちがある、それ〔役立ち〕のためにすべてと個々のものが形作られている、また内的なものから外的なものを眺めて(目指して)いる。
inde satis constare potest, ここから十分に明らかにすることができる、
quod finis universalissimus omnium sit Qui disponat omnia et singula, すべてのものの最も普遍的な目的であること、その方がすべての個々のものを配置する、
et Quod Ipse Qui disponit sit Finis a Quo et ad Quem omnia tendent ordine, また配置するその方自身が「目的」である、その方からまたその方のためにすべてのものが秩序へ向かう、
et Quod Finis, Qui est Dominus, ita efficiat, ut omnes fines inferiores et usus, ordine SeIpsum spectent, また「目的」が、その方は主である、そのようにひき起こす、すべてのさらに低い目的と役立ちを、秩序でその方ご自身を眺める(目指す)ように、
et quod spectare nequicquam possint{1}, nisi ab Ipso; また眺める(目指す)ことが少しもできない、その方からでないなら。
et quod Finis sit vita, constare [potest]{2} a finibus cujusvis hominis. また目的がいのちであることは、それぞれの人間の目的から明らかにすること〔ができる〕。
(3) 訳文
3575. 来世の中の、霊たちの世界と天界全体は、それゆえ、内的な思考の個々のものは中間の役立ちを目指している。ほかにさらにまた生命のない世界や生命のある世界のすべてのものは、いろいろな方法で人間に仕えるために、同様に役立ちを目指している。
さて、役立ちはそのようなものであり、その役立ち〕のためにすべてと個々のものが形作られ、内的なものから外的なものを目指している。ここから十分に明らかにすることができる――すべてのものの最も普遍的な目的は、すべての個々のものを配置する方であることである。配置するその方自身が「目的」であり、その方からまたその方のためにすべてのものが秩序へ向かう。主である「目的」が、すべてのさらに低い目的と役立ちを、秩序でその方ご自身を目指すようにひき起こし、その方からでないなら、目指すことが少しもできない。目的がいのちであることは、それぞれの人間の目的から明らかにすることができる。