(1) 原文
3516. Ore ferebant passim, quod Reipublicae suae causa ita faciant, quod aliis praeripere omnia eorum vellent, sicut ad eos solum pertinerent omnia quae in universo terrarum orbe essent; sed dictum iis, quod Respublica iis non cordi sit, modo quod assumant hoc ut argumentum confirmans, sicut solet, dum [quis]{1} in cupiditate aliqua est, postea defendit eam ex usu, quem assumit; quare missi in statum, si surripere possent reipublicae suae omnia quaecunque haberet, et quae incolae haberent, annon fecissent, et ostensum idea eorum communicata mihi, quod id facerent, et si Respublica non postea se sustineret, quod cum opibus conquisitis, emigrarent, nihil curantes, si periret prorsus: quare est argumentum postea assumtum, non finis, qui finis si esset, tunc boni quid inesset; [2] nunc non nisi malum, quia prorsus contrarii sunt amori erga proximum; non curantes, ut ostensum, si sic privarent familias, ut nudi cum infantibus irent mendicantes: quare in iis nihil nisi malum; mirati sunt ii, cum perciperent, quod nihil boni haberent, quod non potuerunt non percipere, quia tales sunt ut percipiant quid verum, nam sciunt quod amor proximi sit principalis lex, num quicquam amoris habuerint, nisi erga eos qui faverunt iis in scribendo et negotiando, qui pauperes, pensitant, nec inveniunt. Judicant de aliis, quod phantasiis laborent et infecti sint, sed iis dictum, annon ii sint contrarii amori, an hoc praestat prae illis, nec respondere potuerunt.
@1 sic J.F.I. Tafel
(2) 直訳
3516. Ore ferebant passim, quod Reipublicae suae causa ita faciant, しばしば、彼らは口で言い表わした(言いふらした)、自分の共和国(国家)のためにそのように行なうこと、
quod aliis praeripere omnia eorum vellent, 他の者たちから彼らのすべてのものを奪い取ることを欲したこと、
sicut ad eos solum pertinerent omnia quae in universo terrarum orbe essent; そのように彼らのためにだけすべてのものが属する、それらは全地球の中にあった。
sed dictum iis, quod Respublica iis non cordi sit, しかし、彼らに言われた、共和国(国家)は彼らに心のものでないこと、
modo quod assumant hoc ut argumentum confirmans, 単にこのことを取り入れたこと、論拠を証明する(確信させる)ために、
sicut solet, dum [quis]{1} in cupiditate aliqua est, postea defendit eam ex usu, quem assumit; そのようによく~する、〔だれかが〕何らかの欲望の中にいる時、その後、それを役立ちから弁護する、それを取り入れる。
quare missi in statum, それゆえ、状態の中へ入れられた、
si surripere possent reipublicae suae omnia quaecunque haberet, et quae incolae haberent, annon fecissent, もしひそかに取り去ることができるなら、自分の共和国(国家)のすべてのものをどんなものでも持つ、またそれらは住民が持つ、行なったかどうか、
et ostensum idea eorum communicata mihi, また、私に伝達された彼らの観念が示された、
quod id facerent, et si Respublica non postea se sustineret, 彼らはそのことを行なったこと、またもし共和国(国家)がその後、それ自体を維持しないなら、
quod cum opibus conquisitis, emigrarent, nihil curantes, si periret prorsus: そのとき財産で集めて、彼らは移住する、何も気にかけないで、もし完全に滅びても――
quare est argumentum postea assumtum, non finis, それゆえ、論拠は、その後に取り上げた〔もの〕である、目的ではない、
qui finis si esset, tunc boni quid inesset; それが(=それに)もし目的であったなら、その時、善の何らかのものが内在した(はずである)。
[2] nunc non nisi malum, quia prorsus contrarii sunt amori erga proximum; 今や、悪でないなら〔そこに〕ない、隣人に対する愛にまったく対立していたからである。
non curantes, ut ostensum, si sic privarent familias, ut nudi cum infantibus irent mendicantes: 何も気にかけない、示されたように、もしこのように家族から奪っても、裸で幼児たちとともに行く、乞食となって――
quare in iis nihil nisi malum; それゆえ、彼らの中に、悪でないなら何もない。
mirati sunt ii, cum perciperent, quod nihil boni haberent, 彼らは驚いた、彼らが知覚したとき、善の何も持っていないこと、
quod non potuerunt non percipere, quia tales sunt ut percipiant quid verum, 知覚しないことができないこと、このような者であるからである、何が真理か知覚するような、
nam sciunt quod amor proximi sit principalis lex, なぜなら、知っているからである、隣人愛が主要な律法であること、
num quicquam amoris habuerint, 愛のどんなものを持っていたか、
nisi erga eos qui faverunt iis in scribendo et negotiando, qui pauperes, 彼らのためにでないなら、その者は彼らに好意を持つ、書くことや商売することの中で、その者は貧しい者〔であった〕、
pensitant, nec inveniunt. 彼らは熟考した、見つけもしなかった。
Judicant de aliis, quod phantasiis laborent et infecti sint, 他の者たちについて判断した、幻想で苦しんだこと、また感染させられた、
sed iis dictum, annon ii sint contrarii amori, an hoc praestat prae illis, しかし、彼らに言われた、彼らは愛に反していないか、このことはそれらよりもまさらないか☆、
☆「このこと」と「それら」が何を指すのか(私には)はっきりしませんが、このままとします。「隣人愛」のほうが「自分に好意を持つ者」よりも大切だ、と(無理やり)考えることもできそうですが。
nec respondere potuerunt. 彼らは答えることもできなかった。
(3) 訳文
3516. しばしば、彼らは自分の共和国(国家)のために、他の者たちから彼らのすべてのものを奪い取ることを欲した、そのように彼らのためにだけ全地球の中にあったすべてのものが属するように行なった、と言いふらした。しかし、彼らに、あなたがたの心に共和国(国家)はない、単に、論拠を証明するために、このことを取り入れた、そのように、〔だれかが〕何らかの欲望の中にいる時、その後、それを役立ちから弁護し、それを取り入れることがよくある、と言われた。
それゆえ、〔この〕状態の中へ入れられた――もし、自分の共和国(国家)の持つ、また住民が持つどんなものでもすべてのものを、ひそかに取り去ることができるなら、〔このことを〕行なったか、また、私に伝達された彼らの観念が示された。彼らはそのことを行なった、またもし共和国(国家)がその後、それ自体を維持しないなら、もし完全に滅びても、そのとき財産を集めて、彼らは、何も気にかけないで移住する――それゆえ、論拠は、その後に取り上げたものであり、目的ではない。もしそれに目的であったなら、その時、善の何らかのものが内在したはずである。
[2] 今や、〔そこには〕悪しかない、隣人に対する愛にまったく対立していたからである。示されたように(=示されたことであるが)、もしこのように家族から奪って、裸で幼児たちとともに、乞食となって行っても何も気にかけない――それゆえ、彼らの中に、悪でないなら何もない。
彼らは、自分たちが何の善も持っていないことを知覚したとき、驚いた。知覚せざるをえない、何が真理か知覚するような者であるからである、なぜなら、隣人愛が主要な律法であることを知っているからである。書くことや商売することの中で、自分たちに好意を持つ者のためでないなら、その者は貧しい者〔であったが〕、どんな愛を持っていたか、彼らは熟考した、〔しかし〕見つけもしなかった。他の者たちについては、幻想で苦しみ、感染させられたと判断した。しかし、彼らに、あなたがたは愛に反していないか、このことはそれらよりもまさらないか、と言われた。彼らは答えることもできなかった。