(1) 原文
3023. Exinde fluit, cum ideae sic cadunt in ideas memoriae hominis, et ideae hominis sint varie impletae, unicuique ideae ejus adjuncta sunt innumera, quae proxima sunt, quae affinia, quae remotiora quoad distantiam{1}, quae inde dependentia, et talia, in{2} omni varietate secundum status, et cum differentia in omni homine, secundum cujusvis phantasias, praeter plura, quae non ita numerari possint.
@1 ms. distantia
@2 ms. tales (sic!) m
3024. Inde fluit, cum spiritus plures sint, seu spiritus diversae indolis, quod unus seu unum genus arripiat hoc in idea, quod sibi congruit, aliud genus aliud, imo aliud genus quod distat{1} inde, et quod experientia scio etiam quod dependet ab eo; sicut qui viderunt excrementa et non alia [2843, 2850-53, 2901], qui nihil aliud student quam ut inde magicum discant, qui omne bonum in malum [2743].
@1 in ms. distant imperfecte in distat emendatum
3024a. Ideae quo magis clausae sunt ab homine, sic ut modo unam rem intueatur-quod{1} ex persuasione venit, a cupiditate, ab eo quod semet et mundana spectat, sic clausae sunt ab homine-eo{2} minus periculosum est, nam tunc non possunt ideae spirituum diffundi ad plura, et sic infundere homini quae sunt mala, praeter ea quae homo sibimet acquisivit. At qui in fide, eo melius est, quo minus ideae ad unum determinatae sint, sed ut sint applicabiles ad singula momenta, hoc est quo fluidius ut ita dicam in homine, et minus pertinax et durum, eo facilius a Domino flectitur ad omnia quae beneplacent Domino, et ad bonum. 1748, 1 Sept.
@1 ms. intuatur (sic!), quod
@2 ms. homine, eo
3025. Quamdiu homo vivit, ideae ejus memoriae variantur, mutantur, diffunduntur ad plura objecta, coarctantur ad pauciora per persuasiones: verbo potest usque ad mortem pejor fieri, et melior fieri; at de spiritibus non item; praeterea sic se habet cum ideis, quod diffundi possint ad plura bona, sic habere affinitates alias, aliter conjungi, dividi, et sic novas affinitates contrahere, et sic porro. 1748, 1 Sept.
(2) 直訳
3023. Exinde fluit, cum ideae sic cadunt in ideas memoriae hominis, それゆえ、流れ出ている(引き出される)、観念がこのように人間の記憶の観念の中に落ち込むとき、
et ideae hominis sint varie impletae, unicuique ideae ejus adjuncta sunt innumera, また人間の観念がいろいろなもので満たされている、そのそれぞれの観念に無数のものが結び付けられている
quae proxima sunt, quae affinia, quae remotiora quoad distantiam{1}, quae inde dependentia, それらは最も近くのものである、それらは似ている(親類)もの、それらは距離に関して遠く離れたもの、それらはここから依存、
et talia, in{2} omni varietate secundum status, またこのようなもの、状態にしたがったすべての多様性の中に、
et cum differentia in omni homine, secundum cujusvis phantasias, またすべての人間の中に相違とともに、それぞれの者の幻想にしたがって、
praeter plura, quae non ita numerari possint. ほかに多くのもの、それらはそのように数えられることができない、
3024. Inde fluit, cum spiritus plures sint, seu spiritus diversae indolis, ここから、流れ出ている(引き出される)、多くの霊たちがいるとき、すなわち、いろいろな生来の性質(気質)の霊たちが、
quod unus seu unum genus arripiat hoc in idea, quod sibi congruit, ある〔霊〕またはある種類は観念の中にこれを、それは自分自身に一致する、つかむ(精神的につかむ)、
aliud genus aliud, imo aliud genus quod distat{1} inde, et quod experientia scio etiam quod dependet ab eo; 他の種類は他のものを、それどころか他の種類はここから遠く離れているものを、またそのことを経験から私は知っている、そのことから依存することもまた。
sicut qui viderunt excrementa et non alia [2843, 2850-53, 2901], 糞を見る、また他のものを〔見〕ない者のように〔2843, 2850-53, 2901〕、
qui nihil aliud student quam ut inde magicum discant, qui omne bonum in malum [2743]. その者は何も他のものに専念しない、ここから魔術を学ぶために以外に、その者はすべての善を悪に〔変えることを欲する〕〔2743〕。
3024a. Ideae quo magis clausae sunt ab homine, sic ut modo unam rem intueatur- 観念が人間からさらに閉ざされば閉ざされるほど、一つの事柄だけを熟視するように――
quod{1} ex persuasione venit, a cupiditate, ab eo quod semet et mundana spectat, sic clausae sunt ab homine- そのことは確信から、欲望からやって来る、そのことから、自分自身と世俗的なものを眺めること、このように人間から閉ざされる――
eo{2} minus periculosum est, ますます危険は少ない、
nam tunc non possunt ideae spirituum diffundi ad plura, et sic infundere homini quae sunt mala, なぜなら、その時、霊たちの観念は多くのものへ広められることができないからである、またこのように人間に注ぎ込むことが、それらは悪である、
praeter ea quae homo sibimet acquisivit. ほかにそれらを、それらは人間が自分自身に得た。
At qui in fide, eo melius est, quo minus ideae ad unum determinatae sint, sed ut sint applicabiles ad singula momenta, しかし、信仰の中に〔いる〕者は、ますます善良である、あるものへ向けられた観念が少なければ少ないほど、しかし、個々の瞬間に(常に)適用できるように、
hoc est quo fluidius ut ita dicam in homine, et minus pertinax et durum, すなわち、人間の中で流動的(液体)であればあるほど、そのように私が言うように、また強情なものまた頑固なものが少ない、
eo facilius a Domino flectitur ad omnia quae beneplacent Domino, et ad bonum. ますます容易に主によりすべてのものへ曲げられる、それらは主に喜ばれる、また善へ。
1748, 1 Sept. 1748年9月1日。
3025. Quamdiu homo vivit, 人間は生きているかぎり、
ideae ejus memoriae variantur, mutantur, diffunduntur ad plura objecta, coarctantur ad pauciora per persuasiones: 彼の記憶の観念は多様にされる、変えられる、多くの対象へ広められる、信念によってさらに少ないものへ閉じ込められる(圧縮される)――
verbo potest usque ad mortem pejor fieri, et melior fieri; 一言でいえば、死〔の時〕までもさらに悪くなること、またさらに善くなること。
at de spiritibus non item; しかし、霊たちについて同じでない。
praeterea sic se habet cum ideis, quod diffundi possint ad plura bona, sic habere affinitates alias, ほかに、そのように観念に振る舞う、多くの善へ広められることができること、このように他の親族関係(親近感)を持つこと、
aliter conjungi, dividi, et sic novas affinitates contrahere, et sic porro. 異なって結合されること、分割されること、またこのように新しい親族関係(親近感)が結ばれること、等々。
1748, 1 Sept. 1748年9月1日。
(3) 訳文
3023. それゆえ、観念がこのように人間の記憶の観念の中に落ち込み、人間の観念がいろいろなもので満たされているとき、そのそれぞれの観念に無数のものが結び付けられる。それらは最も近くのもの、似ているもの、距離に関して遠く離れたもの、ここから依存するものである。また、状態にしたがったすべての多様性の中のようなものであり、すべての人間の中に相違とともに、それぞれの者の幻想にしたがって、流れ出ている。ほかに、そのように数えられることができない多くのものがある。
3024. ここから、多くの霊たち、すなわち、いろいろな気質の霊たちがいるとき、ある霊またはある種類〔の霊〕は観念の中で自分自身に一致するものをつかむことが流れ出ている。他の種類は他のものを、それどころか、他の種類はここから遠く離れているものをつかむこと、またそのことから依存することもまた、糞を見て、他のものを見ない者のように〔2843, 2850-53, 2901番〕、私は経験から知っている。すべての善を悪に〔変えることを欲する〕者は〔2743番〕、ここから魔術を学ぶことしか何も他のものに専念しない。
3024a. 観念が、一つの事柄だけを熟視するように、人間からさらに閉ざされば閉ざされるほど――そのことは確信から、欲望からやって来るが、自分自身と世俗的なものを眺めることから、このように人間から閉ざされ――ますます危険は少ない。なぜなら、その時、霊たちの観念は多くのものへ広められることが、またこのように悪を、ほかに人間が自分自身に得た悪を、人間に注ぎ込むことができないからである。
しかし、信仰の中にいる者は、あるものへ向けられた観念が少なければ少ないほど、ますます善良である、しかし、常に適用できるように、すなわち、人間の中で流動的であればあるほど、そのように私は言うが、強情なものや頑固なものが少なければ少ないほど、ますます容易に主により、主に喜ばれるすべてのものへ、また善へ曲げられる。1748年9月1日。
3025. 人間は生きているかぎり、彼の記憶の観念は多様にされ、変えられ、多くの対象へ広められ、信念によってわずかなものへと閉じ込められる――一言でいえば、死〔の時〕までもさらに悪くなり、またさらに善くなる。しかし、霊たちについて同じではない。観念がそのようであることのほかに、多くの善へ広められること、このように他の親近感を持つこと、異なって結合されること、分割されること、またこのように新しい親近感が結ばれることができることなどがある。1748年9月1日。