(1) 原文
2079a. Spiritus is subtilior, erat speciei{1} eorum, qui in vita corporis falsi sunt, et cogitant male de omnibus aliorum quae vident, nec nisi quam sinistre cogitant, et paene nusquam bene, hocque ex innata quadam malitia, cumprimis invidia; quodque se insinuent in aliorum voluptates aut delitias, oritur ex ea causa, quod in vita corporis insinuent se, et assentiant et faveant omnibus, vultu, gestu et verbis, sed intus foveant cogitationes ex invidia cumprimis pullulantes; inde spiritus iste in omnia jucunda se insinuavit, sed per naturam ab invidia tractam, quae intus fota, quae in altera vita non celatur, sed activa fit, et erumpit, omnia et singula jucunda alterius [tales] destruere conantur, et ex jucundis eorum injucunda facere, per id quod ii cum quibus tales sunt, priventur sua amaenitate; externus enim vultus post mortem dissipatur, et cogitatio adest, quae percipitur, aliter ac in vita corporis.
@1 J.F.I. Tafel species
2080. Sunt hujus generis invidiae species plures, nam cohortes erant, sed aliter aliae [species], quas non observare ita mihi datum est, invidia tactae{1} quod aliquis jucunditate fruantur{2}, quam oppugnant quidam apertius quidam occultius, quidam per insinuationem in jucunda, quidam{3} per destructionem [jucunditatis] ex eo quod odium ceperunt.
@1 ms. tacti
@2 sic ms.; vide praefatione hujus editionis sub capite “Idiosyncrasies”
@3 sic J.F.I. Tafel; ms. quidem
(2) 直訳
2079a. Spiritus is subtilior, erat speciei{1} eorum, qui in vita corporis falsi sunt, et cogitant male de omnibus aliorum quae vident, さらに狡猾なその霊は、彼らの種類の〔もの〕であった、その者はいのちが身体の中にあったとき偽る者である、また他の者のすべてのものについて悪を考える、それらを見る、
nec nisi quam sinistre cogitant, et paene nusquam bene, hocque ex innata quadam malitia, cumprimis invidia; 誤って(悪く、左に)以外でないなら考えもしない、ほとんど決して善く〔考え〕ない、そしてこのことは生来のある種の悪意から〔である〕、特にねたみ。
quodque se insinuent in aliorum voluptates aut delitias, oritur ex ea causa, そして自分自身を他の者の快楽または歓喜の中に徐々に持ち込むことは、その原因から起こっている、
quod in vita corporis insinuent se, et assentiant et faveant omnibus, vultu, gestu et verbis, 身体のいのちの中で自分自身を徐々に持ち込むこと、また同意する、また好意を持つ、すべてのもので、顔つきで、身振りでまた言葉で、
sed intus foveant cogitationes ex invidia cumprimis pullulantes; しかし、内部で思考を抱いている、特にねたみから芽を出している、
inde spiritus iste in omnia jucunda se insinuavit, ここから、その霊はすべての快いものの中に自分自身を徐々に持ち込んだ、
sed per naturam ab invidia tractam, quae intus fota, しかし、ねたみから得られた(traho)性質によって、それを内部で抱いた(foveo)、
quae in altera vita non celatur, sed activa fit, et erumpit, それは来世の中で隠されない、しかし、活発になる、また突発する、
omnia et singula jucunda alterius [tales] destruere conantur, 他の者のすべてと個々の快いものを〔このような者は〕破壊することに努力する(試みる)、
et ex jucundis eorum injucunda facere, また、彼らの快いものから不快なものをつくること、
per id quod ii cum quibus tales sunt, priventur sua amaenitate; そのことによって、彼らはそれらのものとともに、そのようなものである、自分の楽しさを奪われる。
externus enim vultus post mortem dissipatur, というのは、外なる容貌は、死後、消散させられるからである、
et cogitatio adest, quae percipitur, aliter ac in vita corporis. また、思考が居合わせる、それが知覚される、身体のいのちの中のようにと異なって。
2080. Sunt hujus generis invidiae species plures, この種類(属)のねたみは多くの種類(種)☆がある、
☆ここに「種類」が二つ出てきます。生物学上の分類なら「属」とその一つ下位の分類である「種」です、大分類と小分類のようなものです。このことはどのように訳すのでしょうか。
nam cohortes erant, sed aliter aliae [species], quas non observare ita mihi datum est, なぜなら、集団があった、しかし、他のもの〔種類〕は異なって〔いた〕、それらをそのように観察することは私に与えられなかった、
invidia tactae{1} quod aliquis jucunditate fruantur{2}, ねたみが触れたもの(tango)、それはある者が快感を享受した、
quam oppugnant quidam apertius quidam occultius, quidam per insinuationem in jucunda, それを彼らは攻撃する、ある者はさらに公然と、ある者はさらにひそかに、ある者は快いものの中に徐々に入り込むことによって、
quidam{3} per destructionem [jucunditatis] ex eo quod odium ceperunt. ある者は〔快感の〕破壊によって、そのことから、憎しみを得た(感知した)こと。
(3) 訳文
2079a. さらに狡猾なその霊は、いのちが身体の中にあったとき偽る者、また他の者の見るすべてのものについて悪く考える類いの者であった。悪くにしか、ほとんど善くは決して考えもしない、そしてこのことは生来のある種の悪意、特にねたみからである。
そして自分自身を他の者の快楽または歓喜の中に持ち込むことは、この理由から起こっている――いのちが身体の中にあったとき自分自身を持ち込み、同意し、顔つきで、身振りでまた言葉で、すべてのもので、好意を持つ、しかし、内部で、特にねたみから芽を出している思考を抱いている。ここから、その霊はすべての快いものの中に自分自身を持ち込んだ。
しかし、ねたみから得られた性質によって、それを内部で抱いた。それは来世では隠されないで、活発になり、突発し、〔このような者は〕他の者のすべてと個々の快いものを破壊することや彼らの快いものから不快なものをつくることを試みる。そのことによって、彼らはそのようなものとともに、自分の楽しさを奪われる。
というのは、外なる容貌は、死後、消散させられ、そこに思考があり、それがいのちが身体の中にあったときと異なって知覚されるからである。
2080. この類いねたみはその下にさらに多くの種類がある。なぜなら、他の種類と異なる集団があった、しかし、それらをそのように観察することは私に与えられなかったからである。彼らは、ある者が快感を享受したことをねたんで、そのことから憎しみを得て、それをある者は公然と、ある者はひそかに、ある者は快いものの中に徐々に入り込むことによって、ある者は〔快感の〕破壊によって、攻撃する。