(1) 原文
1804. Tertium genus, sunt ii, qui maxima damna inferunt homini, nempe qui referunt humores stagnatos intra ventriculum, qui sunt triplicis generis, de uno genere, id mihi ostensum est, quod in altissimo loco sint, loquantur tam molliter, ac si forent spiritus interiores, sic ut decipere ignarum facile possint, sicut etiam deceperunt eos{1}; volubilis et mollis est eorum sermo, et simul interior, nam plus cogitant, quam loquuntur, dumque spiritus bonos decipiunt, per cogitationes agunt, ii fuerunt in vita, qui aperte regnare non studuerunt, quia id iis impossibile, nempe ut principes aut reges fiant, seu domini, sed usque ita a secretis{2} et necessariis regum, principum et dominorum ambiverant esse, ut illi nihil agere nisi ab eorum consilio et quasi arbitrio, deberent, coram aliis quidem id jactant, sed quum sic percipiunt quod forte privarentur ea potestate, modeste loquuntur, ac principi suo tribuunt omnia, inque eos{a} omnem culpam malorum rejiciunt, vel excusant, sibi autem vindicant quicquid boni fit.
@1 ms. eos, qui interiore boni erant
@2 ms. seccretis
@a h.e. principes tales
1805. Tales quia sibi solum student, sic amore sui maximopere aguntur, et alios, qui iis non favent, persequuntur, etiam odio habent, sunt tales humores, qui stagnant in ventriculis, ex quibus damna lethalia; nam sicut humores isti collecti, tendunt cava, et sic inhibent nervorum operationem, et privant sanguinem suis liquidis ac spiritibus, inde lethales sunt.
(2) 直訳
1804. Tertium genus, sunt ii, qui maxima damna inferunt homini, 第三の種類は、彼らである、その者は最大の危害を人間にもたらす、
nempe qui referunt humores stagnatos intra ventriculum, qui sunt triplicis generis, すなわち、その者は脳室の中のよどんだ液を表わす、その者は三種類である、
de uno genere, id mihi ostensum est, quod in altissimo loco sint, 一つの種類について、それが私に示された、彼らは最も高い場所の中にいること、
loquantur tam molliter, ac si forent spiritus interiores, このように穏やかに話す、そしてもしかしてさらに内的な霊であった〔かのように〕
sic ut decipere ignarum facile possint, sicut etiam deceperunt eos{1}; そのように無知な者を容易に欺くことができる、そのようにさらにまた彼らを欺いた。
volubilis et mollis est eorum sermo, et simul interior, 彼らの話しは流暢で穏やかである、また同時にさらに内的、
nam plus cogitant, quam loquuntur, dumque spiritus bonos decipiunt, per cogitationes agunt, なぜなら、さらに考えるからである、話すよりも、そして善い霊たちを欺く時、思考を通して働きかける、
ii fuerunt in vita, qui aperte regnare non studuerunt, quia id iis impossibile, 彼らは、〔この世の〕生活の中で〔そのような者〕でなかった、その者は公然と支配することに〔精力を〕注がなかった(専念しなかった)、そのことが彼らに不可能〔であった〕からである、
nempe ut principes aut reges fiant, seu domini, sed usque ita a secretis{2} et necessariis regum, principum et dominorum ambiverant esse, すなわち、君主または王のようである、すなわち、主人(主)(=支配者)、しかしそれでも秘密顧問官と親密な廷臣のように、王、君主また支配者であることを求めた、
ut illi nihil agere nisi ab eorum consilio et quasi arbitrio, deberent, それらの者が何も行なわなくてはならないように、彼らの助言からでないなら、またいわば自由選択、
coram aliis quidem id jactant, sed quum sic percipiunt quod forte privarentur ea potestate, modeste loquuntur, ac principi suo tribuunt omnia, 他の者の前で確かに、そのことを自慢する、しかしこのように知覚されるとき、おそらくそれらの権限が奪われること、謙虚に話す、そして自分の君主にすべてのものを帰す、
inque eos{a} omnem culpam malorum rejiciunt, vel excusant, sibi autem vindicant quicquid boni fit. そして彼らの中のすべての悪の過失を投げ返す、あるいは許す(言いわけをする)、けれども、自分自身に要求する、行なわれた善の何でも。
1805. Tales quia sibi solum student, sic amore sui maximopere aguntur, et alios, qui iis non favent, persequuntur, etiam odio habent, このような者は、自分自身だけを〔精力を〕注ぐ(専念する)ので、このように自己愛で最大限にかりたてられる、また他の者を、その者は彼らに賛同しない、迫害する(悩ませる)、さらにまた憎しみを持つ、
sunt tales humores, qui stagnant in ventriculis, ex quibus damna lethalia; このような者が液である、それは脳室の中でよどんでいる、それらから致命的な危害が〔ある〕。
nam sicut humores isti collecti, tendunt cava, et sic inhibent nervorum operationem, et privant sanguinem suis liquidis ac spiritibus, inde lethales sunt. なぜなら、その液のように集められる、空洞を広げる、またこのように神経の働きを妨げる、また血液を奪う、その流動性でまた霊(=活気)で、ここから致命的なものがあるからである。
(3) 訳文
1804. 第三の種類は、人間に最大の危害をもたらす者である。すなわち、その者はその者は脳室の中のよどんだ液を表わし、その者は三種類である。一つの種類について、彼らは最も高い場所の中にいることが私に示された。もしかして内的な霊である〔かのように〕このように穏やかに話し、そのように無知な者を容易に欺くことができ、そのようにさらにまた彼らを欺いた。彼らの話しは流暢で穏やかである、また同時に内的である。なぜなら、話すよりもさらに考え、そして善い霊たちを欺く時、思考を通して働きかけるからである。
彼らは、〔この世の〕生活の中で〔そのような者〕でなかった、公然と支配することが彼らに不可能〔であった〕ので専念しなかった、すなわち、君主または王、すなわち、支配者ようであることに専念しなかった、しかしそれでも秘密顧問官と親密な廷臣のように、それらの者が彼らの助言から、またいわば自由選択からでしか、何も行なわなくてはならないように、王、君主また支配者であることを求めたからである。
他の者の前で確かに、そのことを自慢する、しかし、それらの権限が奪われかもしれないと知覚するとき、謙虚に話し、そして自分の君主にすべてのものを帰す。そして、彼らの中のすべての悪の過失を投げ返すかあるいは言いわけをする、けれども、行なわれたどんな善でも自分自身に要求する。
1805. このような者は、自分自身だけに専念するので、このように自己愛で最大限にかりたてられ、彼らに賛同しない他の者を悩ませる、憎みもする。このような者が脳室の中でよどんでいる液であり、それらから致命的な危害がある。なぜなら、〔彼らは〕その液のように集められ、脳室を広げ、このように神経の働きを妨げ、血液から、その流動性や霊気を奪い、ここから致命的なものがあるからである。