原典講読『霊界体験記』 1240~1242

(1) 原文

1240. Sunt qui has provincias constituunt, et apparent supra medium caput directe fere, ad mediam distantiam, qui{1} tales sunt, quod scrupulos quasi conscientiae movent, et insinuant homini, in rebus, in quibus aliquid dubii offenditur, quod putant esse debitum, et sic peccatum, in permultis, et sic gravant conscientiam, in iis, in quibus non gravandi sunt, quorum similes plures sunt in mundo, et vocantur conscientiosi, nam quid vera conscientia, non ita sciunt, sed in omni, quod obvenit, ponunt conscientiam, sicut exempli causa, si quis in exteras regiones proficiscitur, et opes suas impendit rebus magni pretii, tunc gravare possunt conscientiam et solo isto scrupulo, quod patria sic opibus ejus privetur, quae tamen ibi remanere debent; sic in perplurimis aliis, nam posito tali scrupulo ut thesi, nunquam desunt confirmantia et sic gravantia, quasi conscientiam, cum vera conscientia sit, ratiociniis istis opposita, quod si non impenderet, gravatur omnino conscientia,☆ sicut omnes, si nossent, confiterentur; similiter, si in dubium conscientiae vocetur, quod opes sic impendat rebus maximae utilitatis, et tamen sic priventur haeredes iis, quibus{a} secundum legem, ☆ut apparet, devinctus erit; praeter innumera similia; qui tales in vita sunt, ii in altera vita provinciam istam constituunt, et continue, dum adsunt, conscientiam similium gravant, et quidem usque ad dolorem; et quia expendunt modo affirmantia sui scrupuli{2}, nihili aestimant utilitates summas, quod eae praeponderent.

@1 ms. distantiam; qui

@2 ms. scrupili

@a intelligendum iis haeredes, quibus

☆この段落は☆印まで、それと☆印以降が交差線で抹消されています。

 

1241. Imo quoque tales anxietatem inducunt sensibilem parti abdominis corporis, seu diaphragmatis regioni, sic ut anxietas percipiatur, dum agunt; iidem quoque in tentationibus hominis similes anxietates inducunt, et dum iis permittitur, intolerabiles, quas per aliquot dies in tentatione sustinui, et nunc quoque, sed leviter, sensi; quae anxietas ab iis venit, quia tales sunt; nec iis est extensio cogitationum, ut acquiescant in utilioribus ac necessariis.

☆この段落は交差線で抹消されています。

 

1242. Cum iis hodie quoque loquutus sum, qui aggravare tentabant conscientiam, nec potuere ad rationes attendere, quia{1} tenaciter permanent in sua opinione. 1748, 8 Martius.

@1 nisi legeris quin

☆この段落は交差線で抹消されています。

 

(2) 直訳

1240. Sunt qui has provincias constituunt, et apparent supra medium caput directe fere, ad mediam distantiam, これらの領域を構成する者がいる、また頭の中央の上方のほとんど真っ直ぐ、中間の距離に見られる、

qui{1} tales sunt, quod scrupulos quasi conscientiae movent, et insinuant homini, in rebus, in quibus aliquid dubii offenditur, quod putant esse debitum, et sic peccatum, その者はこのような者である、いわば良心の微量(ちり・疑惑)☆を起こす☆、また人間に持ち込む、事柄の中で、それらの中に何らかの疑いが生じる、責務があることを思うこと、またこのように罪〔があること〕、

scrupulum movere で「異議を唱える・反対する」の意味があります。でも、やや直訳でよいでしょう。

in permultis, et sic gravant conscientiam, in iis, in quibus non gravandi sunt, 非常に多くのものの中で、またこのように良心を重くする(圧迫する)、彼らの中に,その者の中に重く(圧迫し)てはならない、

quorum similes plures sunt in mundo, et vocantur conscientiosi, それらの同様の多くの者が世の中にいる、また「良心的な者☆」と呼ばれる、

☆ この直後の記述からすれば、否定的な意味で使われていることがわかります。

nam quid vera conscientia, non ita sciunt, sed in omni, quod obvenit, ponunt conscientiam, なぜなら、何が真の良心か、そのように知らない、しかし、すべてのものの中で、生じるもの、良心を置く☆、

☆「良心を置く」の「置く」は「前提とする」と意味があり、意訳すれば「良心の事柄(問題)とする」でしょう。

sicut exempli causa, si quis in exteras regiones proficiscitur, et opes suas impendit rebus magni pretii, 例えば、例の理由、もし、だれかが外の領域(地域)の中で旅立つ、また自分の富を大きな価値の事柄に費やすなら、

tunc gravare possunt conscientiam et solo isto scrupulo, quod patria sic opibus ejus privetur, quae tamen ibi remanere debent; その時、良心を重くする(圧迫する)ことができる、またただその微量(ちり・疑惑)だけを、祖国はこのようにその富で奪われている、それはそれでもそこに残されなければならない。

sic in perplurimis aliis, このように、他の非常に多くのものの中で。

nam posito tali scrupulo ut thesi, nunquam desunt confirmantia et sic gravantia, quasi conscientiam, なぜなら、このような微量(ちり・疑惑)が論点として置かれて、決して確認するものを欠かないことはないからである、またこのように重くする(圧迫する)ものを、いわば良心を、

cum vera conscientia sit, ratiociniis istis opposita, quod si non impenderet, gravatur omnino conscientia, sicut omnes, si nossent, confiterentur; 真の良心があるとき、その(誤まった)推論に対立している、もし費やさないなら、すべての良心は重くされる(圧迫される)、すべての者のように、もし知ったなら、告白する(言明する)

similiter, si in dubium conscientiae vocetur, quod opes sic impendat rebus maximae utilitatis, et tamen sic priventur haeredes iis, quibus{a} secundum legem, ut apparet, devinctus erit; 同様に、良心の疑いの中に呼び出される、富をこのように最大の役立つ事柄に費やすこと、またそれでもこのようにそれらの相続人が奪われる、法律にしたがってそれらで(=それらを)、見られるように、付与されるであろうと。

praeter innumera similia; ほかに、同様の無数のもの〔がある〕。

qui tales in vita sunt, ii in altera vita provinciam istam constituunt, et continue, dum adsunt, conscientiam similium gravant, et quidem usque ad dolorem; その者は、いのちの中でそのような者である、彼らは来世の中でその領域を構成する、また絶えず、居合わせる時、良心を同様のもので重くする(圧迫する)、実際に、苦痛までも〔与える〕。

et quia expendunt modo affirmantia sui scrupuli{2}, nihili aestimant utilitates summas, quod eae praeponderent. また、考慮するので、自分の微量(ちり・疑惑)の肯定する論証だけを、最高度の役立つことを何も評価しない、それらを最初の場所に置くこと。

 

1241. Imo quoque tales anxietatem inducunt sensibilem parti abdominis corporis, seu diaphragmatis regioni, sic ut anxietas percipiatur, dum agunt; それどころか、このような者もまた、このような不安をひき起こす、身体の腹の部分に感覚で捕えられる、または横隔膜の領域に、そのように不安が知覚される、働きかける時。

iidem quoque in tentationibus hominis similes anxietates inducunt, et dum iis permittitur, intolerabiles, 同じ者が、人間の試練の中でも、同様の不安をひき起こす、また彼らに許される時、耐えられないものを〔引き起こす〕、

quas per aliquot dies in tentatione sustinui, et nunc quoque, sed leviter, sensi; それを数日に渡って、試練の中で私は被った(耐えた)、また今もまた、しかし、わずかに(軽く)、私は感じた(=感じている)

quae anxietas ab iis venit, quia tales sunt; その不安は彼らからやって来る、このような者であるからである。

nec iis est extensio cogitationum, ut acquiescant in utilioribus ac necessariis. 彼らに思考の拡大もない、さらに役に立つもの、そして必要なものの中で満足する(安心する)ような。

 

1242. Cum iis hodie quoque loquutus sum, qui aggravare tentabant conscientiam, nec potuere ad rationes attendere, 彼らと、今日もまた、話した、その者は良心を重苦しくすることを試みた、理性へ留意することができることもなかった、

quia{1} tenaciter permanent in sua opinione. 自分の見解の中に執拗にとどまったからである。

1748, 8 Martius. 174838日。

 

(3) 訳文

1240. これらの領域を構成する者がいて、頭の中央のほとんど真っ直ぐ上方の中間の距離に見られる。その者は、いわば良心の疑惑を起こす、また人間に、それらの中に何らかの疑いが生じる事柄の中で、責務がある、またこのように罪があると思うことを持ち込むような者である。

 良心を圧迫する非常に多くのものの中に、このように圧迫してはならない者がいる。それらと同様の多くの者が世の中にいて、「良心的な者」と呼ばれている。なぜなら、何が真の良心か、そのように知らないで、生じるものすべてのものを、良心の問題としているからである。

 例えば、その理由の例として、もし、だれかが外の地域へ旅立ち、自分の富を大きな価値の事柄に費やすなら、その時、祖国はこのようにその富を奪われている、その富はそれでもそこに残されなければならない、この疑惑だけで良心を圧迫することができる。このように、他の非常に多くのものの中で。なぜなら、このような疑惑が論点として置かれて、決して確認するものを、またこのようにいわば良心を圧迫するものを欠かないことはないからである。

 その誤まった推論に対立している真の良心があるとき、もし費やさないなら、もし知ったなら、すべての者のように、すべての良心は圧迫されると言明する。同様に、富をこのように最大の役立つ事柄に費やすことは、それでも法律にしたがってそれらを付与されるであろう相続人が富を奪われるように見られ、良心の疑いの中に呼び出される。ほかに、同様の無数のもの〔がある〕。

 〔この世で〕いのちがそのようであった者は、は来世でその領域を構成する。また居合わせる時、絶えず良心を同様のもので圧迫し、実際に、苦痛さえ〔与える〕。また、自分の疑惑を肯定する論証だけを考慮するので、最も役立つことを何も評価しない、それらを最優先させることもしない。

 

1241. それどころか、このような者は、身体の腹の部分にまたは横隔膜の領域に、感覚で捕えられるような不安もまたひき起こす。働きかける時、そのように不安が知覚される。同じ者が、人間の試練の中でも、同様の不安をひき起こす、また彼らに許される時、耐えられないものを引き起こす。それを数日間、私は試練の中で被った、今もまた、しかし、わずかなものを感じている。その不安は彼らからやって来る、このような者であるからである。彼らに、さらに役に立つものそして必要なものの中で安心するような思考の拡大もない。

 

1242. 今日もまた、私は、良心を重苦しくすることを試みたと話した、その者は理性に留意することもできなかった。自分の見解の中に執拗にとどまったからである。174838日。

原典講読『霊界体験記』 1243

(1) 原文

De statu animarum, quod putent se in corpore esse

 

1243. Ut passim prius [207, 364-65, 400], animae putant se non aliter ac in corpore esse, quod vocant homines, sic quod homines sint, nec nisi per reflexiones datas, agnoscere possunt, quod spiritus, de qua re etiam nunc cum binis loquutus sum, qui putarunt se vivere in mundo, quicquid enim in corpore, etiam retinent, nempe omnes suas cupiditates secum habent, quae eorum sunt{1} vita corporea, praeterea etiam appetitus, sicut appetitum edendi, cum vident cibum, quem cupierunt in vita corporis, sic nunc unus eorum affirmabat, cum videret quod comederem{2}, et dixi iis, quod sensus quoque retineant, sicut visum, auditum, olfactum, et tactum, ita sensibilem ut in corpore, et sicut corporeum; ulterius cum iis loquutus, quod nihilominus sint spiritus, quod scire possent per reflexiones, et quod nunc non opus habeant, curas habere corporis, sicut in mundo; in mundo solum sunt victus, vestitus, et domicilium, quae curae hominum sunt, et nunc, [dixi,] quod propter solum victum, vestitum, et domicilium cupiant [homines] universum possidere, cum [tamen] paucissimis contenti esse possent: et nunc in vita ut spiritus, nullo eorum opus habent, quare nunc vacare possunt coelestibus. 1748, 8 Martius.

@1 ms. est

@2 ms. commederem

 

(2) 直訳

De statu animarum, quod putent se in corpore esse 霊魂の状態について、自分自身が身体の中にいることを思っていること

1243. Ut passim prius [207, 364-65, 400], animae putant se non aliter ac in corpore esse, しばしば前に〔言われた〕ように〔207, 364-65, 400〕、霊魂は、自分自身を異なって思っていない、そして身体の中にいること、

quod vocant homines, sic quod homines sint, nec nisi per reflexiones datas, agnoscere possunt, quod spiritus, 人間を呼んでいること、このように人間であること、与えられた熟考よってでないなら、認めることもできない、霊〔である〕ことを。

de qua re etiam nunc cum binis loquutus sum, qui putarunt se vivere in mundo, その事柄についてもまた、私はふたりと話した、その者たちは自分自身が世の中で生きていることを思っていた、

quicquid enim in corpore, etiam retinent, というのは、どんなものでも身体の中に、さらにまた保有しているから、

nempe omnes suas cupiditates secum habent, quae eorum sunt{1} vita corporea, praeterea etiam appetitus, sicut appetitum edendi, cum vident cibum, quem cupierunt in vita corporis, すなわち、自分のすべての欲望を自分自身に持っている、それらは彼らの身体のいのちである、さらに、欲望も、食べたい欲望のような、食べ物を見るとき、それを身体のいのちの中で欲した、

sic nunc unus eorum affirmabat, cum videret quod comederem{2}, このように、今や(その時)、彼らのひとりが肯定した、見るとき、私が食べることを、

et dixi iis, quod sensus quoque retineant, sicut visum, auditum, olfactum, et tactum, ita sensibilem ut in corpore, et sicut corporeum; また、私は彼らに言った、感覚もまた保有していること、視覚、聴覚、嗅覚、また触覚のような、そのように身体の中でのように感覚で捕えられる、またそのように形体的(肉体的)なものを。

ulterius cum iis loquutus, quod nihilominus sint spiritus, quod scire possent per reflexiones, et quod nunc non opus habeant, curas habere corporis, sicut in mundo; さらに彼らと話した、それでもなお霊であること、そのことを熟考によって知ることができる、また今や必要でないこと、身体の心配事を持つことは、世の中のように。

in mundo solum sunt victus, vestitus, et domicilium, quae curae hominum sunt, 世の中だけである、食べ物、衣服、また住居は、それらは人間の心配事である、

et nunc, [dixi,] quod propter solum victum, vestitum, et domicilium cupiant [homines] universum possidere, cum [tamen] paucissimis contenti esse possent: また、今や、〔私は言った、〕食べ物、衣服、また住居だけのために〔人間は〕欲している、全世界を所有すること、そのとき〔それでも〕最もわずかなもので満足していることができる――

et nunc in vita ut spiritus, nullo eorum opus habent, また、今や、霊としていのちの中に〔いる〕、それらの何も必要でない、

quare nunc vacare possunt coelestibus. それゆえ、今や、天界的なものに専心すること(時間を持つ・没頭する)ことができる。

1748, 8 Martius. 1748年3月8日。

 

(3) 訳文

霊魂の状態について、自分自身が身体の中にいると思っていること

 

1243. しばしば前に〔言われた〕ように〔207, 364-65, 400番〕、霊魂は、自分自身が身体の中にいるとしか思っていない、〔自分を〕人間と呼び、このように人間である〔と思い〕、熟考が与えられなら、霊〔である〕ことを認めることもできない。

 その事柄についても、私は、自分自身が世で生きていると思っていたふたりと話した。というのは、身体の中にどんなものでも保有しているからである。すなわち、身体のいのちである自分のすべての欲望を自分自身に持っている、さらに、身体のいのちの中で欲した食べ物を見るとき、食べたい欲望のような欲望も〔持っている〕。このように、今、私が食べるのを見るとき、彼らのひとりが肯定した。また、私は彼らに、視覚、聴覚、嗅覚、触覚のような感覚も、そのように身体の中で感覚で捕えられるような、またそのように形体的なものも保有していることを言った。

 さらに彼らと話した――それでもなお霊であること、そのことを熟考によって知ることができ、また今や、世でのように身体の心配事を持つことは必要でないこと、食べ物、衣服、住居は、世にいる人間だけの心配事である。また、今、〔私は言った、〕食べ物、衣服、住居だけのために〔人間は〕全世界を所有することを欲している、そのとき〔それでも〕最もわずかなもので満足していることができる――また、今、霊としていのちの中に〔いるので〕、それらは何も必要ではない、それゆえ、今や、天界的なものに没頭することができる。1748年3月8日。

原典講読『霊界体験記』 1244,1245

(1) 原文

De fide et bonis operibus

 

1244. Cum quibusdam, in vita doctis theologis, loquutus sum de fide et bonis operibus, quod dicant fidem solam salvare absque bonis operibus, et quod opera damnent, quod hae formulae loquendi absque explicatione sint periculosae, cumprimis indoctis, fides enim est quae salvificat, quia fidei inest vita, nempe Dominus, Qui sola est vita, quare Ipse salvificat per fidem, et quum fides [est] non possunt quin charitatis opera praestent, absque iis est sicut arbor sine fructu, solum folia ferens.

 

1245. At vero dum in operibus ponitur meritum seu justitia, tunc non fides inest operibus, quia non est fidei credere quod homo mereri ex se salutem queat, seu se justificare per opera; cum itaque talis fides est, et sic in operibus, tunc damnat hominem, quia ipse homo est in operibus, et sic sui amor, et injustitia. 1748, 8 Martius.

 

(2) 直訳

De fide et bonis operibus 信仰と善い働きについて

1244. Cum quibusdam, in vita doctis theologis, loquutus sum de fide et bonis operibus, ある者たちと、いのちの中で神学者の学問のある者たちと私は話した、 信仰と善い働きについて、

quod dicant fidem solam salvare absque bonis operibus, 彼らが信仰のみが救うことを言っていること、善の働きなしに、

et quod opera damnent, また働きは断罪する(地獄へ落とす)こと、

quod hae formulae loquendi absque explicatione sint periculosae, cumprimis indoctis, これらの定式文句(きまり文句)を説明なしに話すことは危険であること、特に、無学な者に、

fides enim est quae salvificat, quia fidei inest vita, nempe Dominus, Qui sola est vita, というのは、信仰が、それが救うものである〔のは〕、信仰にいのちが内在するからである、すなわち、主が、その方おひとりがいのちである。

quare Ipse salvificat per fidem, et quum fides [est] non possunt quin charitatis opera praestent, absque iis est sicut arbor sine fructu, solum folia ferens. それゆえ、その方が信仰を通して救う、また信仰が〔ある〕とき、仁愛の働きが居合わせないはずがない☆、それらなしに、実なしの木のようである、ただ葉だけを生じている。

☆ non posse quin で「~でないことは~できない」、「~でないはずはない」という意味です。

 

1245. At vero dum in operibus ponitur meritum seu justitia, tunc non fides inest operibus, しかし、働きの中に功績または義(義認)が置かれる時、その時、信仰は働きに内在しない、

quia non est fidei credere quod homo mereri ex se salutem queat, seu se justificare per opera; なぜなら、信じることは信仰のものではないからである、人間が自分自身から救いに値することができること、すなわち、働きによって自分自身を義とすることを。

cum itaque talis fides est, et sic in operibus, tunc damnat hominem, そこで、このような信仰であるとき、またこのように〔このようなものである〕働きの中で、その時、〔それは〕人間を断罪する(地獄へ落とす)、

quia ipse homo est in operibus, et sic sui amor, et injustitia. なぜなら、人間自身が働きの中にいるからである、またこのように自己愛、また不正〔の中に〕。

1748, 8 Martius. 1748年3月8日。

 

(3) 訳文

信仰と善い働きについて

 

1244. 生活の中で、私はある者たちと、学問のある神学者たちと信仰と善い働きについて話した――あなたがたが善の働きなしに信仰のみが救うこと、働きは地獄へ落とす、と言っていること、これらのきまり文句を説明なしに話すことは、特に、無学な者に危険であることである。というのは、救う信仰には、いのちが、すなわち、主が内在し、その方おひとりがいのちであるからである。それゆえ、その方が信仰を通して救われ、また信仰があるとき、仁愛の働きが一緒とならないはずがない、働きがないなら、ただ葉だけがあって実のない木のようである。

 

1245. しかし、働きの中に功績または義認が置かれる時、その時、信仰は働きに内在しない。なぜなら、人間が自分自身から救いに値すること、すなわち、働きによって自分自身を義とすることができると信じることは信仰のものではないからである。そこで、このような信仰であるとき、また働きの中でこのようなものである時、〔それは〕人間を地獄へ落とす。なぜなら、人間自身が、このように自己愛また不正の中に、〔その〕働きの中にいるからである。1748年3月8日。