(1) 原文
Quod philosophica mentem humanam ita finiant, ut nihil tandem videre queant [vide 609, 767]
866. Philosophica{1}, usque a primis suis saeculis, nunc aliquot mille annis solum in terminis et syllogismo constiterunt, et quia sunt modo termini, quibus inhiant, sicut quid forma, quid accidentia, quid modi, ac similia, nunquam aliter fieri potest, quam [quod]{2} terminetur mens in ideis solum absque ulla vita, quia absque luce, nam ad rationalia non applicant, et quae applicant sunt usque meri termini, ex quibus si disputant, sunt quasi qui linguae voces discit, nec propter sensum rei exprimendum, sed modo propter loquelam{3}, sic universalia mentis coarctant ita et contrahunt in id cui nihil vitae inest, sic in modo materialibus, proinde formant callum ita tenebrosum, ut lux nulla transire possit, similiter etiam syllogistica philosophia, quae ita finit mentium ideas, ut paene nullum foramen sit pro luce, quare sapientes tales sunt multo coeciores imo stupidiores in spiritualibus et coelestibus, quam minimus inter turbam, seu colonos. 1748, 18 Febr.
@1 sic J.F.I. Tafel; ms. Philosophia
@2 J.F.I. Tafel quin
@3 in ms. nam…loquelam interlinealiter supra sic universalia….tenebrosum postscriptum est〔手稿では「nam…loquelam」は「sic universalia….tenebrosum」の上の行間に後から書かれている〕
(2) 直訳
Quod philosophica mentem humanam ita finiant, ut nihil tandem videre queant [vide 609, 767] 哲学的な論証は人間の心をそのように制限すること、最後に何も見ることができないように〔見よ609, 767〕
866. Philosophica{1}, usque a primis suis saeculis, nunc aliquot mille annis solum in terminis et syllogismo constiterunt, 哲学的な論証は、その最初の時代から、今まで、数千年、単に用語と三段論法の中に構成している、
et quia sunt modo termini, quibus inhiant, sicut quid forma, quid accidentia, quid modi, ac similia, また単に用語であるので、それらで〔彼らは〕渇望する、例えば、何が「形」か、何が「偶然」か、何が「方法」か、そして同様のもの、
nunquam aliter fieri potest, quam [quod]{2} terminetur mens in ideis solum absque ulla vita, 決して異なって生ずることができない、心が観念だけの中に終結する〔こと〕以外に、何もいのちなしに、
quia absque luce, 光なし〔である〕ので。
nam ad rationalia non applicant, et quae applicant sunt usque meri termini, なぜなら、理性的なものへ向けて適用しない、また適用するものは、それでも単なる用語であるからである。
ex quibus si disputant, sunt quasi qui linguae voces discit, それらから、もし論争(討議)するなら、あたかも言語の言葉を学ぶ者のようである、
nec propter sensum rei exprimendum, sed modo propter loquelam{3}, 事柄の意味を表わすためにでもなく、しかし単に話すために、
sic universalia mentis coarctant ita et contrahunt in id cui nihil vitae inest, sic in modo materialibus, proinde formant callum ita tenebrosum, そのように彼らは心の普遍的なものを閉じ込める(制限する)、またその中に制限する(縮ませる)、それに何もいのちは内在しない、このように単なる物質的なものの中に、それゆえに、たこを形作る、そのように暗やみを
ut lux nulla transire possit, 光が何も通過することができないような、
similiter etiam syllogistica philosophia, quae ita finit mentium ideas, ut paene nullum foramen sit pro luce, 同様に、三段論法の哲学もまた、それはそのように心の観念を制限する、光のためにまったく何も開口部がないようである、
quare sapientes tales sunt multo coeciores imo stupidiores in spiritualibus et coelestibus, quam minimus inter turbam, seu colonos. それゆえ、このような賢明な者は大いに盲目な者である、それどころか霊的なものや天的なものの中で愚かな者〔である〕群衆の間で、または農夫、最小の者よりも。
1748, 18 Febr. 1748年2月18日。
(3) 訳文
哲学的な論証は人間の心を、最後には何も見ることができないように制限すること〔609, 767番参照〕
866. 哲学的な論証は、その最初の時代から、今まで数千年〔の間〕、単に用語と三段論法から構成されている。また彼らが渇望するものは単に用語であるので、例えば、何が「形」か、何が「偶然」か、何が「方法」か、そして同様のもの、心が何もいのちがない観念だけの中に終結することしか、決して生ずることができない、光がないからである。なぜなら、理性的なものへ向けて適用せず、また適用するものは、それでも単なる用語であるからである。それらから、討議するなら、その者はあたかも事柄の意味を表わすためにでなく、単に話すために、言語の言葉を学ぶ者かのようである。そのように彼らは心の普遍的なものを閉じ込め、何もいのちは内在しない、このように単なる物質的なものの中に制限する、それゆえ、たこを、そのように光が何も通過することができないような、暗やみを形作る。
同様に、三段論法の哲学もまた、光のための開口部がまったく何もないように心の観念を制限する。それゆえ、賢明〔と言われる〕このような者は大いに盲目な者である、それどころか霊的なものや天的なもののでは、群衆または農夫の間で、最小の者よりも愚かな者である。1748年2月18日。