(1) 原文
Quod fines in vita corporis, inducant indolem, et instinctum, quem [homo] secum fert in altera vita
804. Aliquot exempla hodie ostensa sunt, quomodo fines hominis in vita corporis induxerint ejus indolem, et formaverint ejus instinctum.
805. Quidam nihil aliud cogitavit et loquutus est, quam aliquid ingeniosum in vocibus seu verbis, quicquid obvenit flectit eo, ut aliquid in voce aliqua ingeniosum elucesceret, miratus sum quis is esset, quia ab aliis spiritibus non distingui potuit, nisi per terminationes ejus loquelae et cogitationum in similia; sed instructus sum, quod ii tales sint, qui in vita corporis nihil aliud pro fine habuerunt, quam studia quae tractant particularia, et ea amaverint, sicut critica, variantes lectiones autorum classicorum, scripturae sacrae, qui dictionaria modo amaverant concinnare, qui in vita communi nihil prius amaverant, quam elegantiam verborum, et aequivoca, seu lusus verborum. Ostensum mihi est qualis ejus seu eorum vita esset, erat talis ut nihil quasi vitae eis inesse appercipere potuissem, sed quasi voces, et vix quicquam praeter{1} voces. Imo usque praesenti erant animo, potuerunt multum loqui, usque inhaesit cogitatio singulis dictis, et ex similibus concinnabatur loquela, quae similis erat nulli vitae, sed quasi res, cui nihil nisi paucissima vita inesset, sed usque non erat malus, quia non potuit habere extensionem cogitatione, sed erat coarctatio communis ad aliquod praecipuum in verbis, tum quoque ad singulas notulas loquelae, inde apparuit non similis vitae, sed sicut artificiosum quoddam sculptile loqueretur.
@1 ms. praeterr
806. Sed sunt ii qui solum amaverant similia, et fecerant ea ut{1} essentialia, cum tamen sunt media infima, tales sibi semper imaginantur, quod illa sint suprema, ut vulgo solet, quia sunt causae mediae ad interiora, et sic ad intimiora; talis ultra talia, propter amorem eorum, et phantasias inde, non ascendit, per cogitationes, minus ad universalia, proinde non habuit finem, ut inde ulteriorem usum faceret.
@1 ms. ea, ut
807. Qui res memoriae solum amat, et sapientiam inibi ponit, habetque pro regula, quod tantum homo sapiat, quantum memoria contineat, is ut prius dictum [771], quasi callo quodam obducitur ejus cogitatio, quo callo ablato luget, et putat se amisisse omnem suam vitam, et putat tunc nihil residuum esse, sed ut mihi apparuit, tunc primum in statu est, ut perfici possit, nam tale mihi apparuit, ex causa, ut reor, quod etiam aliquid boni habuerit, intus, sic ut transudaverit aliquid boni. 1748, 16 Febr.
(2) 直訳
Quod fines in vita corporis, inducant indolem, et instinctum, quem [homo] secum fert in altera vita 身体のいのちの中の目的は、性質を、また本能をひき起こすこと、それを〔人間は〕自分自身とともに来世の中でもたらす(もつ)こと
804. Aliquot exempla hodie ostensa sunt いくつかの例が、今日、示された
quomodo fines hominis in vita corporis induxerint ejus indolem, et formaverint ejus instinctum. 身体のいのちの中での人間の目的がどのように彼の性質をひき起こしたか、また彼の本能を形成したか。
805. Quidam nihil aliud cogitavit et loquutus est, quam aliquid ingeniosum in vocibus seu verbis, ある者は何も他のものを考えなかった、また話さなかった、言葉または言い方の中の何らかの才気を示すもの以外に、
quicquid obvenit flectit eo, ut aliquid in voce aliqua ingeniosum elucesceret, 何でも起こる(思い浮かぶ)、それを曲げる、言葉の中の何らかのものを何らかの才気を示すものが輝く出るように、
miratus sum quis is esset, quia ab aliis spiritibus non distingui potuit, 私は彼がだれであったかいぶかった、他の霊たちから区別されることができなかったからである、
nisi per terminationes ejus loquelae et cogitationum in similia; 終結によってでなければ、彼の話し方と思考を同様のものの中へ。
sed instructus sum, quod ii tales sint, qui in vita corporis nihil aliud pro fine habuerunt, quam studia quae tractant particularia, et ea amaverint, しかし、私は教えられた、彼らがこのような者であること、その者は身体のいのちの中で何も他のものを目的として持たなかった、それらの研究以外に、個別のもの(細目)を扱った、またそれらを愛した、
sicut critica, variantes lectiones autorum classicorum, scripturae sacrae, qui dictionaria modo amaverant concinnare, 批評のような、古典時代の著者のいろいろな読み、聖書の、その者は辞書を編集することだけを愛する、
qui in vita communi nihil prius amaverant, quam elegantiam verborum, et aequivoca, seu lusus verborum. その者は通常の生活の中で何も特に(さらに著しく)愛さなかった、言葉〔使い〕の優雅さ以外に、またあいまいな言い方、またはことばの戯れ。
Ostensum mihi est qualis ejus seu eorum vita esset, erat talis ut nihil quasi vitae eis inesse appercipere potuissem, sed quasi voces, et vix quicquam praeter{1} voces. 私に、彼のまたは彼らの生活がどのようなものであったか示された、このようなものであった、何もあたかもいのちが彼らに内在しないように私に見られることができるような、しかし、あたかも言葉だけが、またほとんど何もない、言葉を除いて、
Imo usque praesenti erant animo, potuerunt multum loqui, それどころか、やはりすぐれているつもりであった、多く話すことができた
usque inhaesit cogitatio singulis dictis, et ex similibus concinnabatur loquela, それでも、思考が言われた個々のものにこびりついていた、また同様のものから話しは組み立てられていた、
quae similis erat nulli vitae, sed quasi res, cui nihil nisi paucissima vita inesset, それらはいのちが何もないものに似ていた、しかし、あたかも事柄〔であった〕、それに極めてわずかないのちでないなら何も内在しない、
sed usque non erat malus, quia non potuit habere extensionem cogitatione, sed erat coarctatio communis ad aliquod praecipuum in verbis, tum quoque ad singulas notulas loquelae, しかしそれでも、悪い者でなかった、思考の拡大を持つことができなかったからである、しかし、全般的な圧縮(抑制)があった、ことばの中の何らかの特徴(特色)へ、なおまたさらにまた話し方の個々の小さな特徴への、
inde apparuit non similis vitae, sed sicut artificiosum quoddam sculptile loqueretur. ここから、いのちの似たものが見られなかった、しかし、技巧的な(巧みに作られた)ある彫像のように話した。
806. Sed sunt ii qui solum amaverant similia, et fecerant ea ut{1} essentialia, cum tamen sunt media infima, しかし、彼らがいる、その者は同様なものだけを愛した、またそれらを本質的なもののようにした、そのときそれでも、最も低い手段である、
tales sibi semper imaginantur, quod illa sint suprema, ut vulgo solet, このような者は、自分自身に常に想像(空想)している、それらが最高のものであること、大衆によくあるように、
quia sunt causae mediae ad interiora, et sic ad intimiora; 内的なものへの原因であるからである、またこのようにさらに内的なものへ。
talis ultra talia, propter amorem eorum, et phantasias inde, non ascendit, per cogitationes, minus ad universalia, このような者はこのようなものを超えて、彼らの愛のために、またここからの幻想、上らない、また思考によって、まして普遍的なものへ。
proinde non habuit finem, ut inde ulteriorem usum faceret. それゆえに、彼は目的を持たなかった、ここからさらなる役立ちを行なうために。
807. Qui res memoriae solum amat, et sapientiam inibi ponit, 記憶の事柄だけを愛した者は、また知恵をその中に置いている、
habetque pro regula, quod tantum homo sapiat, quantum memoria contineat, そして規則として持っている、それだけ人間は賢明である、どれだけ記憶を保つか〔によって〕、
is ut prius dictum [771], quasi callo quodam obducitur ejus cogitatio, quo callo ablato luget, et putat se amisisse omnem suam vitam, et putat tunc nihil residuum esse, 彼は前に言われたように〔771〕、いわばある種の〝たこ〟を自分の思考にかぶせる、その〝たこ〟で取り去られて悲嘆する、また自分自身で思う、自分のすべてのいのちが失われたこと、また思う、その時、何も残されていないこと、
sed ut mihi apparuit, tunc primum in statu est, ut perfici possit, しかし、私に見られたように、その時、初めて状態の中にいる、完成にされることができるような、
nam tale mihi apparuit, ex causa, ut reor, quod etiam aliquid boni habuerit, intus, sic ut transudaverit aliquid boni. なぜなら、そのように私に見られたからである、理由から、私が思うように、さらにまた善の何らかのものを持ったこと、内部に、善の何らかのものがにじみ出たように。
1748, 16 Febr. 1748年2月16日。
(3) 訳文
いのちが身体の中にあったときの目的は、性質と本能をひき起こし、それを〔人間は〕来世の中で自分自身にもつこと
804. 今日、いのちが身体の中にあったときの人間の目的が、どのように彼の性質をひき起こし、彼の本能を形成したか、いくつかの例が、示された。
805. ある者は、言葉または言い方の中で何らかの才気を示すもの以外に、何も他のものを考えず、話さなかった。言葉の中にある何らかのものを何でも、何らかの才気を示すものが輝く出るように曲げる。私は彼がだれであったかいぶかった、彼の話し方と思考が同様のものの中へ終結するのでなければ、他の霊たちから区別されることができなかったからである。
しかし、私は彼らがこのような者であること教えられた――その者はいのちが身体の中にあったとき、細目を扱ったそれらの研究、またそれらを愛したもの以外に、何も他のものを目的として持たなかった、批評、古典時代の著者の、聖書のいろいろな読みのようなものであり、その者は辞書を編集することだけを愛し、通常の生活では、言葉〔使い〕の優雅さ、またあいまいな言い方、またはことばの戯れ以外に、特に何も愛さなかった。
私に、彼のまたは彼らの生活がどのようなものであったか示された、このようなものであった――あたかもいのちが何も彼らに内在しない、しかし、あたかも言葉だけが、また言葉を除いてほとんど何もないように、私に見られることができるようなものであった。それどころか、多く話すことができ、やはりすぐれているつもりであった。それでも、言われた個々のものに思考がこびりついていて、話しは同様のものから組み立てられていた。それらはいのちが何もないものに似ていた、しかし、あたかもそれに極めてわずかないのちでないなら何も内在しない事柄〔であった〕。
しかしそれでも、悪い者でなかった、思考を拡大することができず、しかし、ことばの中の何らかの特色へ、なおまたさらにまた話し方の個々の小さな特徴への全般的な凝縮があったからである。ここから、いのちの似たものが見られず、しかし、巧みに作られたある彫像のように話した。
806. しかし、同様なものだけを愛し、またそれらを本質的なもののようにした者がいる、そのときそれでも、〔それらは〕最も低い手段である。このような者は、大衆によくあるように、それらが最高のものである、と常に空想している。内的なものへ、またこのようにさらに内的なものへの原因であるからである。
このような者は、彼らの愛またここからの幻想のために、また思考によって、このようなものを超えて、まして普遍的なものへ上らない。それゆえ、彼は、ここからさらなる役立ちを行なうために目的を持たなかった。
807. 記憶の事柄だけを愛し、知恵をその中に置いている者は、規則として、人間は記憶を保てば保つほど、それだけ賢明であることを、持っている。彼は前に言われたように〔771番〕、いわばある種の〝たこ〟を自分の思考にかぶせ、その〝たこ〟が取り去られて悲嘆し、自分のすべてのいのちが失われた、その時、何も残されていない、とまた思う。しかし、私に見られたように、その時、初めて、完成にされることができるような状態の中にいる。なぜなら、そのように私に見られたからである、その理由は、私が思うように、善の何らかのものがにじみ出たように。善の何らかのものもまた内部に持ったことである。1748年2月16日。