原典講読『霊界体験記』 767~773

(1) 原文

De scientiis variis quomodo mentem humanam occupant, et qualificant

 

767.  Cum spiritibus eram in sermone de variis scientiis, quomodo mentes humanas formant, sicut de philosophia, et de aliis.

Quod philosophiam attinet, quaecunque ejus pars hactenus non aliud fecit, quam quod adumbraverit mentes, et sic clauserit viam ad intuitionem interiorum, tum etiam universalium, nam in solis terminis, et de iis, litibus consistit, praeter rationalem philosophiam, quae ita coarctat ideas, ut mens nihil haereat nisi in particularibus, et sic in pulvere; praeter quod non solum obstruat vias ad interiora, sed etiam occoecat, et fidem prorsus adimit, sic ut philosophus in altera vita, qui{1} multum similibus inhaesit, seu indulsit, sit stupidus, et prae aliis indoctissimus.

@1 sic J.F.I. Tafel; ms. quae

 

768. Quod Mechanicam attinet, quando indulget quis nimium mechanicae praxi{a}, tunc mentem format, ut nihil nisi mechanicum esse{1}, non solum totam naturam, sed etiam spiritualia et coelestia, quae nisi poterit redigere ad mechanica principia, et eorum potentias, nihil credit, ita fit corporeus et terrestris.

@1 sic ms.; vide praefationem hujus editionis sub capite “Idiosyncrasies”

@a = exercitio, practico (vox postclassica)

 

769. Quod Geometriam et similia, etiam haec mentem quasi concentrat, ac impedit, ne in universalia eat, praeter quod{a} putet, nihil dari nisi quod sit Geometricum, seu mechanicum, cum tamen Geometriae extensio non vadit ultra formas terrestres{1} et corporeas.

@1 ms. terrestes

@a h.e. fortasse absque quod; vide annotationem nostram ad [292a]〔すなわち、おそらく absque quod、私たちの注[292s7a]を見よ〕

すなわち、「そのことを除いて(ほかに)」でなく「そのことなしに」の意味でスヴェーデンボリは使用しているのでしょう。[292a]の注は次のものです――

hic ut passim in sequentibus fert haec vox apud auctoren significationemabsque

(ここに、しばしば、続くもののなかでこの言葉が生じている、著者のもとで「absque」の意味で)

 

770. Quod historica attinet, ea sunt quae non nocent, modo ne sint modo res memoriae.

 

771. Qui memoriae solum indulget, seu talibus studiis, quae memoriae sunt, seu aliis{1} solum memoriae causa, tunc [is] homo in altera vita perparum intelligit quid veritas spiritualis, minus coelestis, permanet in suis ideis particularibus, quae quasi callum formant{2}, quo cerebrum ejus, tanquam osse, seu cranio cinctum est, quod callosum prius excutiendum est, antequam penetrare possit veritas, et cognitiones spirituales et coelestes aliquem locum habere possunt; talis callus aegre dissipatur, et quidem cum dolore, fortassis si aliter, per multum temporis, debet quasi mollescere, tale mihi per plurem experientiam ostensum est, et toties miratus repraesentationem calli.

@1 ms. alia

@2 sic J.F.I. Tafel; ms. format

 

772. Experientia naturalis, sicut hortulana, ac similia, non impediunt cognitiones spiritualis{1} [apud doctos], quin [hi] similiter ac ii qui non docti sunt, queant perfici, sicut in quodam etiam observavi.

@1 sic ms.; J.F.I. Tafel spirituales substituit

 

773. Omnes cognitiones non sunt nocumento, seu damno, modo non in iis ponatur omne, sed alius finis intendatur, sunt divitiae spirituales, quibus fundari [potest]{1} intellectus rerum; similiter se habent ac divitiae seu opes, ac potentiae, quae si aestimentur propter divitias, et potentias, tunc{2} pessimus est talis homo in altera vita, at si modo propter ulteriores fines, ut sint modo media, et sic quod nihili aestimentur, si non finis, tunc nulli nocent. 1748, 14 Febr.

@1 sic J.F.I. Tafel

@2 J.F.I. Tafel tum

 

(2) 直訳

De scientiis variis quomodo mentem humanam occupant, et qualificant いろいろな知識がどのように人間の心を占めるか、また性質を与えるかについて

767.  Cum spiritibus eram in sermone de variis scientiis, quomodo mentes humanas formant, sicut de philosophia, et de aliis. 私は霊たちといろいろな知識について話しの中にいた、どのように人間の心を形成するか、そのように哲学について、また他のものについて。

Quod philosophiam attinet, quaecunque ejus pars hactenus non aliud fecit, quam quod adumbraverit mentes, et sic clauserit viam ad intuitionem interiorum, tum etiam universalium, 哲学については、そのどんな部分もこれまで何もしなかった、心を曇らせること以外に、またこのように内的な熟慮への道を閉ざす、なおまたさらにまた普遍的なもの、

nam in solis terminis, et de iis, litibus consistit, なぜなら、用語(専門語)だけの中に、またそれらについて、論争(lis)で成り立っているからである、

praeter rationalem philosophiam, quae ita coarctat ideas, ut mens nihil haereat nisi in particularibus, et sic in pulvere; 理性的な(=健全な理性に合致した)哲学を除いて、それはそのように観念を閉じ込める、心が何もしがみつかないように、個別のもの(細部)でないなら、またこのようにちりの中に、

praeter quod non solum obstruat vias ad interiora, sed etiam occoecat, et fidem prorsus adimit, さらに。内的なものへの道をふさぐ、しかし盲目にもする、また信仰をまったく取り除く、

sic ut philosophus in altera vita, qui{1} multum similibus inhaesit, seu indulsit, sit stupidus, et prae aliis indoctissimus. そのように哲学者は、来世の中で、多くの同様のものでしがみつく(固執する)、または、ふける、愚かである、他の者よりも最も無知(無学)である。

 

768. Quod Mechanicam attinet, quando indulget quis nimium mechanicae praxi{a}, 機械学(力学)については、だれかが機械の活動(動き)にあまりに没頭する時、

tunc mentem format, ut nihil nisi mechanicum esse{1}, non solum totam naturam, sed etiam spiritualia et coelestia, その時、心を形成する、機械で(あることで)なければ何ものでもないような、自然の全部だけでなく、しかし霊的なものや天的なものもまた、

quae nisi poterit redigere ad mechanica principia, et eorum potentias, nihil credit, 彼は、それらが力学的なな原理へ還元されることができないなら、またそれらの力へ、無〔である〕と信じる。

ita fit corporeus et terrestris. そのように形体的なものまた地上的なものになる。

 

769. Quod Geometriam et similia, etiam haec mentem quasi concentrat, ac impedit, ne in universalia eat, 幾何学や同様なもの〔については〕、これもまた心を、あたかも集中させる、そして費やす(振り向ける)、普遍的なものの中に入らないように、

praeter quod{a} putet, nihil dari nisi quod sit Geometricum, seu mechanicum, そのことなしに☆思っている、幾何学的なもの、または機械的なものがあることでないなら、何も存在しない、

☆「注」参照、

cum tamen Geometriae extensio non vadit ultra formas terrestres{1} et corporeas. そのときそれでも幾何学の範囲は、地上的なものや形体的なものの形を超えて行かない。

 

770. Quod historica attinet, ea sunt quae non nocent, modo ne sint modo res memoriae. 歴史については、それは~である、それは害にならない、~でないかぎり(mode ne)、単なる記憶の事柄である。

 

771. Qui memoriae solum indulget, seu talibus studiis, quae memoriae sunt, seu aliis{1} solum memoriae causa, tunc [is] homo in altera vita perparum intelligit quid veritas spiritualis, minus coelestis, 記憶のものだけにふける者は、すなわち、そのようなものに専心する者は、それらは記憶のものである、または他のものに記憶だけのために、その時〔その〕人間は、来世の中で、ごくわずかに理解する、何が霊的な〝真理〟か、まして天的な〔〝真理〟〕、

permanet in suis ideis particularibus, quae quasi callum formant{2}, quo cerebrum ejus, tanquam osse, seu cranio cinctum est, 彼は自分の個別の観念の中にとどまる、それらはいわばたこを形成する、それで彼の脳は、あたかも骨のような、すなわち、頭がい骨で取り巻かれる、

quod callosum prius excutiendum est, antequam penetrare possit veritas, et cognitiones spirituales et coelestes aliquem locum habere possunt; たこでおおわれたものが、最初に振り払われなければならない、〝真理〟が浸透することができる前に、また霊的なまた天的な認識が、ある場所を持つことができる。

talis callus aegre dissipatur, et quidem cum dolore, fortassis si aliter, per multum temporis, debet quasi mollescere, このようなたこはほとんど消散させられない、実際に、苦痛とともに、おそらく、もし、さもなければ、多く時間にわたって、いわば柔らかにされなければならない、

tale mihi per plurem experientiam ostensum est, et toties miratus repraesentationem calli. このようなものが私に多くの経験によって示された、またこれほど何度も、たこの表象に驚かされた。

 

772. Experientia naturalis, sicut hortulana, ac similia, non impediunt cognitiones spiritualis{1} [apud doctos], quin [hi] similiter ac ii qui non docti sunt, queant perfici, 自然的な経験は、園芸のような、そして同様のもの、霊的な認識を妨げない〔学識のある者のもとの〕、むしろ〔これらの者は〕同様にそして彼らは、その者は学識のない者である、完全にされることができる、

sicut in quodam etiam observavi. 私がある者にもまた観察した(認めた)ように。

 

773. Omnes cognitiones non sunt nocumento, seu damno, modo non in iis ponatur omne, sed alius finis intendatur, すべての認識は有害なもの〔述語与格〕ではない、すなわち、害〔述語与格〕、それらの中にすべてのものが置かれないかぎり、しかし他の目的が意図されている、

sunt divitiae spirituales, quibus fundari [potest]{1} intellectus rerum; 霊的な富である、それらで物事の理解(力)を基礎づける(確立する)ことができる、

similiter se habent ac divitiae seu opes, ac potentiae, 同様に振る舞う、そして(と)富または財産、そして力(能力、権力)、

quae si aestimentur propter divitias, et potentias, tunc{2} pessimus est talis homo in altera vita, それらがもし富、また権力のために尊重されるなら、その時、そのような人間は、来世の中で最悪である、

at si modo propter ulteriores fines, ut sint modo media, et sic quod nihili aestimentur, si non finis, tunc nulli nocent. しかし、もし単にもっと先の目的のために、単に手段であるために、またこのようにそれを何も尊重しない、もし目的〔からで〕ないなら、その時、何も害にならない。

1748, 14 Febr. 1748年2月14日。

 

(3) 訳文

いろいろな知識が、どのように人間の心を占め、性質を与えるかについて

 

767. 私は霊たちといろいろな知識について、どのように人間の心を形成するか、そのように哲学について、また他のものについて話しの中にいた。

 哲学については、そのどんな部分もこれまで、心を曇らせること、またこのように内的な熟慮への、なおまたさらにまた普遍的なものへの道を閉ざす以外に何もしなかった。なぜなら、専門語やそれらについての論争だけで成り立っているからである。理性的な哲学を除いて、哲学は、心が細部のものでないなら何もしがみつかないように、またこのようにちりの中に観念を閉じ込める。さらに。内的なものへの道をふさぎ、盲目にもし、信仰をまったく取り除く。そのように哲学者は、来世で、同様の多くのものに固執するかまたは、ふけり、愚かであり、他の者よりも最も無知である。

 

768. 機械学については、だれかが機械の動きにあまりに没頭する時、自然の全部だけでなく、しかし霊的なものや天的なものもまた、機械でなければ何ものでもないような心を形成する。その者は、それらが力学的なな原理へ、またそれらの力へ還元されることができないなら、無〔である〕と信じ、そのように形体的なものまた地上的なものになる。

 

769. 幾何学や同様なものについては、これもまた心をあたかも集中させる、そして、普遍的なものの中に入らないように振り向ける。そのことなしに、幾何学的なものまたは機械的なものでないなら、何も存在しないと思っている。そのときそれでも、幾何学の範囲は、地上的なものや形体的なものの形を超えない。

 

770. 歴史については、それが単なる記憶の事柄でないかぎり、害にならない。

 

771. 記憶に属すのものだけにふける者は、すなわち、記憶に属すようなもの、または記憶だけのための他のものに専心する者は、その時〔その〕人間は、来世の中で、何が霊的な〝真理〟か、ほとんど理解しない、まして天的な〝真理〟を。彼は自分の個別の観念の中にとどまる、それらはいわば〝たこ〟を形成する、それで彼の脳は、あたかも骨のような、すなわち、頭がい骨で取り巻かれる。〝真理〟が浸透することできる、また霊的なまた天的な認識が、ある場所を持つことができる前に、〝たこ〟でおおわれたものが最初に振り払われなければならない。

 このような〝たこ〟はほとんど消散させられない、実際に、苦痛とともに、おそらく、もし、、多く時間にわたってでなければ、いわば柔らかにされなければならない。このようなものが私に多くの経験によって示され、またこれほど何度も、〝たこ〟の表象に驚かされた。

 

772. 園芸そして同様なもののような自然的な経験は、〔学識のある者のもとの〕霊的な認識を妨げない、むしろ〔これらの者は〕同様にそして学識のない者は、私がある者にもまた認めたように、完全にされることができる。

 

773. すべての認識は、それらの中にすべてのものが置かれない、しかし他の目的が意図されているかぎり、有害なもの、すなわち、害ではない。それらで物事の理解力を確立することができる霊的な富であり、富または財産そして能力と同様である。それらがもし、富や権力のために尊重されるなら、その時、そのような人間は、来世で最悪である。しかし、もしただもっと先の目的のために、単なる手段であるために、またもし目的からでないなら、このようにそれを何も尊重しないなら、その時、何も害にならない。1748年2月14日。

原典講読『霊界体験記』 774~776

(1) 原文

De turba mere infernali

 

774.  Ad partem sinistram est infernum, ubi daemones, ita dicendi, qui mero instinctu agunt, demta iis rationalitate, nec ita mali, qui putant cum malum faciunt, se bonum facere, sic sunt ibi qui in malis ponunt bonum, ii rationalitate sua orbati, ibi versantur, et putant se universum regere, sed sunt tunc in somnio, sicut dictum quoque ab iis est, dum ad se redierunt, reddita iis rationalitate.

☆この段落は交差線で抹消されています。

 

775. Non procul abinde, magis dextrorsum, ab eadem plaga, seu sinistra, est locus obscurus, nondum mihi visus, ubi diaboli sunt, et venena abditiora recondunt, inde hodie vidi unum exeuntem et loquentem admodum distincte, qui secundum ejus genium et rationes loquutus{1} est: sed mox inde exhalabat infemale venenum, hoc est, persuasio quaedam venenosa, de vita, de coelo, et statu animarum, quae primum inde ad me perducebatur, mox idem ad me alluens, voluit mecum loqui, nemine audiente, et quia ejus venena jamdum cognita erant{2}, non permissum erat ei eloqui, sed modo cogitare, ut aliud cogeretur loqui, quod perceptum est: idem nunc adstat.

@1 sic J.F.I. Tafel; ms. loquutum

@2 sic J.F.I. Tafel; ms. erat

 

776. Hic est verum infernum, et insinuatur mihi cogitatio, quod tales sint, qui ad homines in mundo, qui sunt seductores, et maxime scelesti, cumprimis, intus, emittuntur. 1748, 14 Febr.

 

(2) 直訳

De turba mere infernali 地獄そのものの群れについて

774.  Ad partem sinistram est infernum, ubi daemones, ita dicendi, qui mero instinctu agunt, demta iis rationalitate, nec ita mali, 左側に疑獄☆がある、そこに悪鬼(ダイモーン)〔がいる〕、そのように呼ばれるべきである、その者は本能そのものから行動する、彼らに推理力が取り去られた、そのように悪くもない、

☆『索引』(Ratio, Rationale)に次のようにあります――

Qui in tonna infernali ad sinistrum demta rationalitate, putant se bonun facere cum malum, et regere universum, n. 774. すなわち、「地獄の大桶」の中にいます。

qui putant cum malum faciunt, se bonum facere, その者は悪を行なっているとき、自分自身は善を行なっていると思っている、

sic sunt ibi qui in malis ponunt bonum, このようにそこにいる、その者は悪の中に善を置いている、

ii rationalitate sua orbati, ibi versantur, et putant se universum regere, 彼らは自分の推理力を奪われた、そこに位置を与えられている、また全世界を支配することを自分で思っている、

sed sunt tunc in somnio, sicut dictum quoque ab iis est, dum ad se redierunt, reddita iis rationalitate. しかし、その時、夢の中にいる、彼らからもまた言われたように、自分自身に戻った時、彼らに推理力が戻された。

 

775. Non procul abinde, magis dextrorsum, ab eadem plaga, seu sinistra, est locus obscurus, nondum mihi visus, そこから遠くない、さらに右に、同じ方向から(に)、すなわち、左☆、暗い場所がある、まだ私に見られなかった、

☆ わかりづらいですが、後ろから読んでください。

ubi diaboli sunt, et venena abditiora recondunt, そこに悪魔がいる、また隠した(秘密の)毒をたくわえている(隠している)、

inde hodie vidi unum exeuntem et loquentem admodum distincte, qui secundum ejus genium et rationes loquutus{1} est: ここから、今日、私はある者を見た、出て来るまた非常に明瞭に話して、その者は彼の性質と理性にしたがって話した――

sed mox inde exhalabat infemale venenum, hoc est, persuasio quaedam venenosa, de vita, de coelo, et statu animarum, quae primum inde ad me perducebatur, しかし、すぐにここから地獄の毒が発散した、すなわち、ある種の毒の信念が、いのちについて、天界について、また霊魂の状態について、それらが初めてここから私へもたらされた、

mox idem ad me alluens, voluit mecum loqui, nemine audiente, すぐに同じ者が私へ到着している☆、私と話すことを欲した、だれも~ない、聞いていて、

☆ スヴェーデンボリはこのような表現をします。

et quia ejus venena jamdum cognita erant{2}, non permissum erat ei eloqui, また彼の毒がすでに知られていたので、彼に話すことが許されなかった、

sed modo cogitare, ut aliud cogeretur loqui, quod perceptum est: しかし、単に考えること、他のことを話すことを強いられるために、そのことが許された――

idem nunc adstat. 同じ者が、今、いる。

 

776. Hic est verum infernum, これが真の地獄である、

et insinuatur mihi cogitatio, quod tales sint, また私に思考(思い、考え)が持ち込まれた、このような者(霊)であること、

qui ad homines in mundo, qui sunt seductores, et maxime scelesti, cumprimis, intus, emittuntur. その者(霊)が世の人間へ、その者(人間)は誘惑者、また最大に邪悪な者、特に、内的に、送られる。

1748, 14 Febr. 1748年2月14日。

 

(3) 訳文

地獄そのものの群れについて

 

774. 左側に疑獄☆があり、そこに悪鬼(ダイモーン)と呼ばれるべき者がいる、その者は本能そのものから行動し、彼らに推理力が取り去られたが、それほど悪くもない。その者は悪を行なっているとき、自分自身は善を行なっていると思っている、このようにそこにいる者は悪の中に善を置いている。彼らは自分の推理力を奪われ、そこにいる、また全世界を支配すると自分で思っている、しかし、その時、夢の中にいる、彼らに推理力が戻され、自分自身に戻った時、彼らからもまたそのように言われた。

 

☆ この地獄を後で「地獄の大桶」としています。

 

775. そこから遠くない、同じ方向、すなわち、左の方向のさらに右に、まだ私に見られなかった暗い場所があり、そこに悪魔がいて、秘密の毒を隠している。ここから、今日、私は、出て来て非常に明瞭に話すある者を見た、その者は彼の性質と理性にしたがって話した――しかし、すぐにここから地獄の毒が、すなわち、いのちについて、天界について、また霊魂の状態について、ある種の毒の信念が発散した、それらが初めてここから私へもたらされた。私へ到着している同じ者が、すぐに私と、だれに聞かれないで、話すことを欲した。また彼の毒がすでに知られていたので、彼に話すことが許されなかった、しかし、他のことを話すことを強いられたために、考えることだけが許された――同じ者が、今、いる。

 

776., これが真の地獄であり、また、世の人間の誘惑者に、また特に、内的に最も邪悪な者に、、このような霊が送られる、との思い私に持ち込まれた。1748年2月14日。

原典講読『霊界体験記』 777

(1) 原文

De quibusdam divitibus et luxuriosis in mundo

 

777.  Erat quidam{1} spiritus, qui in vita corporis in luxuria vixit, et ex datis dives factus, sic ut inter opulentiores numeratus, et ei mensa subministrata opipara, hic quidem non ita natus erat, sed ita factus; post vitam corporis tales circumeunt, et quaerunt{2} victum, sicut mendicantes, et laceris vestibus eunt, nec sciunt aliter ac in vita corporis sint, ita status eorum in contrarium mutatur, quod non potest fieri, nisi cum dolore. 1748, 15 Febr.

@1 sic J.F.I. Tafel conformiter auctoris emendationibus mox inferius: quae in qui, facta in factus, numerata in numeratus, haec in hic, nata in natus, facta in factus; ms. quaedam〔このようのターフェル(によって)確認されてる、著者が(quaedamの)直ぐ後で修正したこと、quaeをqui、factaをfactus……に〕すなわち、女性(女性形)として書いたものを著者が直ぐに男性(男性形)に変えている、としています。このように最初のquaedam だけは女性ですが、qui 以降が男性形です、なのでここは「男性」の記事でしょう。

@2 ms. quaereunt

 

(2) 直訳

De quibusdam divitibus et luxuriosis in mundo 世で富んで、またぜいたくな暮らしに傾倒したある者について

777.  Erat quidam{1} spiritus, qui in vita corporis in luxuria vixit, et ex datis dives factus, sic ut inter opulentiores numeratus, et ei mensa subministrata opipara, ある☆霊がいた、その者は身体のいのちの中でぜいたくに生きた、また贈り物から富んだ、このように富んだ者たちの間に数えられた、また彼に食卓はぜいたくなものが与えられた、

☆「注」参照、女性形ですが、男でしょう。

hic quidem non ita natus erat, sed ita factus; この者は確かにそのように生まれなかった、しかし、そのようになった。

post vitam corporis tales circumeunt, et quaerunt{2} victum, sicut mendicantes, et laceris vestibus eunt, 身体のいのちの後、このような者はあちこち歩き回る、また食物を求める、乞食をする者のように、またぼろぼろの衣服で行く、

nec sciunt aliter ac in vita corporis sint, 異なって知りもしない、そして身体のいのちの中にいる、

ita status eorum in contrarium mutatur, quod non potest fieri, nisi cum dolore. そのように彼らの状態は反対のものに変えられる、そのことは生じることができない、苦痛とともにでないなら、

1748, 15 Febr. 1748年2月15日。

 

(3) 訳文

世で富み、ぜいたくにな暮らしにある者について

 

777. いのちが身体の中にあったときぜいたくに生き、贈り物から富み、このように富んだ者たちの間に数えられたがいた、彼の食卓にはぜいたくなものが与えられた。この者は確かにそのように生まれたのではなかった、しかし、そのようになった。身体のいのちの後、このような者はあちこち歩き回り、乞食のように食物を求め、ぼろぼろの衣服で行く。そして身体のいのちの中にいるとしか知らない。そのように彼らの状態は反対のものに変えられ、そのことは、苦痛とともに生じる。1748年2月15日。