(1) 原文
Cum quodam philosopho famigerato, de quibusdam in Philosophia
676. Quidam Philosophus ante annos aliquot mortuus mecum loquutus est, cui aperui, quid intelligendum sit de quibusdam in philosophicis-sicut{1} de formis, quales sunt, una intra aliam, et quod ad intimiorem intrari nequeat nisi per dissolutionem quasi mortem exterioris, sic ab uno gradu in alterum transcenditur, et quod natura ubivis tales gradus habeat, sic etiam vitae corporis, et organorum{2} vitae, ex plura; tum quod nihil non consistat in variationibus formae, et quod formae intimiores indefinitius variari possint prae formis exterioribus, et quod variationes plures sint in status mutationibus variis, tum quod formae virium et formae substantiarum in purioribus ideas significent, praeter alia similia-qui{3} quia in altera vita erat, ubi susceptibiliores sunt intelligendi similia, is confirmavit singula, et vovit, quod mundus talia agnoscere potius velint{4}, quam haerere in terminis et vocum lite, quae distrahunt mentem prorsus ab intellectu rerum, sicut dum loquens inhaeret verbis, non sensui verborum, inde praecipitantur homines in pulverem, ut elevari nequeant, praeter adhuc alia. 1748, 7 Febr.
@1 ms. philosophicis, sicut
@2 sic J.F.I. Tafel: “nisi legeris organa”
@3 ms. similia, qui
@4 sic ms.; vide praefationem hujus editionis sub capite “Idiosyncrasies”
(2) 直訳
Cum quodam philosopho famigerato, de quibusdam in Philosophia ある有名な哲学者と、哲学の中のあるもの(=事柄)について〔話し合った〕
676. Quidam Philosophus ante annos aliquot mortuus mecum loquutus est, 数年前に死んだある哲学者が私と話した、
cui aperui, quid intelligendum sit de quibusdam in philosophicis- その者に私は示した(開けた☆)、哲学の中のあるもの(=事柄)について何が意味されるべきか――
☆ aperio は「開ける」であり、「心を開ける」から「見解を示す」という意味が派生します。
sicut{1} de formis, quales sunt, una intra aliam, et quod ad intimiorem intrari nequeat nisi per dissolutionem quasi mortem exterioris, sic ab uno gradu in alterum transcenditur, 例えば、形について、どのようなものであるか、あるものが他のものの内部に〔ある〕、またさらに内部に入ることができないこと、あたかも死のようなさらに外部のものの分解(消滅)によってでないなら、このように一つの段階からのう一つの〔段階へ〕移される、
et quod natura ubivis tales gradus habeat, sic etiam vitae corporis, et organorum{2} vitae, ex plura; また自然(界)はどこにもこのような段階を持っている、このように身体のいのちもまた、またいのち(生命)の器官は、また多くのものは。
tum quod nihil non consistat in variationibus formae, et quod formae intimiores indefinitius variari possint prae formis exterioribus, なおまた、形の変化の中に存続しない〔ものは〕何もないこと、またさらに内的な形は無限に変化されることができること、さらに外的なものよりも、
et quod variationes plures sint in status mutationibus variis, また多くの多様なものがあること、いろいろな変化の状態の中に、
tum quod formae virium et formae substantiarum in purioribus ideas significent, praeter alia similia- なおまた力の形と実体の形☆は、さらに純粋な様式で観念を意味すること、ほかに他の同様なもの――
☆ 「実体」と「形」について、スヴェーデンボリは一貫して「実体は形を持っている、形のないものに実体(本質)はない」としています。また、「観念」には形はありません、それを具現化したものがあります。例えば、「太い腕が見られ」、それが「力」を意味したりします。
qui{3} quia in altera vita erat, ubi susceptibiliores sunt intelligendi similia, is confirmavit singula, その者は来世の中にいたので、そこに同様のものを理解するのにさらに感じやすい(受けやすい)、彼は〔それら〕個々のものを確信した、
et vovit, quod mundus talia agnoscere potius velint{4}, quam haerere in terminis et vocum lite, また〔彼は〕誓った、世はこのようなものをむしろ認めることを望む☆こと、用語(専門語)と言葉の論争にしがみつくよりも、
☆ このような書き方をしていますが「~したほうがよい」という意味合いですね。
quae distrahunt mentem prorsus ab intellectu rerum, sicut dum loquens inhaeret verbis, non sensui verborum, それらは心を事柄の理解からまったく引き離す、話している時のように、言葉〔そのもの〕にしがみつく(固執する)、言葉の意味でなく、
inde praecipitantur homines in pulverem, ut elevari nequeant, ここから人間はちりの中へ投げ落とされる、上げられることができないように、
praeter adhuc alia. ほかにさらに他のもの〔も話し合った〕。
1748, 7 Febr. 1748年2月7日。
(3) 訳文
ある有名な哲学者と、哲学の中のある事柄について〔話し合った〕
676. 数年前に死んだある哲学者が私と話した、その者に私は哲学の中のある事柄について何が意味されるべきか示した――
例えば、形について、どのようなものであるか、あるものが他のものの内部にあり、またあたかも死のようなさらに外部のものの分解(消滅)によってでないなら、さらに内部に入ることができない、このように一つの段階からのう一つの〔段階へ〕移されること、また自然界にはどこにもこのような段階があり、このように身体のいのち、またいのち(生命)の器官もまた、また多くのものにあること。
なおまた、形の変化の中に存続しないものは何もないこと、またさらに内的な形は、さらに外的なものよりも、無限に変化されることができること、また、いろいろな変化の状態の中に多くの多様なものがあること。なおまた力の形と実体の形☆は、さらに純粋な様式で観念を意味すること、ほかに他の同様なこと――
彼は来世の中にいたので、そこでは同様のことをさらに感じやすく理解する、彼は〔それら〕個々のものを確信し、誓って、世はこのようなものを、用語と言葉の論争にしがみつくよりも、むしろ認めたほうがよい、言葉の意味ではなく、言葉〔そのもの〕に固執して、話している時のように、それらは心を事柄の理解からまったく引き離す〔と言った〕。
ここから人間はちりの中へ、上げられることができないようにも、投げ落とされる、ほかにさらに他のもの〔も話し合った〕。1748年2月7日。