(1) 原文
Quod homo qui est instrumentum, ex fallacia putet se esse vim agentem in singulis
649. Quod philosophia humana plures veritates habeat detectas, ex hinc constare potest, quod sciant, vim agentem cum vi instrumentali unam causam agere{1}, sed inde fallacia, quod homo qui est instrumentalis seu instrumentum putet [se] esse vim agentem, quia causa ab utraque efficiens prodit, inde fallaciae sensus, quod nempe tribuat sibi, qui est instrumentum, id quod est Domini, Qui Solus est agens; hoc dictum est iis qui in coelo, et agnoverunt, sic quoque quod homo sciat plures veritates, sed quod ne hilum sciat in applicatione, sed usque instrumentum putet se esse ipsam vim, inde perversus ordo vitae existit, et inde phantasiae, quae tantum animas eorum torquent. 1748, 5 Febr.
@1 sic J.F.I. Tafel; ms. agant
☆この段落は交差線で抹消されています。
650. Sic philosophia potest adesse, quum serva est, sicut etiam experientia sensualis, modo serviat illucidandis iis qui nihil credunt nisi quod philosophice verum, et sensibus, capere volunt.
(2) 直訳
Quod homo qui est instrumentum, ex fallacia putet se esse vim agentem in singulis 人間は、その者は道具(手段)である、欺きから自分自身を働きかける力であることを思うこと、個々のものの中で
649. Quod philosophia humana plures veritates habeat detectas, ex hinc constare potest, quod sciant, vim agentem cum vi instrumentali unam causam agere{1}, 人間の哲学は多くの〝真理〟を明かしたものを持っていることは、このゆえに(ここ)から明らかにすることができる、知っていること、働きかける力が手段(道具)となる力とともに一つの原因を働くこと、
sed inde fallacia, quod homo qui est instrumentalis seu instrumentum putet [se] esse vim agentem, quia causa ab utraque efficiens prodit, しかし、ここから欺き〔がある〕、人間は、その者は手段となるもの、すなわち、道具である、〔自分自身を〕働きかける力であることを思うこと、理由からである、両方から結果をひき起こす(有効な)ものが生じる、
inde fallaciae sensus, quod nempe tribuat sibi, qui est instrumentum, id quod est Domini, Qui Solus est agens; ここから感覚の欺きが〔ある〕、すなわち、自分自身に帰すること、その者は道具である、それは主のものであること、その方おひとりが働きかける力である。
hoc dictum est iis qui in coelo, et agnoverunt, このことが彼らに言われた、その者は天界の中に〔いる〕、また彼らは認めた、
sic quoque quod homo sciat plures veritates, sed quod ne hilum sciat in applicatione, このようにまた、人間は多くの〝真理〟を知っていること、しかし、少しも知らないこと、適用の中で、
sed usque instrumentum putet se esse ipsam vim, しかしそれでも、道具は自分自身を力そのものであることを思っている、
inde perversus ordo vitae existit, et inde phantasiae, quae tantum animas eorum torquent. ここからいのちのゆがめられた秩序が存在するようになる、またここから幻想が、それはそれだけ彼らの霊魂を苦しめる。
1748, 5 Febr. 1748年2月5日。
650. Sic philosophia potest adesse, quum serva est, sicut etiam experientia sensualis, このように哲学は現存する(ある・伴う)ことができる、侍女であるとき、さらにまた感覚的な経験のように、
modo serviat illucidandis iis qui nihil credunt nisi quod philosophice verum, et sensibus, capere volunt. ~さえすれば、照らすことで彼らに役立つ、その者は何も信じない、哲学的に真理〔である〕ことでないなら、また感覚で、把握することを欲する、
(3) 訳文
道具(手段)である人間は、欺きから個々のものの中で自分自身を働きかける力であることを思うこと
649. 人間の哲学が多くの〝真理〟を明かしたことは、働きかける力が手段(道具)となる力とともに一つの原因を働くことを知っていることから明らかにすることができる、しかし、ここから、手段となるすなわち道具である人間が〔自分自身を〕働きかける力である、と思ってしまうという欺きがある、その理由は、両方から結果をひき起こすものが生じるからである。ここから感覚の欺きがある、すなわち、道具である人間が、主のものを自分自身に帰することであり、主おひとりが働きかける力である。
このことが天界の中にいる者に言われ、彼らは認めた。このように、人間は多くの〝真理〟を知っている、しかし、適用で少しも知らない、それでも、道具自身は力そのものである、と思っている。ここからいのちのゆがめられた秩序が、またここから幻想が存在するようになり、それはそれだけ彼らの霊魂を苦しめる。1748年2月5日。
650. 哲学は、侍女であるとき、さらにまた感覚的な経験のように、哲学的に真理〔である〕ことでないなら何も信じない、また感覚で把握することを欲する者に、照らすことで彼らに役立ちさえすれば、このようであることができる。