(1) 原文
907. ” Et mensus est urbem calamo ad stadia duodecies mille, longitudo et latitudo et altitudo ejus aequalia erant,” significat ostensum quale illius Ecclesiae ex doctrina, quod omnia ejus essent ex bono amoris.-Per “metiri calamo” significatur cognoscere quale rei (n. 904); et quia Angelus coram Johanne mensus est, significatur id ostendere ut cognosceret; per “urbem,” hic Hierosolymam, significatur Nova Domini Ecclesia quoad doctrinam (n. 879, 880{1}); per “stadia duodecies mille” significantur omnia bona et vera istius Ecclesiae; quod “duodecim millia” significent similia cum duodecim, et quod “duodecim” significent omnia bona et vera, et dicantur de Ecclesia, videatur supra (n. 348). Per “stadia” significantur similia quae per mensuras, et per “mensuras” significatur quale (n. 313, 486). Quod “longitudo, latitudo et altitudo” dicantur “aequalia,” est ut significetur quod omnia istius Ecclesiae essent ex bono amoris: per “longitudinem” enim significatur bonum amoris, et per “latitudinem” verum ex illo bono (n. 906); et per “altitudinem” significatur bonum et verum simul in omni gradu, nam altitudo est a supremo ad imum, et supremum ad imum descendit per gradus, qui vocantur gradus altitudinis, in quibus sunt Caeli a supremo seu tertio ad ultimum seu primum; de his gradibus actum videatur in Sapientia Angelica de Divino Amore et Divina Sapientia, in Parte Tertia. Quod “longitudo et latitudo et altitudo sunt aequalia” significet quod omnia sint ex bono amoris, est quia “longitudo,” quae significat bonum amoris, praecedit, et “latitudo” est ei aequalis, ita sicut “longitudo,” tum etiam “altitudo;” alioquin quid foret quod altitudo urbis foret duodecim millia stadiorum; sic immensum ascenderet supra nubes, imo supra atmosphaeram aeream, cujus altitudo non excedit triginta stadia; imo ascenderet immensum in aethere versus zenith. Quod per illa tria aequalia significetur quod omnia illius Ecclesiae sint ex bono amoris, patet etiam a sequentibus, nam dicitur quod “Urbs esset aurum purum simile vitro puro” (vers. 18); et quoque quod “platea urbis esset aurum purum tanquam vitrum pellucidum” (vers. 21): et per “aurum” significatur bonum amoris. Quod omnia Caeli et Ecclesiae sint ex bono amoris, et bonum amoris ex Domino, videbitur in sequente articulo.
@1 879, 880 pro “878, 879”
(2) 直訳
907. ” Et mensus est urbem calamo ad stadia duodecies mille, longitudo et latitudo et altitudo ejus aequalia erant,” significat ostensum quale illius Ecclesiae ex doctrina, quod omnia ejus essent ex bono amoris.- 907.「また都はアシで、十二千スタディオンに測られた。その長さと幅と高さは等しかった」は、教えからその教会の性質が示されたことを意味する、そのすべてのものが愛の善からであったこと――
Per “metiri calamo” significatur cognoscere quale rei (n. 904); 「アシで測られること」によって、事柄の性質を知る(認める)ことが意味される(904番)。
et quia Angelus coram Johanne mensus est, significatur id ostendere ut cognosceret; また、天使はヨハネの前で測ったので、それを示すことが意味される、〔彼が〕知る(認める)ように。
per “urbem,” hic Hierosolymam, significatur Nova Domini Ecclesia quoad doctrinam (n. 879, 880{1}); 「都」によって、ここにエルサレム、教えに関する主の新しい教会が意味される(879, 880番)。
per “stadia duodecies mille” significantur omnia bona et vera istius Ecclesiae; 「十二千スタディオン」によって、その教会のすべての善と真理が意味される。
quod “duodecim millia” significent similia cum duodecim, et quod “duodecim” significent omnia bona et vera, et dicantur de Ecclesia, videatur supra (n. 348). 「十二千」が十二と同様のものを意味すること、また「十二」がすべての善と真理を意味すること、また教会について言われる、上に見られる(348番)。
Per “stadia” significantur similia quae per mensuras, et per “mensuras” significatur quale (n. 313, 486). 「スタディオン」によって、同様のものが意味される、それは測定(計量)によって、また「測定(計量)」によって性質が意味される(313, 486番)。
Quod “longitudo, latitudo et altitudo” dicantur “aequalia,” est ut significetur quod omnia istius Ecclesiae essent ex bono amoris: 「長さ、幅と高さ」が「等しい(もの)」と言われることは、意味されるためにである、その教会のすべてものが善と真理であったことが。
per “longitudinem” enim significatur bonum amoris, et per “latitudinem” verum ex illo bono (n. 906); というのは、「長さ」によって、愛の善が意味されるから、また「幅」によって、その善からの真理が(906番)。
et per “altitudinem” significatur bonum et verum simul in omni gradu, nam altitudo est a supremo ad imum, et supremum ad imum descendit per gradus, qui vocantur gradus altitudinis, in quibus sunt Caeli a supremo seu tertio ad ultimum seu primum; また「高さ」によって、一緒に、すべての段階の中の善と真理が意味される、なぜなら、高さは最高のものから最も低いものまでであるから、また最高のものは最も低いものへ段階を通って降る、それは高さの段階と呼ばれる、それらの中に天界がある、最高のもの、すなわち、第三のものから、最も低いもの、すなわち、第一のもの。
de his gradibus actum videatur in Sapientia Angelica de Divino Amore et Divina Sapientia, in Parte Tertia. これらの段階について扱ったもの☆が『天使の知恵 神的愛と神的知恵』の中に、第三部に見られる。
☆ actum(<ago) をここでこの意味で使うことはめずらしいです(通常「著作」などを使っています)。
Quod “longitudo et latitudo et altitudo sunt aequalia” significet quod omnia sint ex bono amoris, est quia “longitudo,” quae significat bonum amoris, praecedit, et “latitudo” est ei aequalis, ita sicut “longitudo,” tum etiam “altitudo;” 「長さと幅と高さが等しい」ことは、すべてのものが愛の善からであることを意味する、「長さ」が、それは愛の善を意味する、先行している、また「幅」がそれに等しい、そのように「長さ」のようになおまた「高さ」もまた。
alioquin quid foret quod altitudo urbis foret duodecim millia stadiorum; そうでなければ、何になったか(接続)、都の高さが十二千スタディオンだった(接続)こと。
sic immensum ascenderet supra nubes, imo supra atmosphaeram aeream, cujus altitudo non excedit triginta stadia; このように測り知れないほど(果てしなく)雲の上にのぼる、それどころか、空気の大気の上に、その高さは三十スタディオンを超えない。
imo ascenderet immensum in aethere versus zenith. それどころか、測り知れないほど(果てしなく)のぼる、天頂に向かってエーテル☆の中へ。
☆ 当時、空気層の上により希薄な「エーテル」層がある、とされていました。
Quod per illa tria aequalia significetur quod omnia illius Ecclesiae sint ex bono amoris, patet etiam a sequentibus, nam dicitur quod “Urbs esset aurum purum simile vitro puro” (vers. 18); それら三つの等しいものによって、その教会のすべてのものが愛の善からであることが意味されることは、続くものからもまた明らかである、なぜなら、「都は純粋なガラスに似た純金であった」(18節)ことが言われているからである。
et quoque quod “platea urbis esset aurum purum tanquam vitrum pellucidum” (vers. 21): そしてまた「都の街路が透明なガラスのような純金であった」(21節)こと。
et per “aurum” significatur bonum amoris. また「金」によって、愛の善が意味される。
Quod omnia Caeli et Ecclesiae sint ex bono amoris, et bonum amoris ex Domino, videbitur in sequente articulo. 天界と教会のすべてのものは愛の善からであること、また愛の善は主から、続く節の中に見られる。
@1 879, 880 pro “878, 879″ 注1 「878, 879」の代わりに 879, 880
(3) 訳文
907.「また都はアシで、十二千スタディオンに測られた。その長さと幅と高さは等しかった」は、教えからその教会の性質が、そのすべてのものが愛の善からであったことが示されたことを意味する。
「アシで測られること」によって、事柄の性質を知る(認める)ことが意味される(904番)。また、天使はヨハネの前で測ったので、〔ヨハネが〕知る(認める)ようにそれを示すことが意味される。ここにエルサレムの「都」によって、教えに関する主の新しい教会が意味される(879, 880番)。「十二千スタディオン」によって、その教会のすべての善と真理が意味される。「十二千」が十二と同様のものを意味すること、また「十二」がすべての善と真理を、また教会について言われるものを意味することが前に見られる(348番)。
「スタディオン」によって、測定(計量)によってと同様のものが意味され、また「測定(計量)」によって性質が意味される(313, 486番)。
「長さ、幅と高さ」が「等しい」と言われるのは、その教会のすべてものが善と真理であったことが意味されるためである。というのは、「長さ」によって、愛の善が、また「幅」によって、その善からの真理が意味されるから(906番)。また「高さ」によって、すべての段階の中で一緒の善と真理が意味される、なぜなら、高さは最高のものから最も低いものまで、最高のものは最も低いものへ段階を通って降り、それは高さの段階と呼ばれるからである、それら〔段階〕の中に、最高のもの、すなわち、第三のものから、最も低いもの、すなわち、第一のものである天界がある。これらの段階について扱ったものが『神の愛と知恵』の第三部に見られる。
「長さと幅と高さが等しい」ことは、すべてのものが愛の善からであることを意味する、愛の善を意味する「長さ」が先行し、また「幅」がそれに等しく、そのように「長さ」に「高さ」もまた。そうでなければ、都の高さが十二千スタディオンだったことは、何になったであろうか。このように、果てしなく雲の上に、それどころか、高さが三十スタディオンを超えない空気である大気の上にのぼる。それどころか、果てしなく天頂に向かって、エーテル☆の中へのぼる。
それら三つの等しいものによって、その教会のすべてのものが愛の善からであることが意味されることは、続くものからもまた明らかである、なぜなら、「都は純粋なガラスに似た純金であった」(18節)こと、そしてまた「都の街路が透明なガラスのような純金であった」(21節)ことが言われているからである――「金」によって、愛の善が意味される。
天界と教会のすべてのものは愛の善から、また愛の善は主からであることが続く節の中に見られる。
☆ 当時、空気の層より上に、より希薄な「エーテル」層がある、とされていました。
◎異様に思えかもしれない「十二千」
普通なら、「なんだこれは、一万二千だろ、日本語を知らないな」と思ってしまうでしょう。
私が読者なら「あれ? これは? ふ~ん、何か意味があるんじゃないか、十二と千にすることに」と思うでしょう。
この後者の受け入れ方をこの原典講読の読者にも期待しています(今さら、言うことではありませんが)。
そして、この翻訳の仕方を私は一貫して取り続けているつもりです。すなわち、「読みやすい、なめらか」な訳をよいとは思わず、直訳で読みづらくても「ひっかかって」、「これはなんだ」と考えさせるような訳です。