(1) 原文
793. ” Et omnis artifex omnis artis in te non invenietur amplius,” significat quod illis qui in Religioso illo ex doctrina et ex vita secundum illam sunt, non sit aliquis intellectus veri spiritualis, et inde nec aliqua cogitatio veri spiritualis, quantum a se.-Per “artificem” in Sensu spirituali Verbi significatur intelligens, et ex intellectu cogitans; in sensu bono ex intellectu cogitans vera, quae caelestia, et in sensu malo ex intellectu cogitans falsa, quae infernalia: et quia haec et illa sunt plurium generum, et quodlibet genus plurium specierum, et quaelibet species iterum plurium generum et specierum, quae tamen particularia et singularia vocantur, ideo dicitur “artifex omnis artis:” etiam per “artifices,” ex artificiis et artibus eorum, ex correspondentia significantur talia quae sapientiae, intelligentiae et scientiae sunt. Ex correspondentia dicitur, quia omne opus hominis correspondet, similiter omnis operatio, modo sit alicujus usus, talibus quae intelligentiae angelicae sunt; ast aliis rebus aut subjectis intelligentiae angelicae, quae artificum auri, argenti et lapidum pretiosorum sunt, aliis quae artificum aeris, ferri, ligni et lapidis sunt, et aliis quae artificum aliorum usuum desiderabilium sunt, ut pannorum, linteorum, vestium, et indumentorum varii generis. Haec omnia correspondent, ut dictum est, quia sunt opera. Ex his constare potest, quod per “artificem omnis artis,” qui non invenietur in Babylone, non intelligatur quod non aliquis artifex ibi, sed quod non aliquis intellectus veri spiritualis, et inde nec aliqua cogitatio veri spiritualis; sed ita solum illis, qui in Religioso illo ex doctrina ejus et ex vita secundum illam sunt, et quoque quantum ex se. [2] Quod “artifex” significet illos qui in intellectu veri sunt, et inde in cogitatione veri, constare potest ex his:
Bezaleel et Aholiabus Artifices facient Tabernaculum, quia impleti sapientia, intelligentia, et scientia (Exod. xxxi. 3; cap. xxxvi. 1, 2);
“Fecerunt, omnis sapiens corde inter facientes opus, habitaculum, opere Artificis” (Exod. xxxvi. 8);
“Facies Habitaculum, xylinum intertextum, et hyacinthinum et purpuram, et coccineum dibaphum, et cherubos; opere Artificis facies illa” (Exod. xxvi. 1);
“Facies velum” similiter “opere Artificis” ([Exod. xxvi.] vers. 31; cap. xxxv. 35);
Similiter Ephodum opere Artificis: ut et Pectorale (Exod. xxviii. 6; cap. xxxix. 8);
artifex ibi nominatur voce quae etiam significat Excogitatorem.
“Sculpes duos lapides” quos pones super humeris Ephodi, “opere Artificis gemmarum” (Exod. xxviii. 11).
[3] In opposito sensu per “opus artificis” significatur id opus quod fit ex propria intelligentia, ex qua non aliud produci potest quam falsum. Hoc intelligitur per “opus artificis” in his locis:
“Facient fusile ex argento suo in intelligentia sua, opus Artificum totum (Hosch. xiii. 2);
“Sculptile fundit Artifex, et conflator auro obducit, et catenas argenti conflat; Artificem sapientem quaerit” (Esaj. xl. 19, 20);
“Lignum de sylva excidit, opus manuum fabri; argentum ex Tharshish adfertur, et aurum ex Uphaso, opus Artificis; hyacinthinum et purpura vestis eorum, opus sapientum tota” (Jerem. x. 3, 9).
(Tum, Deutr. xxvii. 15.)
Quod “idola” significent falsa cultus et religionis ex propria intelligentia, videatur supra (n. 459, 460).
(2) 直訳
793. ” Et omnis artifex omnis artis in te non invenietur amplius,” significat quod illis qui in Religioso illo ex doctrina et ex vita secundum illam sunt, non sit aliquis intellectus veri spiritualis, et inde nec aliqua cogitatio veri spiritualis, quantum a se.- 793「またすべての技術のすべての職人はあなたの中でもはや見つからない」は、彼らに、その者は教えからまたそれにしたがった生活からその宗教的信念の中にいる、霊的な真理の何らかの理解(力)が、またここから霊的な真理の何らかの思考がないことを意味する、自分自身から〔のものの中にいる〕かぎり。
Per “artificem” in Sensu spirituali Verbi significatur intelligens, et ex intellectu cogitans; 「職人」によって、みことばの霊的な意味の中で、理解しているものが意味される、また理解(力)から考えているものが。
in sensu bono ex intellectu cogitans vera, quae caelestia, et in sensu malo ex intellectu cogitans falsa, quae infernalia: 善い意味の中で、理解(力)から考えている真理が、それは天界のもの〔である〕、また悪い意味の中で、理解(力)から考えている虚偽が、それは地獄のもの〔である〕。
et quia haec et illa sunt plurium generum, et quodlibet genus plurium specierum, et quaelibet species iterum plurium generum et specierum, quae tamen particularia et singularia vocantur, ideo dicitur “artifex omnis artis:” またこれらまたそれらは数多くの種類(属)があるので、またどんな種類(属)は〔にも〕数多くの種類(種)、またどんな種類(種)は〔にも〕再び数多くの種類(属)と種類(種)〔がある〕、それらはそれでもなお、個別なものと個々のものと呼ばれる、ここから「すべての技術の職人」と言われている。
etiam per “artifices,” ex artificiis et artibus eorum, ex correspondentia significantur talia quae sapientiae, intelligentiae et scientiae sunt. さらにまた「職人」によって、彼らの職人のものまた技術のものから、対応から、このようなものが意味される、それらは知恵の、知性の、また知識のものである。
Ex correspondentia dicitur, quia omne opus hominis correspondet, similiter omnis operatio, modo sit alicujus usus, talibus quae intelligentiae angelicae sunt; 対応からと言われる、人間のすべての働き(作品)が対応するからである、同様に、仕事(働き、活動)が、何らかの役立ちであるかぎり、このようなものに、それらは天使の知性のものである。
ast aliis rebus aut subjectis intelligentiae angelicae, quae artificum auri, argenti et lapidum pretiosorum sunt, aliis quae artificum aeris, ferri, ligni et lapidis sunt, et aliis quae artificum aliorum usuum desiderabilium sunt, ut pannorum, linteorum, vestium, et indumentorum varii generis. しかし、天使の知性の他の☆事柄または主題〔である〕、それらは金、銀、また宝石の職人のものである、他のもの〔である〕それらは青銅、鉄、木材と石のものである、また他のもの〔である〕それらは他の職人の他の好ましい役立ちのものである、布切れの、亜麻布の、衣服の、またいろいろな種類の衣服の。
☆ 「他のものがある」、「他のものがある」・・・は「いろいろなものがある」と意訳してよいでしょう。
Haec omnia correspondent, ut dictum est, quia sunt opera. これらすべてのものは対応する、言われたように、働き(作品)であるので。
Ex his constare potest, quod per “artificem omnis artis,” qui non invenietur in Babylone, non intelligatur quod non aliquis artifex ibi, sed quod non aliquis intellectus veri spiritualis, et inde nec aliqua cogitatio veri spiritualis; これらから明らかにすることができる、「すべての技術の職人」によって、その者はバビロンの中で見られないこと、そこにだれか職人が〔い〕ないことが意味されないこと、しかし、ある者に霊的な真理の理解力がない、またここから霊的な真理の何らかの思考もないこと。
sed ita solum illis, qui in Religioso illo ex doctrina ejus et ex vita secundum illam sunt, et quoque quantum ex se. しかし、そのようなことは彼らにだけで〔である〕、その者はその宗教的信念から、またそれにしたがって生活から、そしてまたどれだけ自分自身から。
[2] Quod “artifex” significet illos qui in intellectu veri sunt, et inde in cogitatione veri, constare potest ex his: [2] 「職人」が彼らを意味することは、その者は真理の理解(力)の中にいる、またここから真理の思考の中に、これらから明らかにすることができる――
Bezaleel et Aholiabus Artifices facient Tabernaculum, quia impleti sapientia, intelligentia, et scientia (Exod. xxxi. 3; cap. xxxvi. 1, 2); 職人ベツァルエルとオホリアブは幕屋をつくる(未来)、知恵、知性、また知識に満たされていたからである(出エジプト記31:3、第36章1, 2)。
“Fecerunt, omnis sapiens corde inter facientes opus, habitaculum, opere Artificis” (Exod. xxxvi. 8); 「彼らはつくった、作品をつくっている〔者の〕間で、心で賢明なすべての者は、職人の働きで、住まいを」(出エジプト記36:8)。
“Facies Habitaculum, xylinum intertextum, et hyacinthinum et purpuram, et coccineum dibaphum, et cherubos; 「あなたはつくる(未来)、住まいを、織り込まれた木綿を、また青色と紫色を、また二度染めの緋色を、またケルビムを。
opere Artificis facies illa” (Exod. xxvi. 1); 職人の働きで、あなたはそれらつくる(未来)」(出エジプト記26:1)。
“Facies velum” similiter “opere Artificis” ([Exod. xxvi.] vers. 31; cap. xxxv. 35); 「あなたは垂れ幕をつくる(未来)」同様に「職人の働きで」(出エジプト記26:31、第35章35)。
Similiter Ephodum opere Artificis: 同様に、エポデを、職人の働きで――
ut et Pectorale (Exod. xxviii. 6; cap. xxxix. 8); そのようにまた胸当て(出エジプト記28:6、第39章8)。
artifex ibi nominatur voce quae etiam significat Excogitatorem. 職人はそこに言葉で名前を挙げられている、それは工夫する者(案出者)もまた意味する。
“Sculpes duos lapides” quos pones super humeris Ephodi, “opere Artificis gemmarum” (Exod. xxviii. 11). 「あなたは二つの石に刻む(未来)」、それを、あなたはエポデの肩の上に置く(未来)、「宝石の職人の働きで」(出エジプト記28:11)。
[3] In opposito sensu per “opus artificis” significatur id opus quod fit ex propria intelligentia, ex qua non aliud produci potest quam falsum. [3] 正反対の意味の中で「職人の働き」によって、その働きが意味される、それは自己知性から生じる、それからは虚偽以外の何らかのものが生み出されることができない。
Hoc intelligitur per “opus artificis” in his locis: このことが「職人の働き」によって、これらの箇所の中で意味される――
“Facient fusile ex argento suo in intelligentia sua, opus Artificum totum (Hosch. xiii. 2); 「彼らは鋳造したものをつくる、自分の銀から、自分の知性の中で、すべては職人の働き(作品)」(ホセア12:2)。
“Sculptile fundit Artifex, et conflator auro obducit, et catenas argenti conflat; 「職人は彫像を鋳造する、また金細工人は金をかぶせる、また銀の鎖を鋳造する。
Artificem sapientem quaerit” (Esaj. xl. 19, 20); 彼らは賢明な(熟練工の)職人を求める」(イザヤ40:19, 20)。
“Lignum de sylva excidit, opus manuum fabri; 「森から木材を切り出す、職人(制作人)の手の働き。
argentum ex Tharshish adfertur, et aurum ex Uphaso, opus Artificis; 銀はタルシシュから運ばれる(affero)、また金はウファズから、職人の働き(作品)。
hyacinthinum et purpura vestis eorum, opus sapientum tota” (Jerem. x. 3, 9). 彼らの衣服は青色と紫色、すべては賢明な者の働き(作品)」(エレミヤ10:3, 9)。
(Tum, Deutr. xxvii. 15.) (なおまた、申命記27:15)。
Quod “idola” significent falsa cultus et religionis ex propria intelligentia, videatur supra (n. 459, 460). 「偶像」が、自己知性からの礼拝と宗教の虚偽を意味することが、上に見られる(450, 460番)。
(3) 訳文
793「またすべての技術のすべての職人は、もはやあなたの中で見つからない」は、教えからまたそれにしたがった生活からその宗教的信念の中にいる者に、自分自身から〔のものの中にいる〕かぎり、霊的な真理の何らかの理解が、またここから霊的な真理の何らかの思考がないことを意味する。
「職人」によって、みことばの霊的な意味で、理解しているものが、また理解から考えているものが意味される。善い意味で、理解から考えている真理が、それは天界のもの〔である〕、また悪い意味で、理解から考えている虚偽が〔意味され〕、それは地獄のもの〔である〕。またこれらまたそれらは数多くの種属があり、またどんな種属にも数多くの種類が、またどんな種類にも再び数多くの種属と種類があり、それらはそれでもなお、個別なものと個々のものと呼ばれ、ここから「すべての技術の職人」と言われているからである。さらにまた「職人」によって、彼らの職人のものまた技術のものから、対応から、知恵、知性、た知識に属すようなものが意味される。
対応からと言われる、人間のすべての働き(作品)が、同様に、仕事(活動)が、何らかの役立ちであるかぎり、天使の知性に属すようなものに対応するからである。しかし、天使の知性の事柄または主題にはいろいろものがあり、それらは金、銀、宝石の職人のものであり、それらは青銅、鉄、木材と石のものであり、またそれらは他の職人の、布切れの、亜麻布の、衣服の、またいろいろな種類の衣服の好ましい役立ちものである。
これらすべてのものが、言われたように、働き(作品)であるので対応する。
これらから、バビロンの中で見られない「すべての技術の職人」によって、そこの職人のだれかがいないことが意味されないで、ある者に霊的な真理の理解力がない、またここから霊的な真理の何らかの思考もないことを明らかにすることができる。しかし、そのようなことは、その宗教的信念から、またそれにしたがって生活から、そしてまたどれだけ自分自身から〔そのようであった〕者にだけで〔である〕。
[2] 「職人」が、真理の理解の中にいる者、またここから真理の思考の中にいる者を意味することはこれらから明らかにすることができる――
職人のベツァルエルとオホリアブは、幕屋をつくらなければならない、知恵、知性、た知識に満たされていたからである(出エジプト記31:3、36:1, 2)。
「作品をつくっている〔者の〕間で、心で賢明なすべての者は、職人の働きで、住まいをつくった」(出エジプト記36:8)。
「あなたは、住まいを、織り込まれた木綿を、また青色と紫色を、また二度染めの緋色を、またケルビムをつくらなければならない。職人の働きで、あなたはそれらつくらなければならない)」(出エジプト記26:1)。
「あなたは垂れ幕をつくらなければならない」同様に「職人の働きで」(出エジプト記26:31、35:35)。
同様に、エポデを、職人の働きで――そのようにまた胸当てを(出エジプト記28:6、39:8)。
職人はそこに工夫する者(案出者)もまた意味する言葉で名前を挙げられている。
「あなたは二つの石に刻まなければならない」、それを「宝石の職人の働きで」、あなたはエポデの肩の上に置かなければならない(出エジプト記28:11)。
[3] 正反対の意味で「職人の働き」によって、自己知性から生じ、それからは虚偽以外の何らかのものが生み出されることができないその働きが意味される。
このことが「職人の働き」によって、これらの箇所の中で意味されている――
「彼らは自分の知性の中で、自分の銀から鋳造したものをつくる。〔その〕すべては職人の働き(作品)」(ホセア12:2)。
「職人は彫像を鋳造し、金細工人は金をかぶせ、銀の鎖を鋳造する。彼らは賢明な職人を求める」(イザヤ40:19, 20)。
「森から木材を切り出す、〔それは〕職人の手の働き。銀はタルシシュから、金はウファズから運ばれる、〔それは〕職人の働き。彼らの衣服は、青色と紫色、すべては賢明な者の働き〔である〕」(エレミヤ10:3, 9)。 (なおまた、申命記27:15)。
「偶像」が自己知性からの礼拝と宗教の虚偽を意味することは、前に見られる(450, 460番)。