(1) 原文
698. ” Et non resipuerunt ad operibus suis,” significat quod tametsi instructi ex Verbo, usque non recedant a falsis Fidei et inde malis vitae.-Per “non resipiscere” significatur non recedere, ut supra (n. 693); et per “opera” hic significantur falsa fidei et inde mala vitae, ut supra (n. 641). Secundum Sensum literae est quod molestiae et ulcera non possent adigere illos ad resipiscendum a falsis et malis; sed secundum Sensuum spiritualem est, quod instructio ex Verbo non posset adigere illos a falsis et malis, quia haec infernalia sunt. Ex his patet, quod per “non resipuerunt ex operibus suis” significetur quod tametsi instructi ex Verbo usque non recedant a falsis fidei et inde malis vitae. Dicitur quod “opera” hic sint falsa fidei et inde mala vitae; ita dicitur quia falsum fidei praecedit, et malum vitae sequitur: falsum enim fidei est, quod malum non damnet illum qui in Fide est; inde homo vivit secure non cogitando de aliquo malo, et sic nunquam resipiscit, seu paenitentiam agit; similiter facit si sibi persuadet quod Opera nihil ad salutem faciant, sed sola Fides absque illis.
(2) 直訳
698. ” Et non resipuerunt ad operibus suis,” significat quod tametsi instructi ex Verbo, usque non recedant a falsis Fidei et inde malis vitae.- 698「また自分の働きから悔い改めなかった」は、たとえ、みことばから教えられても、それでも信仰の虚偽とここからの生活の悪から去らなかったことを意味する。
Per “non resipiscere” significatur non recedere, ut supra (n. 693); 「悔い改めないこと」によって、去らない(引き下がらない)ことが意味される、上のように(693番)。
et per “opera” hic significantur falsa fidei et inde mala vitae, ut supra (n. 641). また「働き」によって、信仰の虚偽とここからの生活の悪が意味される、上のように(641番)。
Secundum Sensum literae est quod molestiae et ulcera non possent adigere illos ad resipiscendum a falsis et malis; 文字どおりの意味にしたがっている、災い(悩み)とできものが彼らを促す(駆り立てる)ことができなかったこと、虚偽と悪から悔い改めるように向けて。
sed secundum Sensuum spiritualem est, quod instructio ex Verbo non posset adigere illos a falsis et malis, quia haec infernalia sunt. しかし、霊的な意味にしたがっている、みことばからの教え(教育)が彼らを促す(駆り立てる)ことができなかったこと、虚偽と悪から、これらは地獄のものであるからである。
Ex his patet, quod per “non resipuerunt ex operibus suis” significetur quod tametsi instructi ex Verbo usque non recedant a falsis fidei et inde malis vitae. これらから明らかである、「自分の働きから悔い改めなかった」によって、たとえみことばから教えられても、それでも信仰の虚偽とここからの生活の悪から去らなかったことを意味する。
Dicitur quod “opera” hic sint falsa fidei et inde mala vitae; 言われる、「働き」がここに信仰の虚偽とここからの生活の悪であること。
ita dicitur quia falsum fidei praecedit, et malum vitae sequitur: そのように言われる、信仰の虚偽が先行する、また生活の悪が続くからである。
falsum enim fidei est, quod malum non damnet illum qui in Fide est; というのは、信仰の虚偽であるからである、悪が彼を断罪しないこと、その者は信仰の中にいる。
inde homo vivit secure non cogitando de aliquo malo, et sic nunquam resipiscit, seu paenitentiam agit; ここから、人間は何らかの悪について考えないで信頼して(心配なく)生きる、また決して悔い改めない、すなわち、悔い改め(罪の償い)を行なわない。
similiter facit si sibi persuadet quod Opera nihil ad salutem faciant, sed sola Fides absque illis. 同様に生じる、もし、自分自身に説きつけるなら、働き(複数)は救いに向けて何も行なわない、しかし、信仰のみがそれらなしに〔行なう〕。
(3) 訳文
698「自分の働きから悔い改めなかった」は、たとえ、みことばから教えられても、それでも信仰の虚偽とここからの生活の悪から去らなかったことを意味する。
「悔い改めないこと」によって、前のように、去らないことが意味される(693番)。また「働き」によって、前のように、信仰の虚偽とここからの生活の悪が意味される(641番)。
悩みとできものが虚偽と悪から悔い改めるように彼らを促すことができなかったことは、文字どおりの意味にしたがっている。しかし、みことばからの教えが虚偽と悪から〔去るように〕彼らを促すことができなかったことは、霊的な意味にしたがっている、これらが地獄のものであるからである。
これらから、「自分の働きから悔い改めなかった」によって、たとえみことばから教えられても、それでも信仰の虚偽とここからの生活の悪から去らなかったことを意味することが明らかである。
ここに「働き」が信仰の虚偽とここからの生活の悪であることが言われている。そのように言われるのは、信仰の虚偽が先行し、生活の悪が続くからである。というのは、悪が信仰の中にいる者を断罪しないことは、信仰の虚偽であるからである。ここから、人間は何らかの悪について考えないで心配なく生き、決して悔い改めない、すなわち、悔い改め(罪の償い)を行なわない。もし、働きは救いに向けて何も行なわない、しかし、信仰のみがそれらなしに行なう、と自分自身に説きつけるなら、同様である。