(1) 原文
455. ” Nam caudae illorum similes serpentibus habentes capita, et in his laedunt,” significat causam, quod sensuales sint ac inversi, loquentes ore vera, falsificantes illa ex principio quod facit caput doctrinae religionis illorum, et sic fallunt.―Similia hic significantur, quae prius de “locustis” (n. 438, 439); sed ibi dicitur quod haberent “caudas similes scorpiis,” hic autem similes “serpentibus,” quia illi qui per “locustas” describuntur, ex Verbo, ex scientiis et eruditione loquuntur et persuadent, hi autem solum ex argumentis, quae sunt apparentiae veri et fallaciae; et qui ex illis concinne et sicut sapienter loquuntur, fallunt quidem, sed non in tantum. [2] Per “serpentes” in Verbo significantur sensualia, quae sunt ultima vitae hominis, de quibus supra (n. 424); causa est, quia omnia animalia significant affectiones hominis: quare etiam affectiones angelorum et spirituum in mundo spirituali apparent e longinquo sicut animalia, et affectiones mere sensuales sicut serpentes; causa est, quia serpentes humi repunt, et pulverem lambunt; ac sensualia sunt infima intellectus et voluntatis, exstant enim mundo proxime, et ex ejus objectis et jucundis, quae solum sensus corporis materiales afficiunt, nutriuntur. Serpentes noxii, qui plurium generum sunt, significant sensualia quae pendent ab affectionibus malis quae faciunt interiora mentis apud illos qui ex falsis mali insaniunt; ac serpentes innoxii significant sensualia quae pendent ab affectionibus bonis quae faciunt interiora mentis apud illos qui ex veris boni sapiunt. [3] Sensualia pendentia ex affectionibus malis significantur per “serpentes” in his locis:
“Lambent pulverem sicut Serpens” (Mich. vii. 17);
“Serpentis panis pulvis” (Esaj. lxv. 25);
Dictum Serpenti, “Super ventre tuo ambulabis, et pulverem comedes omnibus diebus vitae tuae” (Gen. iii. 14);
describitur sic sensuale, quod, quia communicat cum Inferno, ubi omnes sensuales sunt, vertit sapientiam caelestem in insaniam infernalem in rebus spiritualibus.
“Ne laeteris Philisthaea, nam e radice Serpentis exibit basiliscus, cujus fructus Prester volans” (Esaj. xiv. 29{1});
“Ova Aspidis ponunt: qui comedit de ovis ejus moritur, et quando quis exprimit, excluditur Vipera” (Esaj. lix. 5);
Quia filii Israelis cupiverunt redire in Aegyptum, morsi sunt a Serpentibus (Num. xxi. 4-9{2});
“redire in Aegyptum” significabat a spirituali fieri sensualis; quare dicitur,
“Mercenarii Aegypti averterunt se: vox ejus sicut Serpentes ibit” (Jerem. xlvi. 21(, 22)).
[4] Quia Dan erat ultima tribuum, et inde significabat ultimum Ecclesiae, quod est sensuale subjectum interioribus, ideo de illo ita dicitur:
“Dan Serpens super via mordens calcaneos equi, et cadet eques ejus retrorsum” (Gen. xlix. 17);
per “calcaneos equi” significantur ultima intellectus, quae sunt sensualia; per “mordere” significatur eis adhaerere; per “equitem” significatur inscitia ex illis, qua pervertit vera; quare dicitur, “cadet eques ejus retrorsum.” Quoniam sensuales homines sunt callidi ac astuti sicut vulpes, ideo dicit Dominus,
“Estote prudentes sicut Serpentes” (Matth. x. 16);
sensualis enim homo loquitur et ratiocinatur ex apparentiis et fallaciis; et si dote argumentandi pollet, solerter scit confirmare omne falsum, et quoque haereticum de sola fide; et usque est hebes acie videndi verum, ut vix alius hebetior.
@1 xiv. 29 pro “xv. 9″ @2 4-9 pro “1-10”
(2) 直訳
455. ” Nam caudae illorum similes serpentibus habentes capita, et in his laedunt,” significat causam, quod sensuales sint ac inversi, loquentes ore vera, falsificantes illa ex principio quod facit caput doctrinae religionis illorum, et sic fallunt.― 455 「なぜなら、彼らの尾はヘビに似ていたからである、頭を持っている、またそれら〔頭〕の中で害う」は、理由を意味する、感覚的なものが存在すること、そしてひっくり返されている、口で真理を話して、それらを原理から虚偽化して、それは彼らの宗教の(教えの)頭をつくっている、またこのように欺く――
Similia hic significantur, quae prius de “locustis” (n. 438, 439); 同様のものがここに意味される、それらは以前に「イナゴ」について〔述べられた〕(438, 439番)。
sed ibi dicitur quod haberent “caudas similes scorpiis,” hic autem similes “serpentibus,” quia illi qui per “locustas” describuntur, ex Verbo, ex scientiis et eruditione loquuntur et persuadent, hi autem solum ex argumentis, quae sunt apparentiae veri et fallaciae; しかし、そこに言われている、「サソリに似た尾」を持っていること、けれどもここに「ヘビ」に似たもの〔であること〕、彼ら(前者)は、その者は「イナゴ」によって描かれている、みことばから、知識と学識から、話すまた説得する、けれどもこれらの者(後者)は議論だけから〔話すまた説得する〕、それらは真理の外観と欺きである。
et qui ex illis concinne et sicut sapienter loquuntur, fallunt quidem, sed non in tantum. またその者はそれらから巧妙にまた賢明なように話す、欺く、しかし、こんな程度にではない
[2] Per “serpentes” in Verbo significantur sensualia, quae sunt ultima vitae hominis, de quibus supra (n. 424); [2] みことばの中の「ヘビ」によって感覚的なものが意味される、それは人間のいのちの最外部の(最も低い)ものである、それらについて上に(424番)。
causa est, quia omnia animalia significant affectiones hominis: 理由がある、すべての動物は人間の情愛を意味するからである。
quare etiam affectiones angelorum et spirituum in mundo spirituali apparent e longinquo sicut animalia, et affectiones mere sensuales sicut serpentes; それゆえ、霊界の中で天使と霊の情愛もまた遠方から動物のように見える、また単なる感覚的な者の情愛はヘビのように。
causa est, quia serpentes humi repunt, et pulverem lambunt; 理由がある、ヘビは地に這う、またちりをなめるからである。
ac sensualia sunt infima intellectus et voluntatis, exstant enim mundo proxime, et ex ejus objectis et jucundis, quae solum sensus corporis materiales afficiunt, nutriuntur. そして、感覚的なものは理解力と意志の最も低いものである、というのは、それらは世に最も近くさらす(現われる)、またその対象と快いものから、それらは身体の物質的な感覚だけに働きかける、養育されるからである。
Serpentes noxii, qui plurium generum sunt, significant sensualia quae pendent ab affectionibus malis quae faciunt interiora mentis apud illos qui ex falsis mali insaniunt; 有害なヘビは、それは多くの種類である、感覚的なものを意味する、それは悪の情愛から垂れ下がる(~による)、それは彼らのもとの心の内的なものをつくっている、その者は悪の虚偽から狂っている。
ac serpentes innoxii significant sensualia quae pendent ab affectionibus bonis quae faciunt interiora mentis apud illos qui ex veris boni sapiunt. そして、無害な☆ヘビは感覚的なものを意味する、それは善の情愛から垂れ下がる(~による)、それは彼らのもとの心の内的なものをつくっている、その者は善の真理から賢明である。
☆ innoxus は『レキシコン』にありませんが、これは innocuus とほぼ同義語です。
[3] Sensualia pendentia ex affectionibus malis significantur per “serpentes” in his locis: [3] 悪の情愛からぶらさがる(~による)感覚的なものが「ヘビ」によって意味される、これらの箇所の中で――
“Lambent pulverem sicut Serpens” (Mich. vii. 17); 「彼らはヘビのようにちりをなめる」(ミカ7:17)。
“Serpentis panis pulvis” (Esaj. lxv. 25); 「ヘビの食べ物(パン)、ちりが」(イザヤ65:25)。
Dictum Serpenti, “Super ventre tuo ambulabis, et pulverem comedes omnibus diebus vitae tuae” (Gen. iii. 14); ヘビに言われた、「あなたの腹の上であなたは歩く、またあなたのすべての日々にちりをあなたは食べる」(創世記3:14)。
describitur sic sensuale, quod, quia communicat cum Inferno, ubi omnes sensuales sunt, vertit sapientiam caelestem in insaniam infernalem in rebus spiritualibus. そのように感覚的なものが述べられている、そのことは、地獄と伝達(連絡)しているからである、そこにすべての感覚的なものがある、霊的な事柄の中で、天界の知恵を地獄の狂気に変える。
“Ne laeteris Philisthaea, nam e radice Serpentis exibit basiliscus, cujus fructus Prester volans” (Esaj. xiv. 29{1}); 「あなたは喜ぶな、ペリシテよ、なぜなら、ヘビの根からバジリスクが出るからである、その実は飛ぶ燃えるヘビ」(イザヤ14:29)。
“Ova Aspidis ponunt: 「彼らはエジプトコブラの卵を置く(産む)。
qui comedit de ovis ejus moritur, et quando quis exprimit, excluditur Vipera” (Esaj. lix. 5); その卵から食べる者は死ぬ、まただれかが押し出す時、マムシが孵化する」(イザヤ59:5)。
Quia filii Israelis cupiverunt redire in Aegyptum, morsi sunt a Serpentibus (Num. xxi. 4-9{2}); イスラエル民族はエジプトの中に戻ることを願ったので、ヘビによりかまれた(mordeo)(民数記21:4-9)。
“redire in Aegyptum” significabat a spirituali fieri sensualis; 「エジプトの中に戻ること」は、霊的なものから感覚的なものになることを意味した。
quare dicitur, それゆえ、言われている、
“Mercenarii Aegypti averterunt se: 「エジプトの雇われ人は自分自身を背かせた。
vox ejus sicut Serpentes ibit” (Jerem. xlvi. 21(, 22)). その声はヘビのように行くであろう」(エレミヤ46:21, 22)。
[4] Quia Dan erat ultima tribuum, et inde significabat ultimum Ecclesiae, quod est sensuale subjectum interioribus, ideo de illo ita dicitur: [4] ダンは最外部の部族であったので、またここから教会の最外部のものを意味した、それは内的なものに従属した感覚的なものである、それゆえ、彼についてこのように言われている――
“Dan Serpens super via mordens calcaneos equi, et cadet eques ejus retrorsum” (Gen. xlix. 17); 「ダンは道の上のヘビ、馬のかかとをかみついている、またその騎手は後ろへ落ちる」(創世記49:17)。
per “calcaneos equi” significantur ultima intellectus, quae sunt sensualia; 「馬のかかと」によって理解力の最も低いものが意味される、それは感覚的なものである。
per “mordere” significatur eis adhaerere; 「かむこと」によって、それにくっつく(しがみつく)ことが意味される。
per “equitem” significatur inscitia ex illis, qua pervertit vera; 「騎手」によって、それらからの無知(無学)が意味される、それによって真理が曲解される。
quare dicitur, “cadet eques ejus retrorsum.” それゆえ、言われている、「その騎手は後ろへ落ちる」。
Quoniam sensuales homines sunt callidi ac astuti sicut vulpes, ideo dicit Dominus, 感覚的な人間はキツネのように巧み(狡猾・ずるい)そして狡猾(欺く)ので、それゆえ、主は言われた、
“Estote prudentes sicut Serpentes” (Matth. x. 16); 「(あなたがたは)ヘビのように賢明であれ(用心深くあれ)」(マタイ10:16)。
sensualis enim homo loquitur et ratiocinatur ex apparentiis et fallaciis; というのは、感覚的な人間は外観と欺きから話すまた推論するから。
et si dote argumentandi pollet, solerter scit confirmare omne falsum, et quoque haereticum de sola fide; またもし、論議する才能で授けられているなら、巧みに(如才なく)すべての虚偽を確信することを知っている、そしてまた、信仰のみについての異端を。
et usque est hebes acie videndi verum, ut vix alius hebetior. またそれでも、愚鈍である、真理を見る能力で(鋭さ・まなざし)、ほとんど他の者がないように、さらに愚鈍な。
@1 xiv. 29 pro “xv. 9″ 注1 「xv. 9」の代わりに xiv. 29
@2 4-9 pro “1-10″ 注2 「1-10」の代わりに 4-9
(3) 訳文
455 「なぜなら、彼らの尾は、頭を持っている、またそれら〔頭〕の中で害うヘビに似ていたからである」は、感覚的なものが存在すること、そして、口で真理を話して、しかしそれらを原理から虚偽化して、ひっくり返されている、それは彼らの宗教の(教えの)頭をつくっている、このように欺いている〔ことの〕原因〔であること〕を意味する。
以前に「イナゴ」について〔述べられた〕と同様のものがここに意味される(438, 439番)。しかし、そこに、「サソリに似た尾」を持っていること、けれどもここに「ヘビ」に似たもの〔であること〕が言われている、前者が「イナゴ」によって描かれている、みことばから、知識と学識から、話すまた説得する者である、けれども後者は真理の外観と欺きである議論だけから〔話すまた説得する〕者である。またその者はそれらから巧妙にまた賢明なように話し、欺く、しかし、〔前者ほどに〕こんな程度にではない
[2] みことばの中の「ヘビ」によって感覚的なものが意味され、それは人間のいのちの最外部の(最も低い)ものである、それらについて前に〔述べた〕(424番)。その理由は、すべての動物は人間の情愛を意味するからである。それゆえ、霊界の中で天使と霊の情愛もまた遠方から動物のように、また単なる感覚的な者の情愛はヘビのように見える。その理由は、ヘビは地を這い、ちりをなめるからである。そして、感覚的なものは理解力と意志の最も低いものである、というのは、それらは世に最も近くさらし、また、それらは身体の物質的な感覚だけに働きかけるその対象と快いものから養育されるからである。
多くの種類がある有害なヘビは感覚的なものを意味し、それは悪の情愛により、悪の虚偽から狂っている者のもとの心の内的なものをつくっている。そして、無害なヘビは感覚的なものを意味し、それは善の情愛により、善の真理から賢明である者のもとの心の内的なものをつくっている。
[3] 悪の情愛による感覚的なものがこれらの箇所の「ヘビ」によって意味される――
「彼らはヘビのようにちりをなめる」(ミカ7:17)。
「ちりはヘビの食べ物」(イザヤ65:25)。
ヘビに言われた、「あなたのすべての日々に、あなたはあなたの腹で歩く、またちり食べる」(創世記3:14)。
そのように感覚的なものが述べられている、そのことは、そこにすべての感覚的なものがある地獄と伝達し、霊的な事柄の中で、天界の知恵を地獄の狂気に変えるからである。
「ペリシテよ、喜ぶな。なぜなら、ヘビの根からバジリスクが出るからである、その実は飛ぶ燃えるヘビ」(イザヤ14:29)。
「彼らはコブラの卵を産む。その卵から食べる者は死ぬ、まただれかが押し出す時、マムシが孵化する」(イザヤ59:5)。
イスラエル民族はエジプトに戻ることを願ったので、ヘビによりかまれた(民数記21:4-9)。
「エジプトに戻ること」は、霊的なものから感覚的なものになることを意味した。それゆえ、言われている、
「エジプトの雇われ人は背いた。その声はヘビのように行くであろう」(エレミヤ46:21, 22)。
[4] ダンは最外部の部族であった、またここから教会の内的なものに従属した感覚的なものである最外部のものを意味したので、それゆえ、彼についてこのように言われている――
「ダンは道の上のヘビ、馬のかかとをかみつく、その騎手は後ろへ落ちる」(創世記49:17)。
「馬のかかと」によって理解力の最も低いものが意味され、それは感覚的なものである。「かむこと」によって、それにしがみつくことが意味される。「騎手」によって、それらからの無知が意味され、それによって真理が曲解される。それゆえ、「その騎手は後ろへ落ちる」と言われている。
感覚的な人間はキツネのように巧みで狡猾であるので、それゆえ、主は言われた、
「(あなたがたは)ヘビのように賢明であれ」(マタイ10:16)。
というのは、感覚的な人間は外観と欺きから話し、推論するから。またもし、論議する才能を授けられているなら、巧みにすべての虚偽を、そしてまた、信仰のみについての異端を確信することを知っている。またそれでも、真理を見る能力で、さらに愚鈍な者がほとんどいいないようにも愚鈍である。