(1) 原文
448. ” Et audiri numerum illorum,” significat perceptum quale eorum, quod esset sicut sequitur.―Per “audire” significatur percipere; per “numerum” significatur quale rei et status (n. 10, 348, 364); quod sit quale status eorum ut sequitur, est quia id in nunc sequentibus describitur; quare dicitur, “Et ita vidi.”
(2) 直訳
448. ” Et audiri numerum illorum,” significat perceptum quale eorum, quod esset sicut sequitur.― 448 「また、私はそれらの数を聞いた」は、彼らの性質が知覚された〔ことを〕意味する、それは続けられるような〔もの〕であった――
Per “audire” significatur percipere; 「聞くこと」によって知覚することが意味される。
per “numerum” significatur quale rei et status (n. 10, 348, 364); 「数」によって事柄や状態の性質が意味される(10, 348, 364番)。
quod sit quale status eorum ut sequitur, est quia id in nunc sequentibus describitur; それが続けられるような彼らの状態の性質であることは、それが今から続けられるものの中で述べられるからである。
quare dicitur, “Et ita vidi.” それゆえ、言われる、「また、そのように、私は見た」と。
(3) 訳文
448 「また、私はそれらの数を聞いた」は、〔以下に〕続けられるような〔もの〕であった彼らの性質が知覚された〔ことを〕意味する。
「聞くこと」によって知覚することが意味される。「数」によって事柄や状態の性質が意味される(10, 348, 364番)。それが〔以下に〕続けられるような彼らの状態の性質であることは、それが今から続けられるものの中で述べられるからである。それゆえ、「また、そのように、私は見た」と言われる。
(1) 原文
449. [Vers. 17.] ” Et ita vidi equos in visione et sedentes super illis,” significat tunc detectum quod ratiocinia interiorum mentis illorum de sola fide essent imaginaria et visionaria, ac ipsi insanientes ex illis.―Per “videre” significatur detegere quale eorum; per “equos” significantur ratiocinia interiorum mentis eorum de sola fide, hic illa imaginaria et visionaria, quia dicitur quod viderit illos “in visione;” per “sedentes super equis” significantur intelligentes ex Verbo intellecto, hic insanientes ex imaginariis et visionariis quae sunt contra Verbum.
[2] Quia interiora mentis illorum sub talibus formis apparuerunt, per quae significantur imaginaria et visionaria de sola fide, propalanda de his sunt aliqua, quae ex ore illorum accepi; ut haec:―”Annon sola fides post lapsum hominis tam gravem facta est unicum medium salutis; quomodo possumus apparere coram Deo absque illo medio; annon id medium est solum; sumusne nati in peccatis, estne natura nostra a praevaricatione Adami prorsus corrupta, num aliud medium sanationis est quam sola fides; quid facient opera nostra ad haec; quis potest facere aliquod bonum opus a se; quis semet potest purificare, absolvere, justificare et salvare; annon latet in unoquovis opusculo, quod homo facit a se, meritum et propria justitia; et si forte faceremus aliquid quod foret bonum, num facere possemus omnia, ac implere legem; et amplius, si quis peccat contra unum, peccat contra omnia, quia cohaerent: cur Dominus in mundum venit, et passus est tam gravem crucem, nisi ut nobis auferret damnationem et maledictionem Legis, propitiaret Deum Patrem, fieret meritum et justitia solus, quae homini imputarentur per fidem; quid boni aut cui bono alioquin Adventus Ipsius: cum itaque Christus pro nobis passus est, et pro nobis implevit Legem, et sustulit jus damnationis ejus, num tunc amplius malum potest nos damnare, et num bonum potest nos salvare; quare nos qui fidem habemus, sumus in plena libertate cogitandi, volendi, loquendi et faciendi quicquid lubet, modo non jacturam famae, honoris et lucri faciamus, et poenas legis civilis nobis irrogemus, ex quo infamia et damnum.”
Quidam, qui remotius in septentrione vagabantur, dicebant quod “Bona opera, quae fiunt salutis gratis damnosa, perniciosa et maledicta sint;” inter hos erant etiam aliqui presbyteri.
[3] Haec sunt quae audivi, sed blaterabant et mussitabant plura, quae non audivi. Praeterea loquebantur in omni licentia proterve, ac lasciviebant et verbis et factis, absque timore pro ullo facinore, nisi ex simulatione propter apparentiam honesti. Talia sunt interiora mentis, et inde exteriora corporis eorum qui omne religionis faciunt solam fidem.
Sed illa omnia quae ab illis dicta sunt cadunt, si Ipse Dominus Salvator immediate aditur, ac in Ipsum creditur, et bonum agitur, utrumque propter salutem, et ab homine sicut ab illo, cum fide tamen quod a Domino; quae nisi fiunt sicut ab homine, non datur aliqua fides, nec aliqua charitas, ac ita non religio, et sic non salvatio.
(2) 直訳
449. [Vers. 17.] ” Et ita vidi equos in visione et sedentes super illis,” significat tunc detectum quod ratiocinia interiorum mentis illorum de sola fide essent imaginaria et visionaria, ac ipsi insanientes ex illis.― 449(17節) 「また、そのように、私は幻の中で馬を見た、またそれらの上に乗っている者を」は、その時、明かされたを意味する、信仰のみについての彼らの心の内的なものの誤まった推論が想像上のものと幻想のものであったこと、そしてそれらからの狂っているものそのもの――
Per “videre” significatur detegere quale eorum; 「見ること」によって、彼らの性質をあばく(明らかにする)ことが意味される。
per “equos” significantur ratiocinia interiorum mentis eorum de sola fide, hic illa imaginaria et visionaria, quia dicitur quod viderit illos “in visione;” 「馬」によって、彼らの心の内的なものの誤まった推論が意味される、信仰のみについての、ここにそれらが想像上のものまた幻想のもの〔である〕、それらを「幻の中で」見たことが言われるからである。
per “sedentes super equis” significantur intelligentes ex Verbo intellecto, hic insanientes ex imaginariis et visionariis quae sunt contra Verbum. 「馬の上に乗っている者」によって、理解されたみことばからの知的な者が意味される、ここに想像と幻想から狂っている者が、それらはみことばに反する。
[2] Quia interiora mentis illorum sub talibus formis apparuerunt, per quae significantur imaginaria et visionaria de sola fide, propalanda de his sunt aliqua, quae ex ore illorum accepi; [2] 彼らの心の内的なものがこのような形の下に見られたので、それらによって信仰のみについての想像と幻想が意味される、これらについて何らかのものが公けにされる、私はそれらを彼らの口から受けた。
ut haec:― これらのような――
“Annon sola fides post lapsum hominis tam gravem facta est unicum medium salutis; 「信仰のみが、人間のこのように重い(きびしい)堕落の後、救いの唯一の手段とされた、のではないのか?
quomodo possumus apparere coram Deo absque illo medio; どのように私たちは神の前に見られる(現われる)ことができるのか、その手段なしに。
annon id medium est solum; その手段だけである、のではないのか?
sumusne nati in peccatis, estne natura nostra a praevaricatione Adami prorsus corrupta, num aliud medium sanationis est quam sola fides; 私たちは罪の中に生まれていないか、私たちの性質はアダムのそむきの罪によりまったく損じなかったか、何らかの癒やしの手段があるのか? 信仰のみ以外に。
quid facient opera nostra ad haec; 私たちの働きはこれ〔癒し〕に何を行なうか?
quis potest facere aliquod bonum opus a se; だれが、自分自身から何らかの善を行なうことができるのか?
quis semet potest purificare, absolvere, justificare et salvare; だれが、自分自身を清めること、赦すこと、義とすること、また救うことができるのか?
annon latet in unoquovis opusculo, quod homo facit a se, meritum et propria justitia; それぞれの者の小さな働き☆の中に隠れる、のではないのか? そのことを人間が自分自身から行なう、功績とプロプリウムの義が。
☆ opusuculum は「レキシコン」の訳語は「小著」ですが、この訳語が本来の意味でしょう。
et si forte faceremus aliquid quod foret bonum, num facere possemus omnia, ac implere legem; また、もしおそらく、私たちが何らかのことを行なうなら、善であったことを、私たちはすべてのことを行なうことができるのか? そして律法を満たすこと。
et amplius, si quis peccat contra unum, peccat contra omnia, quia cohaerent: またさらに、もしだれかが、一つのことに対して罪を犯すなら、すべてのことに対して罪を犯す、密着しているので。
cur Dominus in mundum venit, et passus est tam gravem crucem, nisi ut nobis auferret damnationem et maledictionem Legis, propitiaret Deum Patrem, fieret meritum et justitia solus, quae homini imputarentur per fidem; なぜ、主は世にやって来たのか、またこのように重い(きびしい)十字架を受難された、私たちに~のためにでないなら、律法の断罪(有罪判決)と呪いを取り除く、父なる神をなだめる、功績と義だけになる、それらは信仰を通して人間に転嫁される。
quid boni aut cui bono alioquin Adventus Ipsius: 善の何が〔あるのか〕、またはその者に善で〔何があるのか〕そうでなければ、主の来臨〔とは何か〕。
cum itaque Christus pro nobis passus est, et pro nobis implevit Legem, et sustulit jus damnationis ejus, num tunc amplius malum potest nos damnare, et num bonum potest nos salvare; そこで、キリストが私たちのために受難され、また私たちのために律法を成就した、またその断罪の権利を取り去ったとき、その時、さらに悪は私たちを断罪することがでるのか、また、善は私たちを救うことができるのか?
quare nos qui fidem habemus, sumus in plena libertate cogitandi, volendi, loquendi et faciendi quicquid lubet, modo non jacturam famae, honoris et lucri faciamus, et poenas legis civilis nobis irrogemus, ex quo infamia et damnum.” それゆえ、私たちは、その者は信仰を持っている、私たちは考える、意志する、話すまた行なう、何でも好んで(好みのままに)完全な自由の中にいる、たださえすれば、名声、名誉また損失を私たちがつくらない、また市民の法律の罰が私たちに科せられない、そのことから悪評と損害が〔ある〕」。
Quidam, qui remotius in septentrione vagabantur, dicebant quod “Bona opera, quae fiunt salutis gratis damnosa, perniciosa et maledicta sint;” ある者は、その者は北の中へさらに遠くさまよっていた、言った、「善の働きは、それは救いとしてただで行なわれる、有害なもの、破滅的なもの、また呪われたものである」こと。
inter hos erant etiam aliqui presbyteri. これらの者の間にある長老もいた。
[3] Haec sunt quae audivi, sed blaterabant et mussitabant plura, quae non audivi. [3] これらである、それらを私は聞いた、しかし、多くのものをべらべらしゃべった、またもぐもぐ言った、それを私は聞かなかった。
Praeterea loquebantur in omni licentia proterve, ac lasciviebant et verbis et factis, absque timore pro ullo facinore, nisi ex simulatione propter apparentiam honesti. ほかに、彼らはすべての放埓の中であつかましく話した、そしてまた言葉でまた行為で好色に振る舞った、犯罪(不法行為)で何もないために恐れなしに、正直な者の外観のために見せかけからでないなら。
Talia sunt interiora mentis, et inde exteriora corporis eorum qui omne religionis faciunt solam fidem. このようなものが心の内的なものである、またここから彼らの身体の外的なもの、その者は宗教のすべてのものを信仰のみとする。
Sed illa omnia quae ab illis dicta sunt cadunt, si Ipse Dominus Salvator immediate aditur, ac in Ipsum creditur, et bonum agitur, utrumque propter salutem, et ab homine sicut ab illo, cum fide tamen quod a Domino; しかし、それらすべてのものは、それらは彼らから言われた、倒れる(崩壊する)、もし救い主、主ご自身が直接に近づけられるなら、そしてその方が信じられる、また善が行なわれる、両方とも救いのために、また人間から彼〔自身〕からのように、それでも信仰とともに、主からであること〔という〕。
quae nisi fiunt sicut ab homine, non datur aliqua fides, nec aliqua charitas, ac ita non religio, et sic non salvatio. それらが人間からのように行なわれないなら、何らかの信仰は存在しない、何らかの仁愛もない、そしてそのように宗教はない、またこのように救いはない。
(3) 訳文
449(17節) 「また、そのように、私は幻の中で馬を、またそれらの上に乗っている者を見た」は、その時、信仰のみについての彼らの心の内部の誤まった推論が想像上のものと幻想のもの、そしてそれらからの狂っているものそのものであったことが明かされた〔こと〕を意味する。
「見ること」によって、彼らの性質を明らかにすることが意味される。「馬」によって、信仰のみについての彼らの心の内部の誤まった推論が意味される、ここにそれらは想像上のものまた幻想のもの〔である〕、それらを「幻の中で」見たことが言われるからである。「馬の上に乗っている者」によって、理解されたみことばからの知的な者が、ここにみことばに反する想像と幻想から狂っている者が意味される。
[2] 彼らの心の内的なものがこのような形の下に見られたので、それらによって信仰のみについての想像と幻想が意味され、これらについて何らかのものが公けにされる、私はそれらを彼らの口から受けた。これらのような――
「信仰のみが、人間のこのようにきびしい堕落の後、救いの唯一の手段とされたのではないのか? その手段なしに、どのように私たちは神の前に見られることができるのか。その手段だけのではないのか? 私たちは罪の中に生まれていないか、私たちの性質はアダムのそむきの罪によりまったく損じなかったか、信仰のみ以外に何らかの癒やしの手段があるのか? 私たちの働きはこれ〔癒し〕に何を行なうのか? だれが、自分自身から何らかの善を行なうことができるのか? だれが、自分自身を清め、赦し、義とし、救うことができるのか? それぞれの人間が自分自身から行なう小さな働きの中に、功績とプロプリウムの義が隠れているのではないのか? また、おそらく、私たちが善であったことを何らかのことを行なうにしても、私たちはすべてのことを行なうこと、そして律法を満たすことができるのか? またさらに、もしだれかが、一つのことに対して罪を犯すなら、すべてのことに対して罪を犯す、密着しているからである。私たちにのために、律法からの断罪と呪いを取り除き、父なる神をなだめ、功績と義だけになり、それらが信仰を通して人間に転嫁されるのでないなら、なぜ、主は世にやって来た、またこのようにきびしい十字架刑を受難されたのか? 善の何が〔あるのか〕、またはその者にとって善で〔何があるのか〕そうでなければ、主の来臨〔とは何か〕? そこで、キリストが私たちのために受難され、私たちのために律法を成就し、その断罪の権利を取り去った時、さらに悪は私たちを断罪することがでるのか、また、善は私たちを救うことができるのか? それゆえ、信仰を持っている私たちは、何であれ好みのままに考え、意志し、話し、行なう、完全な自由の中にいる、ただ、名声、名誉また損失を私たちがつくらず、また悪評と損害となる市民の法律の罰が私たちに科せられなければ」。
北へさらに遠くさまよっていたある者が、「救いとしてただで行なわれる善の働きは、有害なもの、破滅的なもの、また呪われたものである」と言った。これらの者の間に、ある長老もいた。
[3] これらが私が聞いたものである、しかし、多くのものをべらべらしゃべり、もぐもぐ言った、それを私は聞かなかった。
ほかに、彼らはまったくの放埓の中であつかましく話し、そして言葉でまた行為で、犯罪で何もないために恐れなしに、正直な者の外観のために見せかけからでないなら、好色に振る舞った。
このようなものが宗教のすべてのものを信仰のみとする者の心の内部のもの、またここから彼らの身体の外的なものである。
しかし、彼らから言われたすべてのものは崩壊する、もし救い主である主ご自身に直接に近づき、そしてその方を信じ、また善が行なうなら、両方とも救いのために、また人間から彼〔自身〕からのように、それでも信仰とともに、主からであること〔を信じて行なう〕なら。それらが人間からのように行なわれないなら、何らかの信仰は存在しない、何らかの仁愛もない、そしてそのように宗教はない、またこのように救いはない。