(1) 原文「2602番」
319(2602). Una gens est, dictum quod ex Indiis, cui hoc religiosum, quod colant Maximum Deum eo ritu, ut cum adorant illum, primum se magnifaciant, sed mox sicut vermiculos substernant; tum quod super universum, quod credunt circumgyrari, sit Maximus ille Deus, spectans inde quid faciant: quia religiosa illis talia fuerant, in altera vita reducuntur in illa; cum quibus cum talia sibi imaginati, locutus: sunt quoad plurimam partem modesti, oboedientes, ac simplices corde. Illi successive ab illa phantasia per angelos liberantur; instruuntur enim secundum religiosum suum quod Maximus Deus sit Dominus, et quod se magnifacere queant ex eo quod possint Ipsum adorare, et quod usque instar vermiculorum sint, {1} et quod Dominus e supremo videat omnia et singula: ita per religiosum suum convenienter in cognitiones boni et veri perducuntur.
@1 i ac ita quod sint nihili respective.
(2) 直訳
319(2602). Una gens est, dictum quod ex Indiis, cui hoc religiosum, quod colant Maximum Deum eo ritu, ut cum adorant illum, primum se magnifaciant, sed mox sicut vermiculos substernant; 319(2602) ある国民がいる、インド(諸国)(インド亜大陸)から〔である〕ことが言われた、その者にこの宗教的信念〔ある〕、その(宗教的)儀式で最大の神を礼拝すること、〔その〕ように、彼を崇拝するとき、最初に自分自身を大きくする(称賛する)、しかし、すぐに小さな虫のように下に置く。
tum quod super universum, quod credunt circumgyrari, sit Maximus ille Deus, spectans inde quid faciant: なおまた、全世界の上に、それが旋回をすること信じている、その最大の神が存在する、ここから見て、何が行なわれているか。
quia religiosa illis talia fuerant, in altera vita reducuntur in illa; 彼らの宗教的信念はこのようなものであったので、来世の中でそれらの中に戻される。
cum quibus cum talia sibi imaginati, locutus: それらの者とこのようなものを自分自身に想像〔している〕とき、〔私は〕話した。
sunt quoad plurimam partem modesti, oboedientes, ac simplices corde. 大多数の部分〔の者〕に関して、謙虚な者、従順な者、そして心で単純である。
Illi successive ab illa phantasia per angelos liberantur; 彼らは連続的に(だんだんと)その幻想から天使たちによって解放される。
instruuntur enim secundum religiosum suum quod Maximus Deus sit Dominus, et quod se magnifacere queant ex eo quod possint Ipsum adorare, et quod usque instar vermiculorum sint, {1} et quod Dominus e supremo videat omnia et singula: というのは、自分の宗教にしたがって、最大の神が主であることを教えられる、また自分自身を大きくする(称賛する)こと、そのことから、その方を崇拝できること、またそれでも小さな虫のようにである、また主は最高のものからすべてと個々のものを見ていること。
ita per religiosum suum convenienter in cognitiones boni et veri perducuntur. そのように自分の宗教によって適当に、善と真理の知識の中に導かれる。
@1 i ac ita quod sint nihili respective. 注1 ac ita quod sint nihili respective(そしてそのように比較すれば(相対的に)無であること)を補うとよい。
(3) 訳文
319(2602) ある国民がいて、インド亜大陸からであることが言われ、その者に、その(宗教的)儀式で最大の神を礼拝し、そのように崇拝するとき、最初に自分自身を称賛し、しかし、すぐに小さな虫のように下に置く、なおまた、全世界の上に、それが旋回すること信じていて、その最大の神が存在し、ここから、何が行なわれているか見ているという宗教的信念ある――彼らの宗教的信念はこのようなものであったので、来世の中でそれらの中に戻される。それらの者とこのようなものを自分自身に想像〔している〕とき、〔私は〕話した。大部分の者に関して、謙虚、従順、そして心で単純である。
彼らはだんだんとその幻想から天使たちによって解放される。というのは、自分の宗教にしたがって、最大の神が主であること、また自分自身を称賛し、それでも小さな虫のようにであり、そのことから、その方を崇拝できること、また、また主は最高のものからすべてと個々のものを見ていることを教えられ、そのように自分の宗教によって適切に、善と真理の知識の中に導かれるからである。