原典講読『驚くべきこと』 313

(1) 原文「2596番」

313(2596). Unus chorus ad distantiam a me fuit quodam mane; ex chori repraesentationibus cognoscere datum quod essent Chinenses, sistebant enim speciem hirci lanati, tum placentam ex miliis, et cochleare ebenum, ut et ideam urbis natatilis; desiderabant proprius ad me venire, et cum se applicarent, dicebant quod soli apud me esse vellent, ut sua cogitata aperirent; sed dicebatur eis quod soli non essent, et quod alii, qui indignantur quod soli esse vellent, cum tamen hospites; indignatione eorum percepta, in cogitationem lapsi sunt num praevaricati sint contra proximum et num quicquam sibi vindicaverint quod aliorum esset: (cogitationes in altera vita omnes communicantur:) commotionem eorum percipere datum; erat agnitionis quod forte eos laeserint, tum pudoris inde, et una aliarum affectionum probarum, inde quod charitate essent praediti, cognoscebatur: mox locutus cum illis, tandem etiam de Domino, cum Ipsum nominarem Christum, repugnantia quaedam apud eos percepta est, sed causa detegebatur quod traxerint id e mundo, ex eo quod noverint Christianos pejus vivere quam illi, et in nulla charitate; at cum Dominum simpliciter nominarem, tunc interius commoti sunt: instruebantur dein ab angelis quod Christiana doctrina prae omni alia in universo orbe amorem et charitatem praescribat, sed quod pauci sint qui secundum illam vivunt.

 

(2) 直訳

313(2596). Unus chorus ad distantiam a me fuit quodam mane; 313(2596) 一つの合唱隊がある距離に(少し離れて)聞かれた、ある朝。

ex chori repraesentationibus cognoscere datum quod essent Chinenses, sistebant enim speciem hirci lanati, tum placentam ex miliis, et cochleare ebenum, ut et ideam urbis natatilis; 合唱隊の表象から知ることが与えられた、それは中国人であった、というのは、ある種の毛深い山羊を、さらにキビからの菓子を、また象牙のさじを、そのようにまた水に浮かぶ都の概念を示したから。

desiderabant proprius ad me venire, et cum se applicarent, dicebant quod soli apud me esse vellent, ut sua cogitata aperirent; 彼らは私にさらに近く来ることを願った、また自分自身を接触させたとき、私のもとにだけいることを欲することを言った、自分たち自身の考えを明かすために。

sed dicebatur eis quod soli non essent, et quod alii, qui indignantur quod soli esse vellent, cum tamen hospites; しかし、彼らに言われた、〔私と〕だけいないこと☆、〔私と〕だけいることを欲することを憤っている他の者〔がいる〕、そのときそれでも訪問者(来客)。

☆ このままではわからないと思いますので、私の解釈(省略の多い文なのでこうなります)を交えて説明します。彼らが「私とだけ一緒にいたい」と願ったけれど、私の周囲の仲間に(これは書かれていませんので私の解釈となります)、来客なのに「私だけとだけ話したい」ということを快く思わない者がいるので、「私とだけ一緒にいることはいけませんよ、他の人たちに失礼ですよ」と彼らが言われた(言った者がだれかは特定できません)、という意味でしょう。

 私のこの解釈は、柳瀬訳「あなた方だけいるのではない」と長島訳「かれらだけでいたい」とは異なります。

indignatione eorum percepta, in cogitationem lapsi sunt num praevaricati sint contra proximum et num quicquam sibi vindicaverint quod aliorum esset: 彼らの知覚した憤りで、考えの中に陥った、隣人に対して間違いを犯したかどうか、何かを(どんなものでも)自分自身に要求したかどうか、他の者のものであったものを。

(cogitationes in altera vita omnes communicantur:) (来世での思考はすべてのものが伝達される)。

commotionem eorum percipere datum; 彼らの動揺を知覚することが与えられた。

erat agnitionis quod forte eos laeserint, tum pudoris inde, et una aliarum affectionum probarum, inde quod charitate essent praediti, cognoscebatur: もしかして彼らを傷つけたことの承認の〔動揺が〕あった、さらにそこからの恥、それと一つの他の正直な感情、ここから、彼らが仁愛を備えていることが、認められた。

mox locutus cum illis, tandem etiam de Domino, cum Ipsum nominarem Christum, repugnantia quaedam apud eos percepta est, sed causa detegebatur quod traxerint id e mundo, ex eo quod noverint Christianos pejus vivere quam illi, et in nulla charitate; 間もなく私は彼らと話した、さらにまた最後に主について、その方を私がキリストと呼ぶとき、ある嫌悪感が彼らのもとに知覚された、

at cum Dominum simpliciter nominarem, tunc interius commoti sunt:  しかし、原因が明らかにされた、それを世から持ってきた、そのことから、彼らはキリスト教徒が彼らよりも悪く生きることを知っていたこと、また仁愛の中にない。

instruebantur dein ab angelis quod Christiana doctrina prae omni alia in universo orbe amorem et charitatem praescribat, sed quod pauci sint qui secundum illam vivunt. その後、天使たちにから教えられた、キリスト教の教えは全世界の中の他のすべてにまさって愛と仁愛を定めていること、しかし、それらにしたがって生きる者は少ないこと。

 

(3) 訳文

313(2596)  ある朝、少し離れて一つの合唱隊が聞かれた。合唱隊の表象するものから、それは中国人であると知ることが与えられた、というのは、ある種の毛深い山羊、さらにキビからの菓子をまた象牙のさじを、そのようにまた水に浮かぶ都の概念を示したからである。彼らは私にさらに近く来ることを願った、また寄りそったとき、自分たち自身の考えを明かすために私とだけいたいと言った。しかし、彼らに、そのときそれでも訪問者(来客)〔であり〕、〔私と〕だけいることを欲することを憤っている他の者〔がいるので〕、〔私と〕だけではならないいてはことが言われた。彼らの憤りを知覚したので、隣人に対して間違いを犯したかのではないか、他人のものであったものを何か自分自身に要求したかのではないか、という考えに陥った(来世での思考はすべてのものが伝達される)。彼らの動揺を知覚することが与えられた。もしかして彼らを傷つけたこと、さらにそこからの恥、それと一つの他の正直な感情の承認があった、ここから、彼らが仁愛を備えていることが、認められた。間もなく私は彼らと話し、さらにまた最後に主について話し、その方を私がキリストと呼ぶとき、ある嫌悪感が彼らのもとに知覚された、しかし、原因が明らかにされた、彼らはキリスト教徒が彼らよりも悪く生き、また仁愛の中にないことを知っていたこと、それを世から持ってきており、そのことからであった。その後、天使たちにから、キリスト教の教えは全世界の中の他のすべてにまさって愛と仁愛を定めていること、しかし、それらにしたがって生きる者は少ないことを教えられた。

原典講読『驚くべきこと』 314

(1) 原文「2597番」

314(2597). Sunt gentiles qui cum vixerunt in mundo, ex conversatione et fama cognoverunt quod Christiani pessimam vitam agant, in adulteriis, in odiis et rixis, in ebrietate, et similibus, quae illi horruerunt, quia talia contra eorum leges, mores, et religiosa; illi in altera vita aliis timidiores sunt recipiendi vera fidei; sed instruuntur ab angelis quod doctrina Christiana, ac ipsa fides prorsus aliud doceat, et quod illi minus quam gentiles secundum doctrinalia vivant; quae cum appercipiunt, vera fidei recipiunt, et Dominum adorant, sed serius.

 

(2) 直訳

314(2597). Sunt gentiles qui cum vixerunt in mundo, ex conversatione et fama cognoverunt quod Christiani pessimam vitam agant, in adulteriis, in odiis et rixis, in ebrietate, et similibus, quae illi horruerunt, quia talia contra eorum leges, mores, et religiosa; 314(2597) 異教徒たちがいた、その者たちは、世で生きたとき、交際とうわさからキリスト教徒たちが最悪の生活を送っていることを認めた(知った)、姦淫の中に、憎しみまたけんかの中に、酒びたりの中に、また似たものに〔生きた〕、それらは彼らに恐怖をひき起す、このようなものは彼らの宗教に反しているので。

illi in altera vita aliis timidiores sunt recipiendi vera fidei; 彼らは来世で他の者に〔くらべて〕より臆病な者たちである、信仰の真理の受け入れるのに。

sed instruuntur ab angelis quod doctrina Christiana, ac ipsa fides prorsus aliud doceat, et quod illi minus quam gentiles secundum doctrinalia vivant; しかし、天使たちから教えられる、キリスト教の教えは、そして信仰そのものは、まったく他のものを教えること、また、彼らは異教徒よりも少ないこと、教えにしたがって生きる〔者は〕。

quae cum appercipiunt, vera fidei recipiunt, et Dominum adorant, sed serius. 〔彼らが〕それを把握するとき、信仰の真理を受け入れる、また、主を崇拝する、しかし、さらに遅く。

 

(3) 訳文

314(2597) 世で生きたとき、交際とうわさから、キリスト教徒たちが最悪の生活を送っていることを知った異教徒たちがいた、〔その生活とは〕姦淫の中に、憎しみまたけんかの中に、酒びたりの中に、また似たものに〔生きることであり〕、このようなものは彼らの宗教に反しているので、それらは彼らに恐怖をひき起した。彼らは来世で信仰の真理の受け入れるのに他の者よりも臆病な者たちである。しかし、天使たちから、キリスト教の教えは、そして信仰そのものは、まったく他のものを教えていること、また〔その〕教えにしたがって生きる者は異教徒よりも少ないことを教えられる。〔彼らが〕それを把握するとき、信仰の真理を受け入れ、主を崇拝する、しかし、〔それは〕さらに遅く〔である〕。

原典講読『驚くべきこと』 315

(1) 原文「2598番」

315(2598). Cum legi cap. xvii et xviii Judicum, de Micha quod Danis filii abstulerint ejus sculptile, teraphim, et Levitam, tunc erat spiritus ex gentilibus qui in vita corporis sui adoraverat sculptile; is cum attente audiret quid factum Michae, et in quo dolore fuit propter sculptile suum quod abstulerunt Danitae, etiam illum superveniebat et afficiebat dolor, usque adeo ut vix sciret prae interiore dolore quid cogitaret; qui dolor perceptus, et simul percepta innocentia in singulis ejus affectionibus: Christiani etiam spiritus aderant et observabant, et mirati sunt quod sculptilis adorator tanta misericordiae et innocentiae affectione moveretur: postea boni spiritus cum eo locuti sunt, dicentes quod sculptile non esset adorandum, et quod hoc intelligere posset quia homo, sed quod cogitare debeat extra sculptile de Deo Creatore et Gubernatore universi caeli et universae terrae, et quod ille Deus esset Dominus: cum haec dicebantur, percipere dabatur ejus adorationis affectum interiorem, qui mecum communicabatur, multo sanctiorem quam apud Christianos; ex quo constare potuit quod gentiles facilius in caelum veniant quam Christiani hodie qui non afficiuntur, secundum Domini verba apud Lucam xiii 29, 30; nam in statu quo erat, potuit imbui omnibus fidei, et illa cum interiore affectione recipere, apud eum erat misericordia quae est amoris, et in ejus ignorantia erat innocentia, quae cum adsunt, omnia fidei sicut sponte recipiuntur, et hoc cum gaudio: receptus (t)est dein’ inter angelos.

 

(2) 直訳

315(2598). Cum legi cap. xvii et xviii Judicum, de Micha quod Danis filii abstulerint ejus sculptile, teraphim, et Levitam, tunc erat spiritus ex gentilibus qui in vita corporis sui adoraverat sculptile; 315(2598) 私が「士師記」第17章と第18章を読んだとき、ミカについて、ダンの息子たち(種族の者)が彼の彫像、テラフィム、またレビ人を取り去ったこと、その時、異教徒からの霊がいた、その者は身体のいのちの中で彫像を崇拝した。

is cum attente audiret quid factum Michae, et in quo dolore fuit propter sculptile suum quod abstulerunt Danitae, etiam illum superveniebat et afficiebat dolor, usque adeo ut vix sciret prae interiore dolore quid cogitaret; 彼が、ミカに何がなされたか注意深く聞いたとき、また彫像のためにその者の中に悲しみがあった、それはダンの種族の者に取り去られた、さらにまた彼を悲しみが襲った、また働きかけた、これほどまでも、内的な悲しみのためにほとんど知らない、何を考えるべきか。

qui dolor perceptus, et simul percepta innocentia in singulis ejus affectionibus: その悲しみは知覚された、また同時に彼の情愛の個々のものの中の無垢も知覚された。

Christiani etiam spiritus aderant et observabant, et mirati sunt quod sculptilis adorator tanta misericordiae et innocentiae affectione moveretur: キリスト教徒の霊もまたいた、また観察した、また驚いた、彫像の礼拝者がそれほど大きな慈悲と無垢の情愛に動かされること。

postea boni spiritus cum eo locuti sunt, dicentes quod sculptile non esset adorandum, et quod hoc intelligere posset quia homo, sed quod cogitare debeat extra sculptile de Deo Creatore et Gubernatore universi caeli et universae terrae, et quod ille Deus esset Dominus: その後、善良な霊たちが彼と話した、言って、彫像を崇拝してはならないこと、またこのことを〔彼は〕理解することができること、人間なので☆、しかし、彫像を越えて全天界と全地の創造者と統治者の神について考えなくてはならないこと、またその神は主であられること。

☆ quia homo「人間なので」は(動詞が省略されているので)文意がややあいまいに思えます。すなわち「彼が人間なのでこのことを理解できる」なのか「彫像が人間なので崇拝してはならない」なのかです。しかし、quodが二つあることから判断すれば前者の解釈が正しくなります(もしquiaの前にカンマがあれば、後者の可能性もでてきます)。

cum haec dicebantur, percipere dabatur ejus adorationis affectum interiorem, qui mecum communicabatur, multo sanctiorem quam apud Christianos; このことが言われたとき、彼の崇拝の内的な情愛を知覚することが与えられた、それが私に伝達された、キリスト教徒のもとのよりもはるかに(より)聖なるもの。

ex quo constare potuit quod gentiles facilius in caelum veniant quam Christiani hodie qui non afficiuntur, secundum Domini verba apud Lucam xiii 29, 30; このことから明らかにすることができる、異教徒たちは(より)容易に天界に来ること、今日のキリスト教徒よりも、その者は働きかけられない(感動しない)、「ルカ福音書」13:29、30のもとの主のことばにしたがって。

nam in statu quo erat, potuit imbui omnibus fidei, et illa cum interiore affectione recipere, apud eum erat misericordia quae est amoris, et in ejus ignorantia erat innocentia, quae cum adsunt, omnia fidei sicut sponte recipiuntur, et hoc cum gaudio: なぜなら、状態の中にそこに〔彼が〕いた、信仰のすべてのものが吸収されることができるから、またそれらを内的な情愛で受け入れること〔ができる〕、彼のもとに愛のものである慈悲があった、またその無知の中に無垢があった、それらが現存するとき、信仰のすべてのものは、自発的にかのように受け入れられる、またこのことは楽しさとともに。

receptus (t)est dein’ inter angelos. その後☆、天使たちの間に受け入れられた。

☆ 原稿では語順はdein estであった。

 

(3) 訳文

315(2598) 私が「士師記」第17章と第18章のミカについて、ダンの種族の者がミカの彫像、テラフィム、またレビ人を取り去ったことを読んだとき、その時、いのちが身体の中にあったとき彫像を崇拝した異教徒からの霊がいた。彼が、ミカに何がなされたか、またダンの種族の者に取り去られた彫像のためにその者の中に悲しみがあったことを注意深く聞いたとき、さらにまた彼を悲しみが襲い、働きかけた、内的な悲しみのために、何を考えるべきかほとんど知らないほどまでも。その悲しみは知覚され、同時に彼の情愛の個々のものの中の無垢も知覚された。

 キリスト教徒の霊もまたいて、観察し、彫像の礼拝者がそれほど大きな慈悲と無垢の情愛に動かされることに驚いた。その後、善良な霊たちが彼と話し、彫像を崇拝してはならないこと、またこのことを人間なので理解することができること、しかし、彫像を越えて全天界と全地の創造者と統治者の神について考えなくてはならないこと、その神は主であられることを言った。このことから、「ルカ福音書」13:29、30のもとの主のことばにしたがって、異教徒たちは、今日の感動しないキリスト教徒よりも、容易に天界に来ることを明らかにすることができる。なぜなら、〔彼が〕いた状態の中で信仰のすべてのものが吸収され、それらを内的な情愛で受け入れることができるからである、彼のもとに愛のものである慈悲が、またその無知の中に無垢があり、それらが現存するとき、信仰のすべてのものは、自発的にかのように、またこのことは楽しさとともに受け入れられる。その後、天使たちの間に受け入れられた。

原典講読『驚くべきこと』 316

(1) 原文「2599番」

316(2599). Fuit etiam alius inter gentiles, qui in bono charitatis vixerat; cum Christianos spiritus audivit ratiocinantes de credendis {1}(ratiocinantur multo plenius et acutius inter se spiritus quam homines, imprimis de bonis veris, quia illa sunt alterius vitae:)’ ille miratus quod ita disceptarent; dixit non illa velle audire, nam ratiocinabantur ex fallaciis, instruens eos ita, Si sum bonus, quae vera sunt, ex ipso bono possum scire, et quae non scio, possum recipere.

 @1 (ratiocinantur enim aeque spiritus inter se sicut homines, imprimis de bonis et veris, quia illa sunt alterius vitae, sed multo plenius et acutius).

 

(2) 直訳

316(2599). Fuit etiam alius inter gentiles, qui in bono charitatis vixerat; 316(2599) 異教徒の間に他の者がいた、その者は仁愛の善の中に生きた。

cum Christianos spiritus audivit ratiocinantes de credendis {1}(ratiocinantur multo plenius et acutius inter se spiritus quam homines, imprimis de bonis veris, quia illa sunt alterius vitae:)’ 〔彼は〕キリスト教徒の霊が信ずべきことについて推論しているのを聞いたとき(霊たちは自分たちの間で人間よりも、はるかに十分に、鋭く推論する、特に善と真理について、それらは来世であるので)、

ille miratus quod ita disceptarent; 彼はこのように論争することに驚いた。

dixit non illa velle audire, nam ratiocinabantur ex fallaciis, instruens eos ita, Si sum bonus, quae vera sunt, ex ipso bono possum scire, et quae non scio, possum recipere. それらを聞くことを欲しないことを言った、なぜなら、〔外観の〕欺きから推論されているからである、彼らをこのように教えて、「もし私が善良であるなら、私は真理であるものを善そのものから知ることができる、そして私は私が知らないものを受け入れることができる」。

@1 (ratiocinantur enim aeque spiritus inter se sicut homines, imprimis de bonis et veris, quia illa sunt alterius vitae, sed multo plenius et acutius). 注1 原稿は(……)であった。この文を訳してみてください。aequeは「等しく」であり、これは人間「よりも」(quam)のほうが適切と判断して、このように書き換えたのでしょう。

 

(3) 訳文

316(2599) 異教徒の間に、仁愛の善の中に生きた他の者がいた。〔彼は〕キリスト教徒の霊が信じなくてはならないことについて推論しているのを聞いたとき(霊たちは自分たちの間で人間よりも、特に善と真理について、それらは来世であるので、はるかに十分に、鋭く推論する)、彼はこのように論争することに驚いた。それらを聞きたくないと言った、なぜなら、〔外観の〕欺きから推論されているからであり、彼らをこのように教えた、「もし私が善良であるなら、私は真理であるものを善そのものから知ることができる、そして私は私が知らないものを受け入れることができる」。