(1) 原文「2480番」
292(2480). Quia homines post mortem in memoria interiore quae eorum rationalis fuit, sunt, inde est quod qui linguas prae aliis calluerunt in mundo, ne quidem unam voculam earum possint depromere; qui in scientiis prae aliis non quicquam ex scientificis; et quod hi quandoque stupidiores sint aliis: se quicquid imbuerunt per linguas, et quicquid per scientias, hoc, quia rationale eorum formavit, in usum producunt; rationale inde comparatum, est ex quo cogitant et loquuntur; qui falsa per linguas et scientias hausit et in iis confirmavit, non nisi ex falsis ratiocinatur, qui autem vera, ille ex veris loquitur; ipsa affectio est quae vitam dat, affectio mali quae vitam falsis, et affectio boni quae vitam veris; ex affectione unusquisque cogitat, et absque affectione nullus.
(2) 直訳
292(2480). Quia homines post mortem in memoria interiore quae eorum rationalis fuit, sunt, inde est quod qui linguas prae aliis calluerunt in mundo, ne quidem unam voculam earum possint depromere; 292(2480) 人間は、死後、内的な記憶の中にいるので、それは彼の理性的なものに属す、ここからである、世の中で言語(言葉)を他の者よりも熟練している(知っている)者は、その一つの単語を決して取り出す(表現する)ができないこと。
qui in scientiis prae aliis non quicquam ex scientificis; その者は知識の中で他の者よりも〔知っている〕、どんなものでも記憶知から〔取り出すことができ〕ない。
et quod hi quandoque stupidiores sint aliis: また、これらの者は、時々、他の者よりもさらに愚かである。
se quicquid imbuerunt per linguas, et quicquid per scientias, hoc, quia rationale eorum formavit, in usum producunt; 自分自身にどんなものでも言語(言葉)によって吸収する、またどんなものでも知識によって、これが、彼の理性的なものを形作ったからである、役立ちの中に生み出した。
rationale inde comparatum, est ex quo cogitant et loquuntur; ここから得られた理性的なものが、である、そこから考え、また話す。
qui falsa per linguas et scientias hausit et in iis confirmavit, non nisi ex falsis ratiocinatur, qui autem vera, ille ex veris loquitur; 虚偽を言語(言葉)と知識によって汲んだ(吸収した)、またそれらの中で確信した者は、虚偽からでないなら推論しない、けれども、真理を〔吸収し、確信した〕者は、彼らは真理から話す。
ipsa affectio est quae vitam dat, affectio mali quae vitam falsis, et affectio boni quae vitam veris; 情愛そのものである、それはいのちを与える、悪の情愛は、それは虚偽のいのちを、また善の情愛は、それは真理のいのちを〔与える〕。
ex affectione unusquisque cogitat, et absque affectione nullus. 情愛からそれぞれの者は考える、また情愛なしに何も〔考え〕ない。
(3) 訳文
292(2480) 人間は、死後、彼の理性的なものに属す内的な記憶の中にいるので、ここから、世の中で言語を他の者よりも知っている者は、その一つの単語を決して取り出すができない。知識の中で他の者よりも〔知っている〕者は、どんなものでも記憶知から〔取り出すことができ〕ない。また、これらの者は、時には、他の者よりもさらに愚かである。自分自身にどんなものでも言語によって、またどんなものでも知識によって吸収する、これが彼の理性的なものを形作り、役立ちを生み出したからである。ここから得られた理性的なものが、そこから考え、話すものである。虚偽を言語と知識によって吸収し、それらの中で確信した者は、虚偽からでないなら推論しない、けれども、真理を〔吸収し、確信した〕者は真理から話す。情愛そのものがいのちを与え、悪の情愛は虚偽のいのちを、善の情愛は真理のいのちを〔与える〕。情愛からそれぞれの者は考え、情愛なしに何も〔考え〕ない。