原典講読『驚くべきこと』 285

(1) 原文「2473番」

285(2473). Memoria interior prae exteriore immensum excellit, et se habet sicut aliquot myriades ad unum, aut sicut lucidum ad tenebrosum; myriades enim idearum memoriae interioris influunt in unum memoriae exterioris, (c)et ibi sistunt aliquod commune obscurum; inde omnes facultates spirituum, et magis angelorum, in perfectiore statu sunt, nempe tam eorum sensationes quam cogitationes et perceptiones. Qualis excellentia sit memoriae interioris prae exteriore, constare potest ab exemplis; aliquis homo qui quoad ejus quale ex plurium annorum conversatione notus est, amicus vel inimicus, dum homo ejus recordatur, sistitur illud quod tunc cogitat de (c)illo, ut unum obscurum, et hoc quia ex memoria exteriore; at cum idem homo factus spiritus, ejus recordatur, sistitur illud quod tunc cogitat de illo, quoad omnes ideas qui usquam cepit de illo, et hoc quia ex memoria interiore: similiter se habet cum unaquavis re; ipsa res de qua plura novit, se sistit in memoria exteriore ut unum quoddam commune; at in memoria interiore quoad singula, quorum ideam usquam de illa re sibi comparavit, et hoc in forma mirabili.

 

(2) 直訳

285(2473). Memoria interior prae exteriore immensum excellit, et se habet sicut aliquot myriades ad unum, aut sicut lucidum ad tenebrosum; 285(2473) 内的な記憶は外的な記憶よりも(と比べて)計り知れないほどにまさっている、一つに〔対する〕数万のように振る舞う、または、暗やみに〔対する〕照らされたもののように。

myriades enim idearum memoriae interioris influunt in unum memoriae exterioris, (c)et ibi sistunt aliquod commune obscurum; というのは、内的な記憶の一万(無数)の観念が外的な一つの記憶の中に流入しているから、また☆そこに何らかの全般的な不明瞭なものを示している(もたらしている)。

☆ ここの(c)は何らかの語がetに代えられたことを示しています。おそらくexだったのでしょう。

inde omnes facultates spirituum, et magis angelorum, in perfectiore statu sunt, nempe tam eorum sensationes quam cogitationes et perceptiones. ここから、霊たちのすべての能力は、またまして天使たちの〔能力は〕、さらに完全な状態の中にある、すなわち、彼の感覚も、思考や知覚も。

Qualis excellentia sit memoriae interioris prae exteriore, constare potest ab exemplis; 内的な記憶が外的な〔記憶〕よりもどのように卓越であるか〔=しているか〕、例から明らかにすることができる。

aliquis homo qui quoad ejus quale ex plurium annorum conversatione notus est, amicus vel inimicus, dum homo ejus recordatur, sistitur illud quod tunc cogitat de (c)illo, ut unum obscurum, et hoc quia ex memoria exteriore; ある人間が、その者は彼の性質に関して多くの年の交際からよく知られている、友人あるいは敵、その人間が思い出されるとき、それが示される、その時、彼☆について考えたこと、ある不明瞭なものとして、またこれは外的な記憶から〔である〕からである。

☆ ここの(c)は何らかの語がilloに代えられたことを示しています。おそらくilloの変化形でしょう。

at cum idem homo factus spiritus, ejus recordatur, sistitur illud quod tunc cogitat de illo, quoad omnes ideas qui usquam cepit de illo, et hoc quia ex memoria interiore: しかし、同じ人間が霊となるとき、その〔人間が〕思い出される、それが示される、その時、彼について考えたこと、すべての観念に関して、それはこれまでに(かつて)それらについて獲得した、またこれは内的な記憶から〔である〕からである。

similiter se habet cum unaquavis re; 同様に振る舞う(~である)、それぞれの(どの)事柄に。

ipsa res de qua plura novit, se sistit in memoria exteriore ut unum quoddam commune; 事柄そのものが、それについて多くのものを知っている、それ自体は外的な記憶の中である全般的な一つのものとして示す。

at in memoria interiore quoad singula, quorum ideam usquam de illa re sibi comparavit, et hoc in forma mirabili. しかし、内的な記憶の中で個々のものに関して〔示す〕、それらの観念はこれまでに(かつて)それらの事柄について自分自身に得た、またこのことが驚くべき形の中に。

 

(3) 訳文

285(2473) 内的な記憶は外的な記憶よりも計り知れないほどにまさっていて、一つに〔対する〕数万のよう、または、暗やみに〔対する〕照らされたもののようである。というのは、内的な記憶の一万(無数)の観念が外的な一つの記憶の中に流入している、またそこに何らかの全般的な不明瞭なものを示しているからである。ここから、霊たちのすべての能力は、まして天使たちの能力は、さらに完全な状態の中にある、すなわち、彼の感覚も、思考や知覚も〔完全な状態の中にある〕。

 内的な記憶が外的な〔記憶〕よりもどのように卓越しているか、例から明らかにすることができる。ある人間が、その性質に関して多くの年の交際からよく知られていて、友人あるいは敵〔であっても〕、その人間が思い出されるとき、その時、彼について考えたこと、ある不明瞭なものとして示され、これは外的な記憶からである。しかし、同じ人間が霊となり、その〔人間が〕思い出されるとき、その時、彼について、すべての観念に関して考えたこと、それはこれまでに(かつて)それらについて獲得したものであり、それが示され、これは内的な記憶からである。〔これ以外の〕どの事柄も同様である。それについて多くのものを知っている事柄そのものが、外的な記憶の中のある全般的な一つのものを示す。しかし、内的な記憶の中で、個々のものに関して、それらの観念はこれまでに(かつて)それらの事柄について自分自身に得た〔ものであり〕、このことが驚くべき形の中で示される。