(1)原文
527. (iv.) Quod malum cuivis imputetur secundum quale voluntatis, et secundum quale intellectus ejus [; similiter bonum].― Notum est, quod duo sint, quae faciunt vitam hominis, voluntas et intellectus; et quod omnia, quae fiunt ab homine, fiant a voluntate et ab intellectu ejus; et quod absque his agentibus non foret homini actio nec loquela, alia quam machinae: inde patet, quod homo, qualis est ejus voluntas et intellectus, talis homo sit; tum etiam, quod talis sit hominis actio in se, qualis est ejus voluntatis affectio, quae producit illam; et quod talis sit hominis sermo in se, qualis est ejus intellectus cogitatio, quae producit illum; quare possunt plures homines similiter agere et loqui, et tamen dissimiliter agunt et loquuntur, unus ex voluntate et cogitatione prava, alter ex voluntate et cogitatione proba. [2] Ex his constat, quid per facta seu opera, secundum quae unusquisque judicabitur, intelligitur, nimirum quod voluntas et intellectus; consequenter quod per opera mala intelligantur opera voluntatis malae, qualiacunque apparuerint in externis; et quod per opera bona intelligantur opera voluntatis bonae, tametsi in externis similia apparuerint cum operibus ex homine malo. Omnia quae fiunt ab interiore voluntate hominis, fiunt ex proposito, quoniam illa voluntas id quod sua intentione agit, proponit sibi; et omnia quae fiunt ab intellectu, fiunt ex confirmato, quoniam intellectus confirmat: ex his constare potest, quod cuivis imputetur malum aut bonum secundum quale voluntatis ejus in illis, et secundum quale intellectus ejus de illis. [3] Haec confirmare licet per hoc: in mundo spirituali offendi plures, qui in mundo naturali similes aliis vixerant, splendide se vestiendo, laute epulando, cum faenore sicut alii negotiando, ludos scenicos spectando, de amatoriis sicut ex libidine jocando, praeter consimilia alia, et tamen angeli quibusdam inculpabant illa ut mala peccati, et quibusdam non imputabant illa ut mala, et hos declarabant insontes, illos autem sontes. Ad interrogationem cur ita, cum tamen parilia fecerant, respondebant, quod ex proposito, intentione seu fine, omnes contemplentur, et secundum illa distinguant; et quod ideo illos, quos finis aut excusat aut damnat, ipsi excusent aut damnent, quoniam finis boni est omnibus in caelo, et finis mali omnibus in inferno.
(2)直訳
527. (iv.) Quod malum cuivis imputetur secundum quale voluntatis, et secundum quale intellectus ejus [; similiter bonum].― 527.(4) それぞれの者の悪が〔彼の〕意志がどんなものかにしたがって転嫁されること、また彼の理解力がどんなものかにしたがって、同様に善が☆。
☆ 「同様に善が」は(目次になく527番にもないので)、省いてよいと思います。すなわち、最初ここに書いたのですが、後で書いた527番、またその後に書いた「目次」にないからです。スヴェーデンボリが後から「いらない」と判断したようです。
(4) それぞれの者の悪が彼の意志がどんなものかにしたがって、また彼の理解力がどんなものかにしたがって転嫁されること。
Notum est, quod duo sint, quae faciunt vitam hominis, voluntas et intellectus; よく知られている、二つものがあること、それらは人間のいのちをつくる、意志と理解力。
et quod omnia, quae fiunt ab homine, fiant a voluntate et ab intellectu ejus; また、すべてのものは、それらは人間により行なわれる(直接)、彼の意志から、また理解力から行なわれる(接続)☆。
☆ fioが直接法と接続法で使われています。日本語にはこの表現法がないので同じ「行なわれる」ですが、ニュアンスの違いがわかるでしょうか。
直接法は「実際に」行なったものなので、これを用います。接続法は概念上のものです、すなわち、行なう「つもり」のものです。
無理に違いを表現するなら直接法のほうを「行なわれた」とすればよいのでしょうが、日本語に表現法もないこともなって(ここからは日本語が論理的に厳密な言語でないことがわかります)、両方とも「行なわれる」で、(厳密でないながらも)意味は通じます。
et quod absque his agentibus non foret homini actio nec loquela, alia quam machinae: またこれらなしに、人間に活動も話しもなかったであろう、機械によってでなく他のもの〔がないような〕。
inde patet, quod homo, qualis est ejus voluntas et intellectus, talis homo sit; ここから明らかである、人間は、彼の意志と理解力がどんなものであるか〔によって〕、人間はそのようなものであること。
tum etiam, quod talis sit hominis actio in se, qualis est ejus voluntatis affectio, quae producit illam; そのうえなおまた、人間の活動は本質的にこのようなものであること、彼の意志の情愛がどのようなものである〔かによって〕、それがそれを生み出している。
et quod talis sit hominis sermo in se, qualis est ejus intellectus cogitatio, quae producit illum; また人間の話しは本質的にこのようなものであること、彼の理解力の思考がどのようなものである〔かによって〕、それがそれを生み出している。
quare possunt plures homines similiter agere et loqui, et tamen dissimiliter agunt et loquuntur, unus ex voluntate et cogitatione prava, alter ex voluntate et cogitatione proba. それゆえ、多くの人間は同様に行動することと話すことができる、またそれでも異なって行動し、また話す、ある者は悪い意志と思考から、別の者は正しい意志と思考から。
[2] Ex his constat, quid per facta seu opera, secundum quae unusquisque judicabitur, intelligitur, nimirum quod voluntas et intellectus; [2] これらから明らかである、何が行為または働きによって、それらにしたがってそれぞれの者が裁かれる、意味されるか、もちろん、それは意志と理解力。
consequenter quod per opera mala intelligantur opera voluntatis malae, qualiacunque apparuerint in externis; したがって、悪の働きによって悪の意志の働きが意味されること、どんな種類のものが外なるものの中で見られても。
et quod per opera bona intelligantur opera voluntatis bonae, tametsi in externis similia apparuerint cum operibus ex homine malo. また、善の働きによって善の意志の働きが意味されること、たとえ外なるものの中で似たものに見えても、悪の人間からの働きと。
Omnia quae fiunt ab interiore voluntate hominis, fiunt ex proposito, quoniam illa voluntas id quod sua intentione agit, proponit sibi; すべてのものは、それらは人間の内的な意志から行なわれる、目的(意図)から行なわれる、その意志がそれを~からである、それが自分の目的(意図)が行なう、自分自身に(それ自体に)前に置く(示す)。
et omnia quae fiunt ab intellectu, fiunt ex confirmato, quoniam intellectus confirmat: またすべてのものは、それらは理解力から行なわれる、確信したものから行なわれる、理解力が確信するからである。
ex his constare potest, quod cuivis imputetur malum aut bonum secundum quale voluntatis ejus in illis, et secundum quale intellectus ejus de illis. これらから明らかにすることができる、それぞれの者に悪または善が転嫁されること、それら〔働き〕の中の彼の意志がどんなものかにしたがって、またそれら〔確信したもの〕について彼の理解力がどんなものかにしたがって。
[3] Haec confirmare licet per hoc: [3] これらはこのことによって証明する(確認する)ことが許される――
in mundo spirituali offendi plures, qui in mundo naturali similes aliis vixerant, splendide se vestiendo, laute epulando, cum faenore sicut alii negotiando, ludos scenicos spectando, de amatoriis sicut ex libidine jocando, praeter consimilia alia, et tamen angeli quibusdam inculpabant illa ut mala peccati, et quibusdam non imputabant illa ut mala, et hos declarabant insontes, illos autem sontes. 霊界の中で、私は多くの者に出会った、その者は自然界の中で他の者と同様のものの(同様に)生きた、豪華に自分に着飾って、ごちそうを食べて、利益とともに他の者のように商売して、劇場の演技を眺めて、愛する者(恋人)について情欲からのように冗談を言って、ほかにも他の(まったく)同様なもの、またそれでも天使たちはある者にそれらを罪ある悪として(罪を)帰した(非難した)、また、ある者にそれらを罪として(罪を)帰さなかった(非難しなかった)、また後者を罪がない者と宣言した、けれでも前者を罪のある者と。
Ad interrogationem cur ita, cum tamen parilia fecerant, respondebant, quod ex proposito, intentione seu fine, omnes contemplentur, et secundum illa distinguant; どうしてそのようか〔との〕質問に、そのときそれでも同様のことを行なった、答えた、目的(目標・意図)、意図と目的からすべてのものが熟視されること、またそれらにしたがって区別する。
et quod ideo illos, quos finis aut excusat aut damnat, ipsi excusent aut damnent, quoniam finis boni est omnibus in caelo, et finis mali omnibus in inferno. またそれゆえ、彼らを彼らの目的であるいは赦す、あるいは断罪する、彼ら自身が許す、または断罪する、善の目的が天界の中のすべての者にあるので、また悪の目的が地獄の中のすべての者にあること。
(3)訳文
527.(4) それぞれの者の悪が彼の意志がどんなものかにしたがって、また彼の理解力がどんなものかにしたがって転嫁されること。
人間のいのちをつくる二つもの、意志と理解力があることがよく知られている。また、人間により行なわれるすべてのものは、彼の意志から、また理解力から行なわれる。またこれらなしに、、機械によるようなものでないなら、人間に活動も話しもなかったであろう――ここから、人間は、彼の意志と理解力がどんなものであるか〔によって〕、そのようなものであることが明らかである。なおまた、人間の活動は本質的に、それを生み出している彼の意志の情愛がどのようなものである〔かによって〕、そのようなものである。また人間の話しは本質的に、それを生み出している彼の理解力の思考がどのようなものである〔かによって〕、そのようなものである。それゆえ、多くの人間は同様に行動することと話すことができる、またそれでも異なって、ある者は悪い意志と思考から、別の者は正しい意志と思考から行動し、話す。
[2] これらから、行為または働きにしたがってそれぞれの者が裁かれるそれらのものによって何が意味されるか、もちろん、それは意志と理解力であることが明らかである。したがって、悪の働きによって、どんなものが外なるものの中で見られても、悪の意志の働きが意味されること。また、善の働きによって、たとえ外なるものの中で、悪の人間からの働きと似たものに見えても善の意志の働きが意味されること。
人間の内的な意志から行なわれるすべてのものは、意図から行なわれる、その意志がその意図が行なうものをそれ自体に示すからである。また理解力から行なわれるすべてのものは、確信したものから行なわれる、理解力が確信するからである。これらから、それら〔働き〕の中の彼の意志がどんなものかにしたがって、またそれら〔確信したもの〕について彼の理解力がどんなものかにしたがって、それぞれの者に悪または善が転嫁されることを明らかにすることができる。
[3] このことを次のことによって確信することが許される――
霊界の中で、私は多くの者に出会った。あの者は自然界の中で他の者と同様に、豪華に自分を着飾って、ごちそうを食べて、利益とともに他の者のように商売して、劇場の演技を眺めて、愛する者(恋人)について情欲からのように冗談を言って、ほかにも他の同様なものに生きた、それでも天使たちはある者にそれらを罪のある悪として(罪を)帰し、また、ある者にそれらを罪として(罪を)帰さなかった、また後者を罪がない者、けれでも前者を罪のある者と宣言した。
同様のことを行なったのに、それでもそのようであるのはどうしてなのかとの質問に、答えた、「目標、意図、目的から、すべてのものが熟視され、それらにしたがって区別する。それゆえ、彼らの目的で彼らを赦すかあるいは断罪する、彼ら自身が許し、または断罪する、善の目的が天界の中のすべての者にあり、悪の目的が地獄の中のすべての者にあるからである」。