原典講読『結婚愛』499

(1)原文

499. (xviii.) Sed quod rationalitate illa utantur dum in externis sunt, sed abutantur dum in suis internis. In externis sunt, dum loquuntur foris et in caetu, in suis internis autem cum domi aut secum. Experire si vis; adduc aliquem talem, ut pro exemplo, quendam ex ordine vocatum Jesuitam, et fac ut de Deo, de sanctis ecclesiae, deque caelo et inferno, loquatur in coetu, aut doceat in templo, et audies illum plus rationalem zeloten, quam quempiam alium; forte etiam te ad gemitus et lachrymas pro salute adiget: sed assume illum in domum tuam, extolle illum supra [solitos] ordines, voca illum patrem sapientiae, et fac te amicum, usque dum aperit cor suum, et audies, quid tunc de Deo, de sanctis ecclesiae, ac de caelo et inferno, concionaturus est; videlicet quod sint phantasiae ac elusiones, et sic inventa animarum vincula, quibus magnos et parvos, divites et pauperes, captent et ligent, et sub jugo dominii sui contineant. Haec sufficiant pro illustratione, quid intelligitur per quod homines naturales usque ad corporeos, rationalitate humana polleant sicut alii, at quod illa utantur dum in externis sunt, sed abutantur dum in suis internis. Consequentia inde est, quod non judicandum sit de aliquo ex sapientia oris, sed una ex sapientia vitae ejus.

 

(2)直訳

499. (xviii.) Sed quod rationalitate illa utantur dum in externis sunt, sed abutantur dum in suis internis.― 499.(18) しかし、その推理力を用いること、外なるものの中にいる時、しかし、誤用(濫用)する、自分の内なるものの中に〔いる〕時。

In externis sunt, dum loquuntur foris et in caetu, in suis internis autem cum domi aut secum. 外なるものの中にいる、外にまた集団(集まり)中で話す時、けれども、自分の内なるものの中に〔いる〕、家にまたは自分自身に〔いる〕とき。

Experire si vis; 経験により学べ、もし、あなたが欲するなら(=よろしかったら)

adduc aliquem talem, ut pro exemplo, quendam ex ordine vocatum Jesuitam, et fac ut de Deo, de sanctis ecclesiae, deque caelo et inferno, loquatur in coetu, aut doceat in templo, et audies illum plus rationalem zeloten, quam quempiam alium; 連れて来い、このようなある者を、例えば、例として、ある者をイエズス会士と呼ばれる教団からの、また行なえ(させよ)、例えば神について、教会の聖なるものについて、そして天界と地獄について、集団(集まり)の中で話す、または神殿(教会)中で教える、するとあなたは彼を聞く(呼称される)、さらに理性的な熱意あふれる者〔として〕、他のだれよりも。

forte etiam te ad gemitus et lachrymas pro salute adiget: さらにまた、おそらく、あなたをうめき声や涙へ、救いのために駆り立てる。

sed assume illum in domum tuam, extolle illum supra [solitos] ordines, voca illum patrem sapientiae, et fac te amicum, usque dum aperit cor suum, et audies, quid tunc de Deo, de sanctis ecclesiae, ac de caelo et inferno, concionaturus est; しかし、彼をあなたの家の中へ受け入れよ、彼を教団の〔通常の者の〕上に高めよ(称賛せよ)、彼を知恵の父と呼べ、また友とせよ、自分の心を開く時まで、するとあなたは聞く、何が、その時、神について、教会の聖なるものについて、そして天界と地獄について、作り上げられる(編集される)か。

videlicet quod sint phantasiae ac elusiones, et sic inventa animarum vincula, quibus magnos et parvos, divites et pauperes, captent et ligent, et sub jugo dominii sui contineant. すなわち、幻想そして欺くことであること、またこのように霊魂の束縛するもの〔のための〕作り事、それらで大きい者を小さい者を、富む者と貧しい者を、捕えるまた縛る、また自分の支配のくびきの下に存続させる。

Haec sufficiant pro illustratione, quid intelligitur per quod homines naturales usque ad corporeos, rationalitate humana polleant sicut alii, at quod illa utantur dum in externis sunt, sed abutantur dum in suis internis. これらは実例として十分である、何が意味されるか自然的な人間は形体的な者〔人間〕までも、他の者のように人間的な推理力を授けられていることによって、しかし、それを用いる、外なるものの中にいる時、しかし、自分の内なるものの中にいる時、誤すること。

Consequentia inde est, quod non judicandum sit de aliquo ex sapientia oris, sed una ex sapientia vitae ejus. 帰結がここからある、ある者について口の知恵から判断を下してはならないこと、しかし、一緒に彼の生活の知恵から。

 

(3)訳文

499.(18) しかし、外なるものの中にいる時、その推理力を用いる、しかし、自分の内なるものの中にいる時、誤する。

 外や集まりの中で話す時、外なるものの中にいる、けれども、家にまたは自分自身にいるとき、自分の内なるものの中にいる。

 もし、あなたが望むなら、経験により学べ。例えば、イエズス会士と呼ばれる教団からのある者を連れて来い、また例えば、神について、教会の聖なるものについて、そして天界と地獄について、集まりの中で話させるか、または教会の中で教えさせよ、するとあなたは、彼が他のだれよりもさらに理性的な熱意あふれる者〔とされているのを〕聞く。さらにまた、おそらく、あなたを救いのためのうめき声や涙へ駆り立てる。しかし、彼をあなたの家の中へ受け入れ、彼を教団の〔通常の者の〕上に称賛し、彼を知恵の父と呼び、自分の心を開く時まで、友とせよ、するとあなたは、何が、その時、神について、教会の聖なるものについて、そして天界と地獄について、作り上げられるか聞く〔であろう〕。すなわち、幻想そして欺くことを、またこのように霊魂の束縛する作り事〔であることを聞く〕、それらで大きい者を小さい者を、富む者と貧しい者を、捕え、縛る、また自分の支配のくびきの下に存続させる。

 これらは、形体的にまでも自然的な人間によって何が意味されるか、〔すなわち〕他の者のように人間的な推理力を授けられていて、外なるものの中にいる時、それを用いる、しかし、自分の内なるものの中にいる時、誤することの実例として十分なものである。

ここからの帰結は、ある者について口の知恵から判断を下してはならない、しかし、彼の生活の知恵と一緒に判断すべきことである。