原典講読『結婚愛』492

(1)原文

492. (xii.) Quod adulteria quarti gradus sint adulteria voluntatis, quae fiunt ab illis, qui faciunt illa licita et placita, nec tanti, ut mereatur de illis consulere intellectum. Haec adulteria distinguuntur a prioribus, ex illorum originibus: origo horum adulteriorum est ex prava voluntate connata homini, seu ex malo haereditario, cui homo, postquam sui judicii factus est, caece obedit, nihil judicando de illis num mala sint vel non; quare dicitur, quod illa non tanti reputet, ut mereatur ut de illis consulatur intellectus: origo autem adulteriorum, quae vocantur adulteria rationis, sunt ex perverso intellectu, et fiunt ab illis, qui confirmant quod non mala peccati sint; apud hos intellectus agit primas, apud illos voluntas. Haec duo discrimina nulli homini apparent in mundo naturali, sed evidenter angelis in mundo spirituali; in hoc mundo in genere distinguuntur omnes secundum mala quae originitus scaturiunt ex voluntate vel ex intellectu, et acceptantur et appropriantur; separantur etiam secundum illa in inferno; in hoc illi qui ex intellectu mali sunt, anterius habitant, et vocantur satanae; qui autem ex voluntate mali sunt, habitant posterius, et vocantur diaboli: propter universale hoc discrimen, in Verbo dicitur "satanas" et "diabolus." Apud illos malos, et quoque adulteros, qui vocantur satanae, intellectus agit primas; at apud illos, qui vocantur diaboli, voluntas agit primas. Sed discrimina exponere, usque ut intellectus videat illa, non dari potest, nisi discrimina voluntatis et intellectus prius noscantur, et quoque nisi describatur formatio mentis a voluntate per intellectum, ac formatio ejus ab intellectu per voluntatem; horum cognitio praelucebit, ut discrimina supra dicta a ratione videantur: sed hoc est membranae opus.

 

(2)直訳

492. (xii.) Quod adulteria quarti gradus sint adulteria voluntatis, quae fiunt ab illis, qui faciunt illa licita et placita, nec tanti, ut mereatur de illis consulere intellectum.― 492.(12) 第四の段階の姦淫は、意志の姦淫であること、それは彼らにより行なわれる、その者はそれを許されたものまた喜ばしいものとする、それほどでもなく、それらについて理解力に諮ることが値いするように。

Haec adulteria distinguuntur a prioribus, ex illorum originibus: これらの姦淫は前のものから区別される、それらの起源から(により)

origo horum adulteriorum est ex prava voluntate connata homini, seu ex malo haereditario, cui homo, postquam sui judicii factus est, caece obedit, nihil judicando de illis num mala sint vel non; これらの姦淫の起源は人間に生来の邪悪な意志からである、すなわち、遺伝の悪から、それに人間は、自分の判断で行なわれた後、盲目的に従っている、それらについて判断することが何にもなく、悪であるかあるいは〔悪で〕ないか。

quare dicitur, quod illa non tanti reputet, ut mereatur ut de illis consulatur intellectus: それゆえ、言われる、それらをそれほどに評価(重要視)ないこと、それらについて理解力に諮ることが値いするように。

origo autem adulteriorum, quae vocantur adulteria rationis, sunt ex perverso intellectu, et fiunt ab illis, qui confirmant quod non mala peccati sint; けれども、姦淫の起源は、それは理性の姦淫と呼ばれる、ゆがんだ理解力からである、また彼らにより行なわれる、その者は確信する、罪の悪でないこと。

apud hos intellectus agit primas, apud illos voluntas. これら〔後者〕のもとで、理解力が、それら〔前者〕のもとで意志が、第一人者を行なう(演じる)

Haec duo discrimina nulli homini apparent in mundo naturali, sed evidenter angelis in mundo spirituali; これら二つの違いは人間に何も見られない、自然界の中で、しかし、天使たちに明らかに〔見られる〕、霊界の中で。

in hoc mundo in genere distinguuntur omnes secundum mala quae originitus scaturiunt ex voluntate vel ex intellectu, et acceptantur et appropriantur; この世界の中で、全般的に、すべての者は悪にしたがって区別されている、それは起源的に意志からあるいは理解力からわき出る、また受け入れられる、また自分のものとされる。

separantur etiam secundum illa in inferno; さらにまたそれらにしたがって地獄の中で分離される。

in hoc illi qui ex intellectu mali sunt, anterius habitant, et vocantur satanae; この〔地獄〕の中で、彼らは、その者は理解力から悪い者である、前部に(さらに前に)住む、またサタンと呼ばれる。

qui autem ex voluntate mali sunt, habitant posterius, et vocantur diaboli: けれども、意志から悪い者である、さらに後ろに住む、また悪魔と呼ばれる。

propter universale hoc discrimen, in Verbo dicitur "satanas" et "diabolus." 全般的なこの相違のために、みことばの中で「サタン」と「悪魔」と呼ばれる。

Apud illos malos, et quoque adulteros, qui vocantur satanae, intellectus agit primas; 彼らのもとで、悪い者、そしてまた姦淫者は、その者はサタンと呼ばれる、理解力が第一人者を行なう(演じる)

at apud illos, qui vocantur diaboli, voluntas agit primas. しかし、彼らのもとで、その者は悪魔と呼ばれる意志が第一人者を行なう(演じる)

Sed discrimina exponere, usque ut intellectus videat illa, non dari potest, nisi discrimina voluntatis et intellectus prius noscantur, et quoque nisi describatur formatio mentis a voluntate per intellectum, ac formatio ejus ab intellectu per voluntatem; しかし、違いを示すことは、理解力がそれを見るようにまでも、与えられることができない、意志と理解力の相違が前もって知られないなら、そしてまた理解力によって意志からの心の形成が述べられないなら、そして意志によって理解力からのその〔心の〕形成が。

horum cognitio praelucebit, ut discrimina supra dicta a ratione videantur: これら(?)の知識が光を前に投げかけなければならない(道を照らす)、上に言われた違いが理性から見られるように。

sed hoc est membranae opus. しかし、これは数ページの作品(著作)である。

 

(3)訳文

492.(12) 第四段階の姦淫は、意志の姦淫であり、それらについて理解力に諮る(ことが値いする)どのものではなく、それを許されたものまた喜ばしいものとする者により行なわれる。

 これらの姦淫は、それらの起源により前のものから区別される。これらの姦淫の起源は人間に生来の邪悪な意志から、すなわち、遺伝の悪からである、それに人間は、自分の判断で行なわれた後、それらについて、悪かあるいは悪でないか判断することが何にもなく、盲目的に従っている。それゆえ、それらについて理解力に諮ることが値いするほどに重要視しないことが言われる。けれども、理性の姦淫と呼ばれる姦淫の起源は、ゆがんだ理解力からであり、罪の悪でないことを確信する者により行なわれる。前者のもとで意志が、後者のもとで理解力が、第一人者を演じる

 これら二つの違いは、自然界の中で人間に何も見られない、、しかし、霊界の中で天使たちに明らかに〔見られる〕。この世界の中で、全般的に、すべての者は悪にしたがって区別されている、それは起源的に意志からあるいは理解力からわき出て、受け入れられ、自分のものとされる。

さらにまたそれらにしたがって地獄の中で分離される。この〔地獄〕の中で、理解力から悪い者は、前部に住み、サタンと呼ばれる。けれども、意志から悪い者は、さらに後ろに住み、悪魔と呼ばれる。この全般的な相違のために、みことばの中で「サタン」と「悪魔」と呼ばれている。

 サタンと呼ばれる悪い者そしてまた姦淫者のもとで、理解力が第一人者を演じる。しかし、悪魔と呼ばれる者のともで意志が第一人者を演じる。

しかし、理解力がそれを見るようにまでも違いを示すことは、意志と理解力の相違が前もって知られ、そしてまた理解力によって意志からの心の形成が、そして意志によって理解力からのその〔心の〕形成が述べられないなら、与えられることができない。

 前に言われた違いが理性から見られるために、これらの知識が(道を)照らさなければならない。しかし、このことは数ページの著作である。

原典講読『結婚愛』493

(1)原文

493. (xiii.) Quod adulteria ab his facta maxime gravia sint, ac imputentur illis ut mala propositi, et insideant illis ut reatus. Quod sint maxime gravia, et prioribus graviora, est quia in his voluntas primas partes agit, at in prioribus intellectus, ac vita hominis essentialiter est voluntatis ejus, ac formaliter est intellectus ejus; causa est, quia voluntas unum agit cum amore, ac amor est essentia vitae hominis, et hic format se in intellectu per talia quae concordant; quare intellectus in se spectatus non aliud est, quam forma voluntatis; et quia amor est voluntatis, ac sapientia est intellectus, ideo sapientia nec aliud est quam forma amoris, similiter verum nec aliud quam forma boni. Illud, quod profluit ex ipsa essentia vitae hominis, ita quod ex voluntate seu amore ejus, principaliter vocatur propositum; ast quod profluit ex forma vitae ejus, ita ex intellectu et ejus cogitatione, vocatur intentio: reatus etiam principaliter praedicatur de voluntate; inde dicitur, quod reatus mali unicuique sit ex haereditate, at malum ex homine. Inde est, quod haec quarti gradus adulteria, imputentur ut mala propositi, ac insideant ut reatus.

 

(2)直訳

493. (xiii.) Quod adulteria ab his facta maxime gravia sint, ac imputentur illis ut mala propositi, et insideant illis ut reatus.― 493.(13) これらの者により行なわれた姦淫は最もきびしいこと、そして彼らに転嫁される、意図された悪として、また有罪(罪があること)として固定する(座る)

(13) これらの者により行なわれた姦淫は最もきびしい、そして意図された悪として彼らに転嫁され、罪(があること)として居座る

Quod sint maxime gravia, et prioribus graviora, est quia in his voluntas primas partes agit, at in prioribus intellectus, ac vita hominis essentialiter est voluntatis ejus, ac formaliter est intellectus ejus; 最もきびしい、また前のものにきびしいものであることは、これらの中で意志が第一位の(最も重要な)部分で働く(果たす)らである、しかし、前のものの中で理解力が〔果たす〕、そして人間のいのちは本質的に彼の意志である、そして形式的に彼の理解力である。

causa est, quia voluntas unum agit cum amore, ac amor est essentia vitae hominis, et hic format se in intellectu per talia quae concordant; 理由がある、意志は愛と一緒に働く、そして愛は人間のいのちの本質である、またこれはそれ自体を理解力の中に形作る、このようなものによって、それらは一致する。

quare intellectus in se spectatus non aliud est, quam forma voluntatis; それゆえ、本質的に見られた理解力は他のものではない、意志の形以外の。

et quia amor est voluntatis, ac sapientia est intellectus, ideo sapientia nec aliud est quam forma amoris, similiter verum nec aliud quam forma boni. また、愛は意志のものである、そして知恵は理解力のものであるので、それゆえ、他のものでもない、愛の形以外の、同様に、真理は他のものでもない、善の形以外の。

Illud, quod profluit ex ipsa essentia vitae hominis, ita quod ex voluntate seu amore ejus, principaliter vocatur propositum; それは、それは人間のいのちの本質そのものから流れ出る、そのようにそれは彼の意志または愛から、特に、目的と呼ばれる。

ast quod profluit ex forma vitae ejus, ita ex intellectu et ejus cogitatione, vocatur intentio: しかし、彼のいのちの形から流れ出るものは、そのように理解力と彼の思考から、意図と呼ばれる。

reatus etiam principaliter praedicatur de voluntate; 罪(があること)もまた、特に、意志について述べられる(属性とされる)

inde dicitur, quod reatus mali unicuique sit ex haereditate, at malum ex homine. ここから言われる、それぞれの者の悪の罪(があること)遺伝からであること、しかし、悪は人間から〔である〕。

Inde est, quod haec quarti gradus adulteria, imputentur ut mala propositi, ac insideant ut reatus. ここからである、この第四の段階の姦淫は、意図の悪として転嫁されること、そして、罪(があること)として居座る。

 

(3)訳文

493.(13) これらの者により行なわれた姦淫は最もきびしい、そして意図された悪として彼らに罪が帰せられ、罪(があること)として居座る

 最もきびしく、前のものよりもきびしいものであることは、これらの中で意志が第一位の部分で、しかし、前のものの中で理解力が働き、そして人間のいのちは本質的に彼の意志であり、そして形式的に彼の理解力であるからである。その理由は、意志は愛と一緒に働き、そして愛は人間のいのちの本質であり、またこれはそれ自体を理解力の中に、一致するようなものによって、形作るからである。それゆえ、本質的に見られた理解力は、意志の形以外の他のものではない。また、愛は意志のものであり、そして知恵は理解力のものであるので、それゆえ、愛の形以外の他のものでもなく、同様に、真理は、善の形以外の他のものでもない。

 人間のいのちの本質そのものから、そのように彼の意志または愛から流れ出るものは、特に、目的と呼ばれる。しかし、彼のいのちの形から、そのように理解力と彼の思考から流れ出るものは、意図と呼ばれる。罪(があること)もまた、特に、意志について述べられる(属性とされる)。ここから、それぞれの者の悪の罪(があること)遺伝からである、しかし、悪は人間からであることが言われる。

 ここから、この第四の段階の姦淫は、意図の悪として転嫁され、そして、罪(があること)として居座る。

 

◎ここでこの講座とはまったく異なるが、バイクに乗ってほんのちょっと離れた故郷に行った。そこの池に「ねむの花」が咲いていたのを見て、一句、「筥の池 昔しのんで ねむの花」。

原典講読『結婚愛』494

(1)原文

494. (xiv.) Quod adulteria tertii et quarti gradus sint mala peccati, quantum et quale intellectus et voluntatis in illis est, sive actu fiant, sive actu non fiant. Quod adulteria rationis seu intellectus, quae sunt tertii gradus, ac adulteria voluntatis, quae sunt quarti gradus, secundum quale intellectus et voluntatis in illis sint gravia, consequenter mala peccati, ex commentatione de illis supra (n. 490-493), videri potest; causa est, quia homo est homo ex voluntate et intellectu; nam ex illis duobus non solum existunt omnia quae fiunt in mente, sed etiam omnia quae fiunt in corpore; quis non novit, quod corpus non agat ex se, sed voluntas per corpus? tum quod os non ex se loquatur sed cogitatio per os? quare si auferretur voluntas, momento subsisteret actio; et si auferretur cogitatio, momento subsisteret loquela oris: inde plane evidens est, quod adulteria, quae actu fiunt, gravia sint secundum quantum et quale intellectus et voluntatis in illis est; quod similiter gravia sint, si eadem non actu fiunt, constat ex his Domini verbis:

 

"Dictum est a veteribus, Non moechaberis; Ego vero dico vobis, quod si quis aspexerit mulierem alterius, ita ut concupiscat illam, jam adulterium cum illa commiserit in corde" (Matth. v. 27, 28);

 

"corde committere adulterium," est voluntate. [2] Sunt multae causae, quae faciunt, quod adulter non sit actu adulter, et usque voluntate ac intellectu; sunt enim qui abstinent ab adulteriis quoad actum, ex timore legis civilis et ejus poenarum; ex timore jacturae famae et inde honoris; ex timore morborum ex illis; ex timore jurgiorum domi ab uxore, et inde intranquillitatis vitae; ex timore vindictae a marito aut ab affine, ita quoque ex timore verberum a famulis; ex egestate, aut ex avaritia; ex imbecillitate oriunda vel ex morbo, vel ex abusu, vel ex aetate, vel ex impotentia, et inde pudore: si quis ex his et parilibus causis ab adulteriis actu se retinet, et tamen voluntate et intellectu pro illis est, usque est adulter; nihilominus enim credit quod non peccata sint, et illa coram Deo non illicita facit in suo spiritu, et sic in spiritu committit illa, tametsi non corpore coram mundo: quare post mortem, cum fit spiritus, aperte loquitur pro illis.

 

(2)直訳

494. (xiv.) Quod adulteria tertii et quarti gradus sint mala peccati, quantum et quale intellectus et voluntatis in illis est, sive actu fiant, sive actu non fiant.― 494.(14) 第三と第四の段階の姦淫は罪の悪であること、それらの中の理解力と意志のどれだけ(量)またどのように(質)〔あるかによって〕あるいは行為(行動)で行なわれた、あるいは行為(行動)で行なわれなかった。

Quod adulteria rationis seu intellectus, quae sunt tertii gradus, ac adulteria voluntatis, quae sunt quarti gradus, secundum quale intellectus et voluntatis in illis sint gravia, consequenter mala peccati, ex commentatione de illis supra (n. 490-493), videri potest; 理性のまたは理解力の姦淫(に)は、それらは第三の段階のものである、そして意志の姦淫(に)は、それらは第四の段階のものである、理解力と意志の性質にしたがってきびしさが、したがって罪の悪があることは、それらについて上に(490-493)論証から、見られることができる。

causa est, quia homo est homo ex voluntate et intellectu; 理由がある、人間は意志と理解力から人間であるからである。

nam ex illis duobus non solum existunt omnia quae fiunt in mente, sed etiam omnia quae fiunt in corpore; なぜなら、それら二つのものから、すべてのものは存在するようになるだけでなく、それらは心の中に生じる、しかし、すべてのものもまた、それらは身体の中に生じる。

quis non novit, quod corpus non agat ex se, sed voluntas per corpus? だれが知らないか、身体はそれ自体から活動しないことを、しかし意志が身体によって〔活動している〕?

tum quod os non ex se loquatur sed cogitatio per os? なおまた、口はそれ自体から話さないこと、しかし思考が口によって?

quare si auferretur voluntas, momento subsisteret actio; それゆえ、もし、意志が取り去られるなら、一瞬に行動は止まる。

et si auferretur cogitatio, momento subsisteret loquela oris: また、もし、思考が取り去られるなら、一瞬に口の話しは止まる。

inde plane evidens est, quod adulteria, quae actu fiunt, gravia sint secundum quantum et quale intellectus et voluntatis in illis est; ここからまったく明らかである、姦淫は、それらは行為(行動)で行なわれる、それらの中の理解力と意志の量と質にしたがってきびしいものであること。

quod similiter gravia sint, si eadem non actu fiunt, constat ex his Domini verbis: 同様に、きびしいものであることは、もし、行為(行動)で行なわれなくても、これらの主のことばから明らかである――

"Dictum est a veteribus, Non moechaberis; 「古代人から言われている、あなたは姦通するな(未来)

Ego vero dico vobis, quod si quis aspexerit mulierem alterius, ita ut concupiscat illam, jam adulterium cum illa commiserit in corde" (Matth. v. 27, 28); けれども、わたしはあなたがたに言う、もし、だれかが他の者の女を見たなら、そのように彼女を強く欲するように、すでに姦淫を彼女と心で犯した」(マタイ5:27, 28)

"corde committere adulterium," est voluntate. 「心で姦淫を犯すこと」は、意志で〔犯すこと〕である。

[2] Sunt multae causae, quae faciunt, quod adulter non sit actu adulter, et usque voluntate ac intellectu; [2] 多くの理由がある、それはする、姦淫者は活動しての(行動での)姦淫者ではない、またそれでも、意志そして理解力での。

sunt enim qui abstinent ab adulteriis quoad actum, ex timore legis civilis et ejus poenarum; というのは、行動に関して姦淫を慎む者がいるから、市民の法律の恐れから、またその罰の〔恐れ〕。

ex timore jacturae famae et inde honoris; 名声(評判)とここからの名誉の奪われることの恐れから。

ex timore morborum ex illis; それらからの病気の恐れから。

ex timore jurgiorum domi ab uxore, et inde intranquillitatis vitae; 家で妻からの口論(がみがみ言う)恐れから、またここから生活の安らぎ欠如。

ex timore vindictae a marito aut ab affine, ita quoque ex timore verberum a famulis; 夫からまたは親類からの復讐の恐れから、そのようにまた召使いからのむち打ちの恐れから。

ex egestate, aut ex avaritia; 貧乏から、またはけち(しみったれ)から。

ex imbecillitate oriunda vel ex morbo, vel ex abusu, vel ex aetate, vel ex impotentia, et inde pudore: あるいは病気から起こる衰弱から、あるいは濫用から、あるいは年齢から、あるいは性的不能から、またここからの恥ずかしさ。

si quis ex his et parilibus causis ab adulteriis actu se retinet, et tamen voluntate et intellectu pro illis est, usque est adulter; もし、だれかがこれらのまた同様の理由から、行動での姦淫から抑制するなら、またそれでも意志と理解力でそれらのために(味方して、選んで)るなら、やはり姦淫者である。

nihilominus enim credit quod non peccata sint, et illa coram Deo non illicita facit in suo spiritu, et sic in spiritu committit illa, tametsi non corpore coram mundo: というのは、それにもかかわらず信じているからである、罪でないこと、また神の前で許されないものでない(=許される)それを自分の霊の中で行なう、またこのように霊の中でそれを犯す、たとえ世の前で身体でなくても。

quare post mortem, cum fit spiritus, aperte loquitur pro illis. それゆえ、死後、霊となるとき、あからさまに(公然と)、それらのために(味方して、選んで)話す。

 

(3)訳文

494.(14) 第三と第四の段階の姦淫は、行為で行なわれたかあるいは行為で行なわれなかったにしろ、それらの中の理解力と意志の量と質によって、罪の悪である。

  第三の段階のものである理性のまたは理解力の姦淫には、そして第四の段階のものである意志の姦淫には、理解力と意志の性質にしたがってきびしさが、したがって罪の悪があることは、それらについての前の論証から(490-493)、見られることができる。その理由は、人間は意志と理解力から人間であるからである。なぜなら、それら二つのものから、心の中に生じるすべてのものは存在するようになるだけでなく、身体の中に生じるすべてのものもまた存在するようになるからである。身体はそれ自体から活動しない、しかし意志が身体によって活動し、なおまた、口はそれ自体から話さない、しかし思考が口によって話していることを、だれが知らないか? それゆえ、もし、意志が取り去られるなら、一瞬に、行動は止まる。また、もし、思考が取り去られるなら、一瞬に、口の話しは止まる。ここから、行為で行なわれる姦淫は、それらの中の理解力と意志の量と質にしたがってきびしいものであることがまったく明らかである。もし、行為で行なわれなくても、同様に、きびしいものであることは、主の次のことばから明らかである――

 

 「古代人から、あなたは姦通してはならない、と言われている。けれども、わたしはあなたがたに言う、もし、だれかが他の者の女を、そのように彼女を強く欲するように見たなら、すでに姦淫を彼女と心で犯した」(マタイ5:27, 28)

 

 「心で姦淫を犯すこと」は、意志で犯すことである。

 [2] 行為での姦淫者ではないが、それでも、意志そして理解力での姦淫者となる多くの理由がある。というのは、行動に関して姦淫を慎む者がいるからである、市民の法律の恐れから、またその罰の〔恐れ〕から、名声とここから名誉が奪われることの恐れから、それらからの病気の恐れから、家で妻からの口論と、ここから生活の安らぎ欠如の恐れから、夫からまたは親類からの復讐の恐れから、そのようにまた召使いからのむち打ちの恐れから、貧乏から、またはけちから、あるいは病気から起こる衰弱から、あるいは濫用から、あるいは年齢から、あるいは性的不能、またここからの恥ずかしさから。もし、だれかがこれらのまた同様の理由から、行動での姦淫を抑制し、またそれでも意志と理解力でそれらに賛成するなら、やはり姦淫者である。というのは、それにもかかわらず、罪でないことを信じ、またそれを自分の霊の中で行なうことは神の前で許されなくもないとし、このように、たとえ世の前で身体でなくても、霊の中でそれを犯すからである。それゆえ、死後、霊となるとき、あからさまに、それらに賛成して話す。