(1)原文
488. (viii.) Quod adulteria secundi gradus sint adulteria libidinis, quae fiunt ab illis, qui quidem possunt consulere intellectum, sed propter contingentes causas illis momentis non possunt.― Sunt duo, quae in principio apud hominem, qui a naturali fit spiritualis, inter se pugnant, quae communiter vocantur spiritus et caro; et quia amor conjugii est spiritus, et amor adulterii est carnis, fit tunc etiam pugna inter illos: si amor conjugii vincit, domat et subjugat ille amorem adulterii, quod fit per remotionem: at si contingit, quod libido carnis excitetur in aestum ultra quam ut spiritus ex ratione possit cohibere, sequitur, quod invertatur status, ac aestus libidinis obfundat spiritum illecebra, usque ut non amplius {1}suae rationis, et inde sui juris sit: hoc intelligitur per adulteria secundi gradus, quae fiunt ab illis, qui quidem possunt consulere intellectum, sed propter contingentes causas illis momentis non possunt. [2] Sed sint exempla illustrationi: ut si uxor meretrix astutiis captat animum viri, alliciendo in thalamum, et exaestuando usque dum impos judicii evadit; et plus si tunc etiam, objicit ignominiam, si non: pariter si aliqua uxor meretrix callet praestigias, aut veneficiis accendit virum eo usque ut oestrum carnis auferat intellectui liberum rationis: similiter si vir suavibus allectamentis, adducit uxorem alterius usque dum voluntas ejus accensa non amplius suae potentiae sit; praeter similia alia. Quod haec et parilia contingentia leniant gravitatem adulterii, ac in mitiorem partem vertant praedicationes vituperii ejus pro seducto aut seducta, ratio favet et adstipulatur. De imputatione hujus gradus adulterii sequitur.
@1. suae pro "non suae"
(2)直訳
488. (viii.) Quod adulteria secundi gradus sint adulteria libidinis, quae fiunt ab illis, qui quidem possunt consulere intellectum, sed propter contingentes causas illis momentis non possunt.― 488.(8) 第二の段階の姦淫は、情欲の姦淫であること、それは彼らにより行なわれる、その者は確かに理解力に相談する(諮る)ことができる、しかし、それらに瞬間の偶発的な原因のために〔諮ることが〕できない。
Sunt duo, quae in principio apud hominem, qui a naturali fit spiritualis, inter se pugnant, quae communiter vocantur spiritus et caro; 二つのものがある、それらは最初は(に)人間のもとに、その者は自然的なものから霊的なものになる、それ自体の間で(=互いに)争う、それらは一般的に(通例)霊と肉と呼ばれる。
et quia amor conjugii est spiritus, et amor adulterii est carnis, fit tunc etiam pugna inter illos: また結婚愛は霊のものである、また姦淫愛は肉のものであるので、その時もまた、それらの間に闘争が生じる。
si amor conjugii vincit, domat et subjugat ille amorem adulterii, quod fit per remotionem: もし、結婚愛が勝つなら、その姦淫愛を支配する、また征服する(抑制する)、そのことは移動(距離を置くこと)によって行なわれる。
at si contingit, quod libido carnis excitetur in aestum ultra quam ut spiritus ex ratione possit cohibere, sequitur, quod invertatur status, ac aestus libidinis obfundat spiritum illecebra, usque ut non amplius {1}suae rationis, et inde sui juris sit: しかし、もし起こるなら、肉の情欲が熱(熱情)の中にかきたてられること、霊が理性から抑えることができないように以上に越えて、状態はひっくり返されること、そして情欲の熱(熱情)が霊を誘惑(するもの)で圧倒する(のみ込む)、もはや自分の理性で〔抑えることができ〕ないようにまでも、またここから自分の責任がある。
hoc intelligitur per adulteria secundi gradus, quae fiunt ab illis, qui quidem possunt consulere intellectum, sed propter contingentes causas illis momentis non possunt. このことが第二の段階の姦淫によって理解(意味)される、それは彼らにより行なわれる、その者は確かに理解力に相談する(諮る)ことができる、しかし、それらに瞬間の偶発的な原因のために〔諮ることが〕できない。
[2] Sed sint exempla illustrationi: [2] しかし、説明の例がある。
ut si uxor meretrix astutiis captat animum viri, alliciendo in thalamum, et exaestuando usque dum impos judicii evadit; 例えば、もし、淫婦の妻がさらに狡猾に男のアニムス(心)を捕えるなら、寝室に引き入れて、また判断で逃げる〔ことが〕できないまでも興奮させて。
et plus si tunc etiam, objicit ignominiam, si non: またさらに、もし、その時もまた、恥辱を批難する、もし、〔同意し〕ないなら。
pariter si aliqua uxor meretrix callet praestigias, aut veneficiis accendit virum eo usque ut oestrum carnis auferat intellectui liberum rationis: 同じく、もし、淫婦の何らかの妻が、策略(妖術)を知っているなら、または薬物(魔術)☆で男を刺激する(燃え立たせる)、その点までも、肉の興奮が理性の理解力の自由を取り去る。
☆ 古代では「薬物(麻薬)」と「魔術」の使用の区別が難しかった、それでveneficiumにはこの二つの意味があります。
similiter si vir suavibus allectamentis, adducit uxorem alterius usque dum voluntas ejus accensa non amplius suae potentiae sit; 同様に、もし、男が誘惑物の心地よいもので、他の者の妻を引き寄せるなら、その意志を燃え立たせるまでも、もはや自分の〔自制する〕力がない。
praeter similia alia. ほかに〔も〕他の同様のもの〔がある〕。
Quod haec et parilia contingentia leniant gravitatem adulterii, ac in mitiorem partem vertant praedicationes vituperii ejus pro seducto aut seducta, ratio favet et adstipulatur. これらや同様の偶発的なものが姦淫の重大さを和らげる、そして穏やかな部分の中に向きを変えることを、迷わした者(男)または迷わした者(女)のためにその侮辱の属性の割り当てを、理性は賛同する、また支持する(astipulor)。
De imputatione hujus gradus adulterii sequitur. この段階の姦淫の転嫁について続けられる。
@1. suae pro "non suae" 注1 「non suae」の代わりに suae
(3)訳文
488.(8) 第二段階の姦淫は、情欲の姦淫であり、それは確かに理解力に諮ることができる、しかし、それらに瞬間の偶発的な原因のために〔諮ることが〕できない者により行なわれる。
自然的なものから霊的なものになる人間のもとで、最初に、互いに争う二つのものがある、それらは一般的に霊と肉と呼ばれる。また結婚愛は霊のものであり、姦淫愛は肉のものであるので、その時、それらの間に闘争もまた生じる。もし、結婚愛が勝つなら、その姦淫愛を支配し、征服し、そのことは距離を置くことによって行なわれる。しかし、もし、霊が理性から抑えることができる以上にこれを越えて、情熱の中で肉の情欲がかきたてられることが起こるなら、状態はひっくり返され、そして情欲の熱情が霊を誘惑で、もはや自分の理性で〔抑えることができ〕ないようにまでも圧倒する、またここから自分の責任がある。このことが第二の段階の姦淫によって意味され、それは確かに理解力に諮ることができる、しかし、それらに瞬間の偶発的な原因のために〔諮ることが〕できない者により行なわれる。
[ [2] しかし、説明の例がある。例えば、もし、淫婦の妻が狡猾に男のアニムス(心)を捕え、寝室に引き入れて、また判断で逃げる〔ことが〕できないまでも興奮させるなら。またさらに、もし、その時もまた、恥辱を批難するなら、もし、〔同意し〕ないなら。同じく、もし、淫婦の何らかの妻が、肉の興奮が理性の理解力の自由を取り去るような策略(妖術)を、または薬物(魔術)☆で男を刺激する(燃え立たせる)ことを知っているなら。同様に、もし、男が誘惑物の心地よいもので、他の者の妻を、その意志を燃え立たせるまでも引き寄せ、もはや彼女に〔自制する〕力がないなら。ほかに〔も〕他の同様のもの〔がある〕。
これらや同様の偶発的なものが姦淫の重大さを和らげ、そして、迷わした男または迷わした女のために、その侮辱の属性の割り当てを穏やかな部分へと向きを変えることを、理性は賛同し、支持する。
この段階の姦淫の転嫁について〔次に〕続けられる。
☆ 古代では「薬物(麻薬)」と「魔術」の使用の区別が難しかったようです、それでここの原語veneficiumには「薬物」と「魔術」の二つの意味があります。この二つの意味を合わせ持つような言葉があるとよいのですが。