原典講読『結婚愛』470

(1)原文

470. (vii.) Quod causae justae hujus concubinatus sint causae justae separationis a toro. Sunt causae legitimae separationis, et sunt causae justae; causae legitimae fiunt per edictiones a judicibus, et justae per edictiones a solo viro judicatas. Causae tam legitimae quam justae separationis a toro, et quoque a domo, in compendio recensitae sunt supra (n. {1}252, 253); ex quibus vitia corporis, sunt morbi, per quos totum corpus inficitur in tantum, ut lethale ex contagio inducatur; tales sunt febrae malignae et pestilentiales, leprae, lues venereae, cancri: tum morbi, ex quibus totum corpus ingravatum fit in tantum, ut nulla consociabilitas sit, et ex quibus exhalantur effluvia detrimentosa et vapores noxii, sive e superficie corporis, sive ex interioribus ejus, in specie ex ventriculo et pulmone: ex superficie corporis, sunt malignae variolae, verrucae, pustulae, phtisis scorbutica, scabies virulenta, imprimis si ab his facies defoedata est: ex ventriculo, ructus constanter tetri, {2}graveolentes et olidi, ex pulmone, halitus foedi et putres subhalati ex apostematibus, ulceribus aut abscessibus, aut ex vitiato sanguine vel sero. Praeter hos etiam sunt alii morbi varii nominis, ut lipothymia, quae est totalis languiditas corporis, et defectus virium; paralysis, quae est resolutio et relaxatio membranarum et ligamentorum motui inservientium; epilepsia; permanens infirmitas ex apoplexia; quidam morbi chronici; passio iliaca, hernia, praeter alios morbos, quos pathologia docet. Vitia mentis, quae sunt causae justae separationis a toro et a domo, ut mania, phrenitis, vesania, actualis stultitia et fatuitas, jactura memoriae, ac similia alia. Quod hae causae sint causae justae concubinatus, quia sunt causae justae separationis, ratio absque judice videt.

 @1. 252, 253 pro "352. 252" @2. graveolentes pro "gravelolenti"

 

(2)直訳

470. (vii.) Quod causae justae hujus concubinatus sint causae justae separationis a toro.― 470.(7) このめかけ囲いの正しい(正当な)原因は、寝床からの分離の(正当な)原因〔でも〕あること。

Sunt causae legitimae separationis, et sunt causae justae; 分離の適法な原因がある、また正当な原因がある。

causae legitimae fiunt per edictiones a judicibus, et justae per edictiones a solo viro judicatas. 適法な原因は裁判官から布告(判決)よって生じる☆、また正当なもの〔原因〕は男()だけから布告(判決)よって「判断を下されたもの☆」〔である〕。

fioは「生じる」「行なわれる」ですが、ここでは「~とされる」と意訳してよいでしょう。

judicatasとは何でしょうか? judicioからこのように訳しておきました。

Causae tam legitimae quam justae separationis a toro, et quoque a domo, in compendio recensitae sunt supra (n. {1}252, 253); 寝床からの分離の適法な原因も正当な原因も、そしてまた家から、列挙したものの要約の中にある、上の(252, 253)

ex quibus vitia corporis, sunt morbi, per quos totum corpus inficitur in tantum, ut lethale ex contagio inducatur; それらからの「身体の疾患(欠点)」は、病気である、それらによって全身はそれだけそこなわれる、接触感染から致命的なものがひき起こされるように。

tales sunt febrae malignae et pestilentiales, leprae, lues venereae, cancri: このようなものが悪性で伝染性の熱病、らい病、性病(春の感染症)、がんである。

tum morbi, ex quibus totum corpus ingravatum fit in tantum, ut nulla consociabilitas sit, et ex quibus exhalantur effluvia detrimentosa et vapores noxii, sive e superficie corporis, sive ex interioribus ejus, in specie ex ventriculo et pulmone: なおまた病気、それらから全身がそれだけ不快である、社交性が何もないように、またそれらから有害な(損傷を引き起こす)臭気と有害な(人を傷つける)発(蒸発)気が発散する、あるいは身体の表面から、あるいはその内部のものから、特に胃と肺から――

ex superficie corporis, sunt malignae variolae, verrucae, pustulae, phtisis scorbutica, scabies virulenta, imprimis si ab his facies defoedata est: 身体の表面から、悪性の疱瘡、いぼ、膿疱(吹き出物)、壊血病からの肺結核、有害な疥癬、特に、もしこれらから顔が醜くされたなら――

ex ventriculo, ructus constanter tetri, {2}graveolentes et olidi, ex pulmone, halitus foedi et putres subhalati ex apostematibus, ulceribus aut abscessibus, aut ex vitiato sanguine vel sero. 胃から、ぞっとするげっぷが絶えず〔発散する〕、悪臭のまた悪臭を放つ、肺から、膿瘍(できもの)から放出される不潔なまた腐った息が、潰瘍または膿瘍〔から〕、または腐敗した血液あるいは漿液から。

Praeter hos etiam sunt alii morbi varii nominis, ut lipothymia, quae est totalis languiditas corporis, et defectus virium; これらのほかにもまた他のいろいろな名前の病気がある、卒倒のような、それは身体の全面的な衰弱である、また力の欠如。

paralysis, quae est resolutio et relaxatio membranarum et ligamentorum motui inservientium; 麻痺、それは運動に役立つ膜や靭帯の締りのないこととゆるみである。

epilepsia; てんかん。

permanens infirmitas ex apoplexia; 卒中からの残存する虚弱。

quidam morbi chronici; ある種の慢性の病気。

passio iliaca, hernia, praeter alios morbos, quos pathologia docet. 腸の病気(腸閉塞)〔直訳:腸骨の苦しみ〕、ヘルニア、ほかに他の病気、それらを病理学が教えている。

Vitia mentis, quae sunt causae justae separationis a toro et a domo, ut mania, phrenitis, vesania, actualis stultitia et fatuitas, jactura memoriae, ac similia alia. 「心の疾患(欠点)」は、それは寝床からまた家からの分離の正当な原因である、例えば、狂気、精神障害(異常)、精神錯乱(狂気)、実際の愚かさと愚劣(愚鈍)、記憶の喪失、そして同様の他のもの。

Quod hae causae sint causae justae concubinatus, quia sunt causae justae separationis, ratio absque judice videt. これらがめかけ囲いの正当な原因であることは、分離の正当な原因であるので、理性は裁判官なしに見る。

@1. 252, 253 pro "352. 252" 注1 352. 252」の代わりに252, 253

@2. graveolentes pro "gravelolenti" 注2 「gravelolenti」の代わりにgraveolentes

 

(3)訳文

 470.(7) このめかけ囲いの正当な原因は、寝床からの分離の正当な原因〔でも〕あること。

 分離の適法な原因があり、正当な原因がある。適法な原因は裁判官から布告よって、また正当な原因は男()だけから布告よって「判断を下されたもの」とされる。

 寝床からそしてまた家からの分離の適法な原因も正当な原因も、前の列挙したものの要約の中にある(252, 253)。それらからの「身体の疾患」は、病気であり、接触感染から致命的なものがひき起こされるように、それらによって全身はそれだけそこなわれる。このようなものが悪性で伝染性の熱病、らい病、性病、がんである。なおまた病気、それらから全身がそれだけ不快である、社交性が何もないように、またそれらから有害な臭気と蒸発気が、あるいは身体の表面から、あるいはその内部のものから、特に胃と肺から発散する――身体の表面から、悪性の疱瘡、いぼ、膿疱(吹き出物)、壊血病からの肺結核、有害な疥癬、特に、もしこれらから顔が醜くされたなら――胃から、ぞっとする悪臭のまた悪臭を放つげっぷが絶えず〔発散する〕、肺から、膿瘍(できもの)から放出される不潔なまた腐った息が、潰瘍または膿瘍〔から〕、または腐敗した血液あるいは漿液から〔発散する〕。

 これらのほかにもまた他のいろいろな名前の病気がある、例えば、卒倒、それは身体の全面的な衰弱、また力の欠如である。麻痺、それは運動に役立つ膜や靭帯の締りのないこととゆるみである。てんかん。卒中からの残存する虚弱。ある種の慢性の病気。腸閉塞、ヘルニア、ほかに他の病気、それらを病理学が教えている。

「心の疾患」は、寝床からまた家からの分離の正当な原因である、例えば、狂気、精神異常、精神錯乱、実際の愚かさと愚劣、記憶の喪失、そして同様の他のもの。

 これらがめかけ囲いの正当な原因であることを、分離の正当な原因であるので、理性は裁判官なしに見る。

原典講読『結婚愛』471

(1)原文

471. (viii.) Quod causae sonticae hujus concubinatus, sint reales et non reales. Quoniam praeter causas justas, quae sunt justae separationis, et inde fiunt justae concubinatus, etiam dantur causae sonticae, quae dependent a judicio et justitia apud virum, ideo hae quoque memorandae sunt; sed quia judicia justitiae possunt perverti, ac in apparentias justi per confirmationes converti, ideo hae causae in sonticas reales et non reales distinguuntur, et seorsim describuntur.

 

(2)直訳

471. (viii.) Quod causae sonticae hujus concubinatus, sint reales et non reales.― 471.(8) このめかけ囲いの重大な原因(理由)は、ほんとうである、またほんとうでないこと。

Quoniam praeter causas justas, quae sunt justae separationis, et inde fiunt justae concubinatus, etiam dantur causae sonticae, quae dependent a judicio et justitia apud virum, ideo hae quoque memorandae sunt; 正当な原因のほかに、それは分離の正当なものである、またここからめかけ囲いの正当なものになっている、さらにまた重大な原因が存在するので、それは男(夫)のもとの判断と公正に依存している(従属している)、それゆえ、これらもまた話しに出さなくてはならない。

sed quia judicia justitiae possunt perverti, ac in apparentias justi per confirmationes converti, ideo hae causae in sonticas reales et non reales distinguuntur, et seorsim describuntur. しかし、公正の判断はゆがめられることができる、そして正当なものの外観に確信によって変えられること、それゆえ、これらの重大な原因の中にほんとうのものとほんとうでないものが区別される、また別々に述べられなければならない。

 

(3)訳文

471.(8) このめかけ囲いの重大な原因は、ほんとうであり、ほんとうでない。

分離のまたここからめかけ囲いの正当なものになっている正当な原因のほかに、さらにまた男(夫)のもとの判断と公正に依存している重大な原因が存在するので、それゆえ、これらもまた話しに出さなくてはならない。しかし、公正の判断はゆがめられ、そして正当なものの外観に確信によって変えられることができる、それゆえ、これらの重大な原因の中にほんとうのものとほんとうでないものが区別され、別々に述べられなければならない。

原典講読『結婚愛』472,473

(1)原文

472. (ix.) Quod causae sonticae reales sint, quae ex justo sunt. Ad cognoscendum has causas, sufficit recensio aliquarum, quae sonticae reales sunt; sicut nulla storge et inde rejectio infantum, intemperantia, ebrietas, immunditia, impudicitia, cupiditas promulgandi secreta domus, litigandi, verberandi, vindicandi, malefaciendi, furandi, fallendi; dissimilitudo interna, ex qua antipathia; proterva expostulatio debiti conjugialis, ex qua vir fit frigidus lapis: applicatio ad magias et praestigias; summa impietas: et similia alia.

 

(2)直訳

472. (ix.) Quod causae sonticae reales sint, quae ex justo sunt.― 472.(9) ほんとうの重大な原因(理由)は、それは正しい(正当な)ものからであること。

Ad cognoscendum has causas, sufficit recensio aliquarum, quae sonticae reales sunt; これらの原因が知られるために、何らかものの列挙が十分である、それらはほんとうの重大なものである。

sicut nulla storge et inde rejectio infantum, intemperantia, ebrietas, immunditia, impudicitia, cupiditas promulgandi secreta domus, litigandi, verberandi, vindicandi, malefaciendi, furandi, fallendi; 例えば、ストルゲー(親心)が何もない、またここから幼児を捨てること、不摂生、酩酊(酒浸り)、不潔、無遠慮(あつかましさ)、家の秘密を公けに知らせる欲望、争う〔欲望〕、むち打つ、復讐する、悪いことをする、荒れ狂う、欺く〔欲望〕。

dissimilitudo interna, ex qua antipathia; 内なる相違(不同)、そのことから反感(嫌悪)

proterva expostulatio debiti conjugialis, ex qua vir fit frigidus lapis: 結婚の(=配偶者の)義務のあつかましい(ずうずうしい)要求(強要)、そのことから夫は石の冷淡が生じる。

applicatio ad magias et praestigias; 魔法と妖術(黒魔術)への〔自分自身の〕適用。

summa impietas: 極度の不敬。

et similia alia. また、似た(同様の)他のもの。

 

(3)訳文

472.(9) ほんとうの重大な原因は、正当なものからであること。

 これらの原因が知られるためには、ほんとうの重大なものである何らかものの列挙で十分である。例えば、ストルゲー(親心)が何もなく、ここから育児の放棄、不摂生、酒浸り、不潔、無遠慮、家の秘密を公けに知らせ、争う、むち打つ、復讐する、悪いことをする、荒れ狂う、欺く欲望。内なる不同、そのことから反感。結婚の義務のあつかましい強要、そのことから夫は石の〔ような〕冷淡が生じる。魔法と妖術への〔自分自身の〕適用。極度の不敬。また、同様の他のもの。

 

(1)原文

473. Dantur etiam causae mitiores, quae sunt sonticae reales, ac separant a toro, et tamen non a domo; prout apud uxorem ex provecto senio cessatio prolificationis, et inde intolerantia et tergiversatio ad actualem amorem, perstante usque ardore apud virum; praeter similia, in quibus rationale judicium videt justum, et conscientiam non laedunt.

 

(2)直訳

473. Dantur etiam causae mitiores, quae sunt sonticae reales, ac separant a toro, et tamen non a domo; 473.穏やかな原因もまた存在する、それらはほんとうに重大なものである、そして寝床から分離する、またそれでも家から〔分離し〕ない。

prout apud uxorem ex provecto senio cessatio prolificationis, et inde intolerantia et tergiversatio ad actualem amorem, perstante usque ardore apud virum; 例えば(~のような)、妻のもとに、進んだ老齢から子孫を産むこと(生殖)の停止〔があり〕、またここから実際の愛に向けての耐えられないことと気が進まないこと、それでも男(夫)のもとで情熱で続いて。

praeter similia, in quibus rationale judicium videt justum, et conscientiam non laedunt. ほかに同様のもの、それらの中に理性的な判断が正当なものを見る、また良心を害さない(傷つけない)

 

(3)訳文

473.ほんとうに重大なものである穏やかな原因もまた存在する、そして寝床から分離する、それでも家から分離しない。例えば、妻のもとで老齢が進んだことから子孫を産むことの停止、またここから実際の愛に向けての耐えられないことと気が進まないこと〔があり〕、それでも男(夫)のもとで情熱が続いている〔ことがある〕。ほかに同様のもの〔があり〕、それらの中に理性的な判断は正当なものを、良心を傷つけないものを見る。