(1)原文
437. (xii.) Quod inter binas illas sphaeras aequilibrium sit, et quod homo in illo sit.― Aequilibrium inter illas est aequilibrium spirituale, quia est inter bonum et malum; ex hoc aequilibrio est homini liberum arbitrium; in hoc et per hoc homo cogitat et vult, et inde loquitur et agit sicut ex se. Rationale ejus in optione et electione est num velit recipere bonum, sive velit recipere malum; proinde sive velit rationaliter ex libero se disponere ad amorem conjugialem, sive velit rationaliter ex libero se disponere ad amorem scortatorium: si ad hunc, vertit occipitium et tergum ad Dominum; si ad illum, vertit frontispicium et pectus ad Dominum; si ad Dominum, ducitur ejus rationalitas et libertas ab Ipso; si autem retro a Domino, ducitur ejus rationalitas et libertas ab inferno.
(2)直訳
437. (xii.) Quod inter binas illas sphaeras aequilibrium sit, et quod homo in illo sit.― 437.(12) それらの二つのスフェアの間に均衡があること、また人間はその中にいること。
Aequilibrium inter illas est aequilibrium spirituale, quia est inter bonum et malum; それらの間の均衡は霊的な均衡である、善と悪の間であるからである。
ex hoc aequilibrio est homini liberum arbitrium; この均衡から人間に選択の自由がある。
in hoc et per hoc homo cogitat et vult, et inde loquitur et agit sicut ex se. これの中で、またこれによって、人間は考え、意志する、またここから話し、行動する、自分自身からのように。
Rationale ejus in optione et electione est num velit recipere bonum, sive velit recipere malum; 彼の理性は選択権と選択☆の中にある、善を受け入れることを欲するか、あるいは悪を受け入れることを欲するか。
☆ optio(オプション)もelectio(選挙)も「選択」という意味です。意味の違いは、いつくかある選択肢から選ぶことができるときoptioであり、これから何らかのものを選ぶときelectioかと思いますが、すると、いわゆる「選挙」は「オプション」であることになります。ここは「選択権と選択肢」としておけばよいと思います。
proinde sive velit rationaliter ex libero se disponere ad amorem conjugialem, sive velit rationaliter ex libero se disponere ad amorem scortatorium: それゆえに(したがって)、あるいは自由から理性的に自分自身を結婚愛へ整える(配置する)ことを欲するか、あるいは自由から理性的に自分自身を淫行愛へ整える(配置する)ことを欲するか〔の選択である〕。
si ad hunc, vertit occipitium et tergum ad Dominum; もしこれ〔後者〕へなら、後頭部と背中を主へ向ける。
si ad illum, vertit frontispicium et pectus ad Dominum; もしそれ〔前者〕へなら、前頭部(額)と胸を主へ向ける。
si ad Dominum, ducitur ejus rationalitas et libertas ab Ipso; もし、主へ〔向ける〕なら、彼の推理力と自由は主により導かれる。
si autem retro a Domino, ducitur ejus rationalitas et libertas ab inferno. けれども、もし、主から後ろろに〔向ける〕なら、彼の推理力と自由は地獄により導かれる。
(3)訳文
437.(12) それらの二つのスフェアの間に均衡があり、人間はその中にいる。
それらの間の均衡は、善と悪の間であるので霊的な均衡である。この均衡から人間に選択の自由がある。この中で、またこれによって、人間は自分自身からのように考え、意志し、ここから話し、行動する、。
彼の理性は、善を受け入れることを欲するか、あるいは悪を受け入れることを欲するか選択権と選択肢の中にある。それゆえ、自由から理性的に自分自身を結婚愛へ配置することを欲するか、あるいは自由から理性的に自分自身を淫行愛へ配置することを欲するか〔の選択である〕。もし後者へなら、後頭部と背中を主へ向ける。もし前者へなら、額と胸を主へ向ける。もし、主へ〔向ける〕なら、彼の推理力と自由は主により導かれる。けれども、もし、主から後ろろに〔向ける〕なら、彼の推理力と自由は地獄により導かれる。
☆ ここの選択権(optio)も選択肢(electio)も通常は「選択」という意味です。意味の違いは、いつくかある選択肢から選ぶことができる(権利がある)ときoptioであり、これから何らかのものを選ぶときelectio(選出)かと思います。すると、いわゆる「選挙」は「オプション」であることになります。
(1)原文
438. (xiii.) Quod homo se convertere possit ad quam sphaeram libet, sed quod quantum se convertit ad unam, tantum avertat se ab altera.― Homo creatus est, ut ex libero secundum rationem, ac prorsus sicut a se, agat quod agit; absque his duobus non foret homo, sed bestia: non enim reciperet aliquid influum e caelo ad se, ac id sibi appropriaret ut suum, et inde non posset ei aliquid vitae aeternae inscribi; hoc enim erit ei inscriptum ut ejus, ut sit suus; et quia non datur aliquod liberum ad unam partem, nisi etiam simile sit ad alteram, sicut nulla trutinatio nisi lances ex aequilibrio possint utrinque protendi, ita [non datur aliquod liberum homini ex ratione accedere ad bonum] nisi liberum sit homini ex ratione etiam accedere ad malum, sic a dextro ad sinistrum et a sinistro ad dextrum, similiter ad sphaeram infernalem, quae est sphaera adulterii, sicut ad sphaeram caelestem quae est conjugii.
(2)直訳
438. (xiii.) Quod homo se convertere possit ad quam sphaeram libet, sed quod quantum se convertit ad unam, tantum avertat se ab altera.― 433.(13) 人間は自分自身を、好むところであるそのスフェア☆へ向けることができる、しかし、どれだけ一方へ向けるか〔によって〕、それだけ自分自身をもう一方から背かせる(向きを変える)。
☆ 423番でquamを「あるもの」(正しくは「それ」としましたがここでは「そのスフェア」であり、423番もこのほうがよいでしょう。
(13) 人間は好むそのスフェアへ自分自身を向けることができる、しかし、どれだけ一方へ向けるかによって、それだけ自分自身をもう一方から向きを変える。
Homo creatus est, ut ex libero secundum rationem, ac prorsus sicut a se, agat quod agit; 人間は創造されている、理性にしたがって自由から、そしてまったく自分自身から、行なうことを行なうように。
absque his duobus non foret homo, sed bestia: これら二つのものなしに、人間ではなかったろう、しかし、獣。
non enim reciperet aliquid influum e caelo ad se, ac id sibi appropriaret ut suum, et inde non posset ei aliquid vitae aeternae inscribi; というのは、天界から自分自身への何らかの流入を受けないから、そしてそれを自分自身に自分のものとする、自分のもののように(として)、またここから彼に何らかの永遠のいのちが刻み込まれることができない。
hoc enim erit ei inscriptum ut ejus, ut sit suus; というのは、これが彼に、彼の(ものである)ように刻み込まれなければならない(未来)、自分のものであるように(として)☆。
☆ utには「~のように」と「~として」の意味があり、ここでは「として」がよいようです。
et quia non datur aliquod liberum ad unam partem, nisi etiam simile sit ad alteram, sicut nulla trutinatio nisi lances ex aequilibrio possint utrinque protendi, ita [non datur aliquod liberum homini ex ratione accedere ad bonum] nisi liberum sit homini ex ratione etiam accedere ad malum, sic a dextro ad sinistrum et a sinistro ad dextrum, similiter ad sphaeram infernalem, quae est sphaera adulterii, sicut ad sphaeram caelestem quae est conjugii. また、一方の側への何らかの自由が存在しないので、皿にまた同時にもう一方〔の側への自由〕がないなら、何も針☆1(釣り合い)がないように、皿(はかり)☆2が均衡から両方〔の側〕に向う(われる)ことができないなら、そのように(何らかの自由が人間に理性から善へ近づくことが与えられないなら☆3)人間に理性からの自由がないなら、悪にもまた近づくこと、このように右から左へ、また左から右へ、同様に地獄のスフェアへ、それは姦淫のスフェアである、そのように天界のスフェアへ、それは結婚の〔スフェア〕である。
☆1 天秤の真ん中で左右に傾く「針」を想定してください。
☆2 「皿」の複数には「はかり」の意味があります。左右の「皿」からそうなります。
☆3 これは原文にない補足であり、訳文に必要ないでしょう。
(3)訳文
433.(13) 人間は好むそのスフェアへ自分自身を向けることができる、しかし、どれだけ一方へ向けるかによって、それだけ自分自身をもう一方から向きを変える。
人間は、理性にしたがって自由から、そしてまったく自分自身から、行なうことを行なうように創造されている。これら二つのものなしに、人間ではなく、獣であったろう。というのは、天界から自分自身への何らかの流入を受けず、そしてそれを自分自身に、自分のものとして自分のものとすること、またここから彼に何らかの永遠のいのちが刻み込まれることができないから。というのは、これが彼に、自分のものであるとして、彼のものであるように刻み込まれなければならないから。また、〔はかりの〕皿にまた同時にもう一方〔の側への自由〕がなく、はかりが均衡から両方〔の側〕に向うことができないなら、何も釣り合いがないように、そのように人間に理性から、悪にもまた近づく自由がないなら、このように右から左へ、また左から右へ、同様に姦淫のスフェアである地獄のスフェアへ、そのように結婚のスフェアである天界のスフェアへ〔向かう自由がないなら〕、一方の側への何らかの自由が存在しないからである。