原典講読『結婚愛』400

(1)原文

400. (xii.) Quod sphaera amoris procreandi in ordine a fine per causas in effectus progrediatur, ac periodos faciat, per quas conservatur creatio in statu praeviso et proviso. Omnes operationes in universo progrediuntur a finibus per causas in effectus; haec tria in se individua sunt, tametsi in ideis apparent sicut divisa; at usque ibi finis nisi viso simul effectu, qui intenditur, non est aliquid, nec uterque fit aliquid nisi causa sustineat, prospiciat et conjungat. [2] Talis progressio inscripta est cuivis homini in communi et in omni singulari; prorsus sicut voluntas, intellectus et actio: omnis finis ibi est voluntatis, omnis causa est intellectus, et omnis effectus est actionis; similiter omnis finis est amoris, omnis causa per quam, est sapientiae, et omnis effectus inde est usus; ratio est, quia amoris receptaculum est voluntas, et sapientiae receptaculum est intellectus, ac usus receptaculum est actio; cum itaque operationes in communi et in singulari apud hominem progrediuntur a voluntate per intellectum in actum, ita etiam ex amore per sapientiam in usum; sed per sapientiam hic intelligitur omne id quod est judicii et cogitationis; quod illa tria unum sint in effectu, patet: quod etiam unum faciant in ideis ante effectum, percipitur ex eo, quod solum determinatio intercedat; in mente enim abit finis a voluntate, ac producit sibi causam in intellectu, ac sistit sibi intentionem, ac intentio est sicut actus ante determinationem: inde est quod intentio a sapiente, et quoque a Domino recipiatur ut actus. [3] Quis rationalis non potest videre, aut, dum audit, agnoscere, quod illa tria ab aliqua prima causa profluant, et quod illa causa sit, quod a Domino Creatore et Conservatore uiversi continue procedant amor, sapientia et usus, et haec tria ut unum? Dicite, si potestis, unde alioquin.

 

(2)直訳

400. (xii.) Quod sphaera amoris procreandi in ordine a fine per causas in effectus progrediatur, ac periodos faciat, per quas conservatur creatio in statu praeviso et proviso.― 400.(12) 発出する愛のスフェアは順に(秩序の中で)目的から原因を通して結果の中へ前進する、そして期間(周期)をつくる。それによって創造は先見されたものと備えられたものの状態の中に保たれる。

Omnes operationes in universo progrediuntur a finibus per causas in effectus; 全世界の中のすべての働きは目的から原因を通して結果の中へ前進する。

haec tria in se individua sunt, tametsi in ideis apparent sicut divisa; これら三つのものは本質的に不可分の(分割できない)ものである、たとえ観念の中で可分の(分けることできる)ものに見えても。

at usque ibi finis nisi viso simul effectu, qui intenditur, non est aliquid, nec uterque fit aliquid nisi causa sustineat, prospiciat et conjungat. しかしそれでも、そこに目的が結果と一緒に視覚にない(=見られない)なら、それは意図されている、何らかのものではない、両方のものも何らかのものにならない、原因が支える、見張る(備える)、また結合しないなら。

[2] Talis progressio inscripta est cuivis homini in communi et in omni singulari; [2] このような進行がそれぞれの人間に、全般的に、またすべての特定のものの中に、刻み込まれている。

prorsus sicut voluntas, intellectus et actio: まったく(ちょうど)、意志、理解力と行動のように。

omnis finis ibi est voluntatis, omnis causa est intellectus, et omnis effectus est actionis; すべての目的はそこに意志のものである(属す)、すべての原因は理解力のものである(属す)、またすべての結果は行動のものである(属す)

similiter omnis finis est amoris, omnis causa per quam, est sapientiae, et omnis effectus inde est usus; 同様に、すべての目的は愛のものである(属す)、それを通してすべての原因は知恵のものである(属す)、またここからのすべての結果は役立ちのものである(属す)

ratio est, quia amoris receptaculum est voluntas, et sapientiae receptaculum est intellectus, ac usus receptaculum est actio; 論証(論拠)がある、意志が愛の容器であるので、また理解力が知恵の容器である、そして行動が役立ちの容器である。

cum itaque operationes in communi et in singulari apud hominem progrediuntur a voluntate per intellectum in actum, ita etiam ex amore per sapientiam in usum; そこで、働きが全般的に、また特定的に、人間のもとで、意志から理解力を通して行動の中に進行しているとき、そのようにさらにまた愛から知恵を通して役立ちの中に〔進行している〕。

sed per sapientiam hic intelligitur omne id quod est judicii et cogitationis; しかし、知恵によってここにすべてのそのことが意味される、それは判断と思考のもの(属すもの)である。

quod illa tria unum sint in effectu, patet: それら三つのものが結果の中で一つのものであることが、明らかである。

quod etiam unum faciant in ideis ante effectum, percipitur ex eo, quod solum determinatio intercedat; さらにまた観念の中で結果の前に一つのものをつくっていることは、そのことから知覚される、決定(決心)だけが間に存在する(介在する)こと。

in mente enim abit finis a voluntate, ac producit sibi causam in intellectu, ac sistit sibi intentionem, ac intentio est sicut actus ante determinationem: というのは、心の中で、目的は意志から出発する、そしてそれ自体に原因を理解力の中で生み出す、そしてそれ自体に意図をもたらす、そして意図は決定(決心)の前に行動のようであるからである。

inde est quod intentio a sapiente, et quoque a Domino recipiatur ut actus. ここからである、意図は賢明な者(賢人)により、そしてまた主により、行動として受け入れられている。

[3] Quis rationalis non potest videre, aut, dum audit, agnoscere, quod illa tria ab aliqua prima causa profluant, et quod illa causa sit, quod a Domino Creatore et Conservatore uiversi continue procedant amor, sapientia et usus, et haec tria ut unum? [3] 理性的な〔者の〕だれが見ることができないか? または、聞く時、認めることが、それら三つのものが何らかの最初の原因から流れ出ること、またその原因であること、全世界の創造者と維持者〔である〕主から、愛、知恵と役立ちが、絶えず発出していること、またこれら三つのものが一つのものとして。

Dicite, si potestis, unde alioquin. 言え、もし、あなたがたにできるなら、そうでなければ、どこからか。

 

(3)訳文

 400.(12) 発出する愛のスフェアは順に目的から原因を通して結果の中へ前進し、そして周期をつくり、それによって創造は先見されたものと備えられたものの状態の中に保たれる。

 全世界の中のすべての働きは目的から原因を通して結果の中へ前進する。これら三つのものは、たとえ観念の中で分けることできるものに見えても、本質的に分割できないものである。しかしそれでも、そこに目的が意図されている結果と一緒に見られないなら、何らかのものではなく、その両方のものも、原因が支え、備え、結合しないなら、何らかのものにならない。

 [2] それぞれの人間にこのような進行が、全般的に、またすべての特定のものの中に、ちょうど意志、理解力、行動のように、刻み込まれている。そこに、すべての目的は意志に属し、すべての原因は理解力に属し、すべての結果は行動に属している。同様に、すべての目的は愛に属し、それを通してすべての原因は知恵に属し、またここからのすべての結果は役立ちに属している。その論拠は、意志が愛の容器であり、理解力が知恵の容器であり、そして行動が役立ちの容器であるからである。そこで、人間のもとで、働きが全般的に、また特定的に、意志から理解力を通して行動の中で進行しているとき、そのようにさらにまた愛から知恵を通して役立ちの中に〔進行している〕。しかし、ここで知恵によって、判断と思考に属すすべてものが意味される。それら三つのものが結果の中で一つのものであること、さらにまた、観念の中で結果の前に一つのものをつくり、決定(決心)だけが介在することが知覚されることから明らかである。というのは、心の中で、目的は意志から出発し、そしてそれ自体に原因を理解力の中で生み出し、そしてそれ自体に意図をもたらし、そして意図は決定(決心)の前に行動のようであるからである。

ここから、意図は賢明な者により、そしてまた主により、行動として受け入れられている。

 [3] それら三つのものが何らかの最初の原因から流れ出ること、また、全世界の創造者と維持者である主から、愛、知恵、役立ちが、これら三つのものが一つのものとして絶えず発出していることがその原因であることを聞く時、理性的な者のだれが見ること、または、認めることができないか?

そうでなければ、どこからか、あなたがたにできるなら、言え。