[6] Sed tunc ex quadam indignatione zeli pro veritate alloquuti sumus illum, dicentes, "Amice, valde falleris; [6] しかし、その時、真理のための熱意のある種の憤りから、私たちは彼に話しかけた、言って、「友よ、あなたは大いに欺かれている」。
sapientia tua, quae est ingeniositas scribendi, seduxit te, et gloria famae induxit te ad confirmandum quod non credis. あなたの知恵は、それは書いている(書くことの)才気である、あなたを惑わせた、また名声の栄光(称賛)が確認することへ導いた、あなたが信じないこと。
Nostine quod mens humana sit elevabilis supra sensualia, quae sunt quae in cogitationibus sunt ex sensibus corporis, et quod cum elevatur videat illa quae vitae sunt supra, et illa quae naturae sunt infra? よく知られているね? 人間の心が感覚的なものの上に高められることができるものであること、それらは~である、それらは身体の感覚から思考の中にある、また高められる(上げられる)とき、それらを見る、それらは上にある、またそれら〔を見る〕それらは下にある自然的なものである。
Quid vita aliud quam amor et sapientia? 何が愛と知恵以外の何らかのいのち〔なの〕か?
et quid natura aliud quam illorum receptaculum, per quod operentur suos effectus seu usus? また何がそれらの容器以外の何らかの自然〔なの〕か? それによってその結果またはその役立ちを生み出す(働きかける)。
Num haec possunt unum esse, quam sicut principale et instrumentale? これら〔愛や知恵と自然〕は一緒であることができるのか?
Num potest lux unum esse cum oculo? 光は目と一緒であることができるのか?
num sonus cum aure? 音は耳と一緒なのか?
Unde horum sensus nisi ex vita, et illorum formae nisi ex natura? これらの感覚は、いのちからでないならどこからか? またそれらの形は自然からでないなら。
Quid corpus humanum, nisi quam organum vitae? 人間の身体は何か? いのちの器官以外でないなら。
Annon omnia et singula ibi organice formata sunt ad producendum illa quae amor vult ac intellectus cogitat? そこ(人体)にすべてと個々のものは有機的に形作られていないか? それらを生み出すために、それらを愛が意志する、そして理解力が考える。
Suntne organa corporis ex natura, ac amor et cogitatio ex vita? 存在するね? 自然から身体の器官が、そしていのちから愛と思考が。
Suntne illa inter se prorsus distincta? 存在するね? それらは互いにまったく別もの。
Eleva aciem ingenii adhuc parum altius, et videbis, quod vitae sit affici et cogitare, et quod affici sit ex amore, et cogitare ex sapientia, ac utrumque ex vita, nam, ut dictum est, amor et sapientia sunt vita. 知力(才能)の鋭さを上げよ、さらに少しさらに高いところ、またあなたは見る、働きかけられることと考えることがいのちのものであること、また働きかけられることが愛からであること、また考えることが知恵から、そして両方のものがいのちのもの、なぜなら、言われたように、愛と知恵はいのちであるから。
Si adhuc elevas facultatem intelligendi parum altius, videbis, quod non detur amor et sapientia, nisi alicubi sit ejus Origo, et quod Origo ejus sit [{1}ipse Amor et] Ipsa sapientia, et inde Ipsa Vita, et haec sunt Deus a quo natura." もし、さらに理解する能力を、あなたが少し高く上げるなら、あなたは見る、愛と知恵が存在しないこと、どこかでないなら、それらの起源がある、またそれらの起源は(愛そのものと☆)知恵そのものである、またここからいのちそのもの、また、これらは神である、その方から自然が〔ある〕。
☆ この「愛そのものと」があったほうがよいです。注1参照。
[7] Postea loquuti sumus cum illo de altero, Num centrum sit expansi, vel num expansum sit centri; [7] その後、私たちは彼と第二のものについて話した、中心は広がりのものであるのか、あるいは広がりは中心のものであるのか。
et quaesivimus, cur hoc ventilat. また私たちは質問した、なぜこのことを発表するのか。
Respondit, propter finem ut concludat de centro et expanso naturae et vitae, ita de origine unius et alterius: 答えた、目的のために、自然といのちの中心と広がりについて証明するために、そのように一つともう一つの起源について。
et cum interrogavimus, quae ejus mens, respondit de his similiter ut prius, quod utrumque possit confirmare, sed quod ex timore jacturae famae confirmet, quod expansum sit centri, hoc est, a centro; また私たちが質問したとき、それは彼の心〔の中にある見解〕、これらについて最初のもののようにと同様に答えた、両方とも確認することができること、しかし、名声の失われることの恐れから確認したこと、広がりが中心のものであること、すなわち、中心から。
"tametsi scio quod ante solem fuerit aliquid, et hoc ubivis in universo, et quod haec in ordinem a se confluxerint, ita in centra." 「それでも、私は知っている、太陽の前に何らかのものがあったこと、またこれは広がりの中のどこにでも、またこれが秩序の中へそれ自体から群がり集まったこと、そのように中心の中へ」。
[8] Sed tunc iterum alloquuti sumus illum ex zelo indignante, et diximus, "Amice, insanis;" [8] しかしその時、再び、熱意から憤って彼に話しかけた、「友よ、あなたは狂っている」。
et cum hoc audivit, retraxit solium a mensa, et timide nos aspexit, et tunc attendit aurem, sed ridens. またこのことを聞いた時、彼は机から椅子を遠ざけた、また恐れて(臆病になって)、私たちを注視した、またその時、耳を向けた、しかし、〔疑いをもって〕微笑んで。
At continuavimus dicendo, "Quid insanius est dicere, quam quod centrum sit ab expanso, (per centrum tuum intelligimus solem, et per expansum tuum intelligimus universum,) et sic quod universum exstiterit absque sole? しかし、私たちは続けた、言って、「何がさらに狂っているか? 言うことは、中心は広がりからであること以上に、(あなたの〔言う〕中心によって、私たちは太陽を理解する、また、あなたの〔言う〕広がりによって、私たちは全世界を)、また、このように全世界は太陽なしに存在したこと。
Facitne sol naturam et omnes ejus proprietates, quae unice dependent a calore et luce procedentibus a sole per athmosphaeras? 太陽は自然とその所有物のすべてのものを造らないか(生じさせないか)? それらはもっぱら大気を通って太陽から発出する光と熱に依存する。
Ubinam haec prius? どこに〔存在したか〕? これらは以前に。
Sed unde haec, in sequente ventilatione dicemus. しかし、これらがどこからか、続くものの中で、空気にさらして☆、私たちは言う。
☆ すなわち、話題に取り上げること。
Suntne athmosphaerae, et omnia quae super tellure, sicut superficies, et sol illorum centrum? 大気は、また地球の上のそれらすべてのものは、表面のようではないのか? また太陽はその中心。
Quid illa omnia absque sole? 太陽なしにそのすべてのものは何か?
Num possint uno momento subsistere? 一瞬でも存続することができるのか?
Inde quid illa omnia ante solem? ここから、それらすべてのものは太陽〔が存在する〕以前に何か?
Num potuerint subsistere? 存在するようになることができたのか?
Estne subsistentia perpetua existentia? 存続は永続する(絶え間ない)存在ではないのか?
Cum itaque omnium naturae subsistentia est e sole, sequitur quod etiam omnium existentia; そこで、自然のすべてのものの存続が太陽からであるとき、~がいえる、すべてのものの存在もまた〔太陽からである〕こと。
hoc videt et ex autopsia agnoscit unusquisque: このことを見る、また個人的な観察から認める、それぞれの者が。
[9] Annon posterius sicut existit etiam subsistit ex priori? [9] 後のものが、存在するようにさらにまた、前のものから存続するのではないか?
Si superficies foret prius, et centrum posterius, annon prius subsisteret ex posteriori, quod tamen est contra leges ordinis? もし、表面が前のものであったなら、また中心が後のもの、前のものは後のものから存続するのではないか? そのことはそれでも、秩序の法則に反している。
Quomodo possunt posteriora producere priora, aut exteriora interiora, aut crassiora puriora? どのように、後のものが前のものを生み出すことができるのか? または外的なものが内的なものを、またはさらに粗雑なものがさらに純粋なものを。
Inde quomodo superficies quae faciunt expansum possunt producere centra? ここから、どのように表面は、それは広がりをつくる、中心をうみだすことができるのか?
Quis non videt, quod hoc sit contra naturae leges? だれが見ないか? このことは自然の法則に反していること。
Adduximus haec argumenta ex analysi rationis, ad confirmandum, quod expansum existat ex centro, et non vicissim, tametsi unusquisque, qui juste cogitat, absque his argumentis hoc videt. 私たちはこれらの論拠(証拠)を言い加えた、理性の分析から、確認するために、広がりは中心から存在すること、また逆でない、それでもそれぞれの者が、その者は正しく考える、これらなしに、このことを見る。
Dixisti, quod expansum confluxerit in centrum a se. あなたは言った、広がりがそれ自体から中心の中へ群がり集まったこと。
Num sic fortuito in tam mirabilem et stupendum ordinem, ut unum sit propter alterum, et omnia et singula propter hominem, et ejus vitam aeternam? このように偶然に、これほどに不思議なまた驚くべき秩序の中に、一つがもう一つのためにのように、またすべてと個々のものが人間のために、またからの永遠のいのち〔のために〕。
Num natura potest ex aliquo amore per aliquam sapientiam providere talia, et num potest ex hominibus facere angelos, et ex angelis caelum? 自然は何らかの愛から何らかの知恵を通してこのようなものを備えることができるのか、また、人間から天使をつくることができるのか、また天使から天界を?
Pone haec et cogita, et cadet tua idea de existentia naturae a natura." これらを前提とせよ、また考えよ、するとあなたの観念は倒れる(崩壊する)、自然からの自然の存在についての。