原典講読『結婚愛』378

(1)原文

378. (xiii.) Quod zelotypia etiam sit apud bestias et apud aves. Quod sit apud feras, ut leones, tigrides, ursos, et plures, dum illis catuli sunt, notum est; tum etiam apud tauros, tametsi illis non vituli: exstantissime apud gallos, qui pro gallinis suis cum rivalibus dimicant usque ad mortem. Quod his talis zelotypia sit, est quia sunt amatores gloriosi, ac gloria amoris istius non sustinet parem; quod illi sint amatores gloriosi prae omni genere et specie avium, ex illorum gestibus, nutibus, gressibus, et sonis apparet. Quod gloria honoris apud viros tam amatores quam non amatores, inducat, exaltet et asperet zelotypiam, supra confirmatum est.

 

(2)直訳

378. (xiii.) Quod zelotypia etiam sit apud bestias et apud aves.― 378.(13) 嫉妬は獣のもとにもまたあること、また鳥のもとに。

Quod sit apud feras, ut leones, tigrides, ursos, et plures, dum illis catuli sunt, notum est; 獣のもとにあることは、例えば、ライオン、トラ、(雄)クマ、また多くのもの、それらに子がある時、よく知られている。

tum etiam apud tauros, tametsi illis non vituli: ほかに雄ウシのもとに、たとえそれらに子(ウシ)がなくても。

exstantissime apud gallos, qui pro gallinis suis cum rivalibus dimicant usque ad mortem. 最も明らかに見られる、オンドリのもとに、それは自分のメンドリのためにライバル(競争相手)と、死までも闘う。

Quod his talis zelotypia sit, est quia sunt amatores gloriosi, ac gloria amoris istius non sustinet parem; これらにそのような嫉妬があることは、自慢する(誇る)愛する者であるからである、そしてその愛の栄光は同等の者を容赦(我慢)ない。

quod illi sint amatores gloriosi prae omni genere et specie avium, ex illorum gestibus, nutibus, gressibus, et sonis apparet. それらは、すべての鳥の属と種よりも自慢する(誇る)愛する者であることは、それらの振る舞い、身振り、足取り、また音声から見える。

Quod gloria honoris apud viros tam amatores quam non amatores, inducat, exaltet et asperet zelotypiam, supra confirmatum est. 男たちのもとの名誉の栄光は、愛する者も愛する者でない者も、嫉妬を高める、また厳しくする(=荒っぽいものにする)ことは、上に確証されている。

 

(3)訳文

 378.(13) 嫉妬は獣にも、鳥にもあること。

 獣のもとに、例えば、ライオン、トラ、クマ、また多くのもの、それらに子がある時にあることは、よく知られている。ほかに、牛にも、たとえそれらに子がなくても。オンドリのに最も明らかに見られる、オンドリは自分のメンドリのためにライバルと死ぬまでも闘う。

これらにそのような嫉妬があることは、誇りのある愛する者であるからである、そしてその愛の栄光は同等の者を容赦ない。それらがすべての鳥の種属よりも誇りのある愛する者であることは、それらの振る舞い、身振り、足取り、また鳴き声から見える。

 男のもとの名誉の栄光が、愛する者も愛する者でない者も、嫉妬を高め、荒々しいものにすることは、前に確証されている。

原典講読『結婚愛』379

(1)原文

379. (xiv.) Quod zelotypia apud viros et maritos alia sit, quam apud feminas et uxores. Sed discrimina illa non possunt distincte tradi, quoniam zelotypia alia est apud conjuges qui se spiritualiter amant, alia apud conjuges qui modo naturaliter, alia apud conjuges qui dissident animis, et alia apud conjuges qui consortem sub jugum obedientiae suae {1}miserunt. Viriles et muliebres zelotypiae in se spectatae sunt diversae, quia ex alia origine: origo zelotypiarum virilium est in intellectu, at muliebrium in voluntate applicata intellectui sui viri; quare zelotypia virilis est sicut flamma excandescentiae et irae; at muliebris est sicut ignis coercitus vario timore, vario aspectu ad maritum, vario respectu ad suum amorem, et varia prudentia non aperiendi hunc maritis per zelotypiam: discriminantur, quia uxores sunt amores, ac viri recipientes; ac obest uxoribus amorem suum disperdere apud viros, sed non similiter recipientibus apud uxores. [2] Aliter vero apud spirituales; apud hos zelotypia viri transfertur in uxorem, sicut amor uxoris transfertur in virum, quare utrinque apparet sibi similis contra conatus violatoris; sed uxoris zelotypia inspiratur viro contra conatus scorti violatricis, quae est sicut dolor lachrymans, et conscientiam emovens.

 @1. Prima editio: misit:

 

(2)直訳

379. (xiv.) Quod zelotypia apud viros et maritos alia sit, quam apud feminas et uxores.― 379. (14) 嫉妬男や夫のもとに他のものがあること、女や妻のもとに〔あるもの〕よりも。

Sed discrimina illa non possunt distincte tradi, quoniam zelotypia alia est apud conjuges qui se spiritualiter amant, alia apud conjuges qui modo naturaliter, alia apud conjuges qui dissident animis, et alia apud conjuges qui consortem sub jugum obedientiae suae {1}miserunt. しかし、それらの相違は明確に伝えられる(述べられる)ことができない、嫉妬が配偶者のもとで別のものであるからである、その者は互いに霊的に愛する、配偶者のもとで別のものである、その者は単に自然的に〔愛する〕、配偶者のもとで別のものである、その者はアニムス(心)で不和である、また配偶者のもとで別のものである、その者は仲間(配偶者)を自分の服従のくびきの下にしている。

Viriles et muliebres zelotypiae in se spectatae sunt diversae, quia ex alia origine: 男のまた女の本質的に見られた嫉妬は異なっている、別の起源からであるので。

origo zelotypiarum virilium est in intellectu, at muliebrium in voluntate applicata intellectui sui viri; 男の嫉妬の起源は理解力の中にある、しかし、女の〔嫉妬の起源〕は自分の男の理解力に適合させた意志の中に〔ある〕。

quare zelotypia virilis est sicut flamma excandescentiae et irae; それゆえ、男の嫉妬は燃え上がる、また怒りの炎のようである。

at muliebris est sicut ignis coercitus vario timore, vario aspectu ad maritum, vario respectu ad suum amorem, et varia prudentia non aperiendi hunc maritis per zelotypiam: しかし、女に抑制された火のようである、いろいろな恐れで、夫に向けていろいろな見方で、自分の愛へ向けていろいろな顧慮(観点)で、またいろいろな思慮分別で、これを夫に嫉妬によって明らかにしない(示さない)ようにする。

discriminantur, quia uxores sunt amores, ac viri recipientes; 区別される、妻たちは愛である、そして男たちは受け入れるものであるので。

ac obest uxoribus amorem suum disperdere apud viros, sed non similiter recipientibus apud uxores. そして、妻に障害とならない、男のもとで自分の愛を滅ぼすこと☆は、しかし、妻のもとで、受け入れる者に同様ではない。

A.アクトンはこのdisperderedispendere「浪費すること/惜しみなく与えること」と校訂している。私もこれがよいと思います。

[2] Aliter vero apud spirituales; [2] けれども、霊的な者のもとで異なる。

apud hos zelotypia viri transfertur in uxorem, sicut amor uxoris transfertur in virum, quare utrinque apparet sibi similis contra conatus violatoris; これらの者のもとで、男の嫉妬は妻の中に移される、妻の愛が男の中に移されるように、それゆえ、両方の側に、自分自身に同様のものが見られる、妨害者の努力に対して。

sed uxoris zelotypia inspiratur viro contra conatus scorti violatricis, quae est sicut dolor lachrymans, et conscientiam emovens. しかし、妻の嫉妬は夫に吹き込まれる、妨害者である娼婦の努力に対して、それは涙を流す、また良心を刺激する悲しみのようである。

@1. Prima editio: misit: 注1 初版: misit

 

(3)訳文

 379.(14) 嫉妬男や夫に、女や妻にあるもの〔と異なる〕他のものがあること。

 しかし、それらの相違は明確に述べられることができない、嫉妬が、互いに霊的に愛する配偶者と単に自然的に愛する配偶者のもとで別のものであり、アニムス(心)で不和である配偶者のもとで別のものであり、配偶者を自分の服従のくびきの下にしている者のもとで別のものであるからである。

本質的に見られた男また女の嫉妬は、別の起源からであるので異なっている。男の嫉妬の起源は理解力の中にある、しかし、女の〔嫉妬の起源〕は自分の男の理解力に適合させた意志の中に〔ある〕。それゆえ、男の嫉妬は燃え上がる怒りの炎のようである。しかし、女には、、いろいろな恐れで、夫に向けていろいろな見方で、自分の愛へ向けていろいろな顧慮で、またこれを嫉妬によって夫に明らかにしないようにするいろいろな思慮分別で抑制された火のようである。妻たちは愛である、そして男たちは受け入れるものであるので区別される。そして、妻に、男のもとで自分の愛を惜しみなく与えることは障害とならない、しかし、妻のもとで、受け入れる者に同様ではない。

 [2] けれども、霊的な者のもとで異なる。これらの者のもとで、妻の愛が男の中に移されるように、男の嫉妬は妻の中に移される、それゆえ、両方の側に、妨害者の努力に対して自分自身と同様のものが見られる。しかし、妨害者である娼婦の努力に対して、妻の嫉妬は夫に、涙を流し、良心を刺激する悲しみのように吹き込まれる。