原典講読『結婚愛』372

(1)原文

372. Dictum est, quod amori conjugiali insitus sit timor ne dividatur, ac dolor ne pereat, et quod zelus ejus sit sicut ignis contra violationem. De his quondam meditatus interrogavi angelos zelotes de sede zelotypiae. Dxerunt, quod sit in intellectu viri, qui recipit amorem conjugis, et redamat, et quod qualitas ejus ibi sit secundum sapientiam illius: inquierunt etiam, quod zlotypia aliquid commune habeat cum honore, qui etiam inest amori conjugiali, nam qui amat conjugem, etiam honorat illam. [2] Quod zlus apud virum in intellectu ejus resideat, dixerunt hanc causam, quia amor conjugialis semet tutatur per intellectum, sicut bonum per verum; ita uxor illa quae cum viro communia sunt, per maritum; et quod ideo zelus insitus viris, ac per viros et propter viros feminis. Ad interrogationem in qua regione mentis apud viros residet, responderunt in anima illorum, quia etiam est tutamen contra adulteria; et quia haec principaliter destruunt amorem conjugialem; quod intellectus viri in periculis violationis indurescat, et fiat sicut cornu feriens adulterum.

 

(2)直訳

372. Dictum est, quod amori conjugiali insitus sit timor ne dividatur, ac dolor ne pereat, et quod zelus ejus sit sicut ignis contra violationem. 372.言われた、結婚愛に恐れが植え付けられていること、分裂されないように、そして悲しみが、滅びないように、またその熱意が性的暴行に対する火のようであること。

De his quondam meditatus interrogavi angelos zelotes de sede zelotypiae. かつて、これらについて熟考して(思い巡らして)〔いたとき〕私は熱意あふれる天使たちに質問した、嫉妬の座(位置)について。

Dxerunt, quod sit in intellectu viri, qui recipit amorem conjugis, et redamat, et quod qualitas ejus ibi sit secundum sapientiam illius: 彼らは言った、男の理解力の中にあること、その者は配偶者の愛を受け入れる、またその性質は彼の知恵にしたがっていること。

inquierunt etiam, quod zlotypia aliquid commune habeat cum honore, qui etiam inest amori conjugiali, nam qui amat conjugem, etiam honorat illam. さらにまたinquierunt☆、嫉妬が名誉(敬意)と何らかの共通なものを持っていること、それもまた結婚愛に内在する、なぜなら、配偶者を愛する者は、彼女をもまた敬意を払う(尊敬する)からである。

inquieruntとは何でしょうか? 英訳では「言った」となっています。訳する上ではなくてもよいようです。

[2] Quod zlus apud virum in intellectu ejus resideat, dixerunt hanc causam, quia amor conjugialis semet tutatur per intellectum, sicut bonum per verum; [2] 男のもとの熱意が彼の理解力の中に住んでいることは、この理由を言った、結婚愛はそれ自体を☆理解力によって守る、善が真理によって〔守る〕ように。

semetseの強意形。

ita uxor illa quae cum viro communia sunt, per maritum; そのように妻はそれを〔守る〕、それは男と共通のものである、夫によって(通して)

et quod ideo zelus insitus viris, ac per viros et propter viros feminis. また、それゆえ、熱意は男に植え付けられ、そして男を通して、また男のために女に〔植え付けられている〕。

Ad interrogationem in qua regione mentis apud viros residet, responderunt in anima illorum, quia etiam est tutamen contra adulteria; 男たちのもとの心のどの領域の中に住んでいるか〔との〕質問に、答えた、彼らの霊魂の中に、姦淫に対する保護でもあるからである。

et quia haec principaliter destruunt amorem conjugialem; またこれが特に結婚愛を破壊するからである。

quod intellectus viri in periculis violationis indurescat, et fiat sicut cornu feriens adulterum. 男の理解力は、性的暴行の危険の中で固くなる、また姦淫者を打つ(突きあてる)角のようになる。

 

(3)訳文

 372.結婚愛に、分裂されないように恐れが、そして滅びないように悲しみが、植え付けられていること、またその熱意が性的暴行に対する火のようであることが言われた、。

 かつて、これらについて瞑想していたとき、私は熱意あふれる天使たちに、嫉妬の座について質問した。

 彼らは、「配偶者の愛を受け入れ、その性質が男の知恵にしたがっているその男の理解力の中にあること、さらにまた、嫉妬が、それもまた結婚愛に内在する、尊敬と何らかの共通なものを持っている、なぜなら、配偶者を愛する者は、彼女をもまた尊敬するからである」と言った。

 [2] 男のもとの熱意が彼の理解力の中に住んでいるこの理由を、善が真理によって守るように、結婚愛はそれ自体を理解力によって守る、と言った。そのように妻は男と共通のものであるそれを、夫に通して守る。また、それゆえ、熱意は男に植え付けられ、そして男を通して、男のために、女に植え付けられている。

 男たちのもとの心のどの領域の中に住んでいるかとの質問に、「彼らの霊魂の中にある、姦淫に対する保護でもあるからである。またこれが特に結婚愛を破壊するからである。男の理解力は、性的暴行の危険の中で固くなり、姦淫者を突く角のようになる」と答えた。

原典講読『結婚愛』373

(1)原文

373. (x.) Quod zelotypia apud conjuges, qui se non amant, sit propter plures causas; at apud quosdam ex varia aegritudine mentis. Causae, propter quas conjuges qui se mutuo non amant, etiam zelotypi sunt, principaliter sunt honor potentiae, timor diffamationis sui nominis et quoque uxoris, ac formido ne res domesticae labefactentur. Quod viris sit honor potentiae, hoc est, quod velint magnifieri ex illo, notum est; nam quamdiu hic honor illis est, sicut elevata mente sunt, et non demissa facie inter viros et feminas; etiam illi honori se adjungit nomen fortitudinis; quare praefectis militum insidet plus quam aliis. Quod sit timor diffamationis nominis sui et uxoris, cohaeret cum priore causa; cui accedit, quod cohabitatio cum scorto, et ganeum in domo, sint infamiae. Quod zelotypia sit quibusdam, ne res domesticae labefactentur, est quia tantum vilipenditur maritus, ac distrahuntur mutua officia et auxilia; at haec zelotypia apud quosdam tempore desinit et fit nulla; et apud quosdam in meram simulationem amoris vertitur.

 

(2)直訳

373. (x.) Quod zelotypia apud conjuges, qui se non amant, sit propter plures causas; 373.(10) 夫婦のもとの嫉妬(ねたみ)は、その者は愛しない、多くの原因のためにあること。

at apud quosdam ex varia aegritudine mentis.― しかし、ある者のもとで、心のいろいろな病気(疾患)から。

Causae, propter quas conjuges qui se mutuo non amant, etiam zelotypi sunt, principaliter sunt honor potentiae, timor diffamationis sui nominis et quoque uxoris, ac formido ne res domesticae labefactentur. 原因は、そのために☆配偶者(夫婦)は、その者は(自分自身)互いに愛さない、嫉妬もまたある、特に力(能力)名誉がある、自分のそしてまた妻の名前(評判)の中傷の恐れ、そして家庭の事柄で揺り動かされないようにとの恐怖。

☆「そのために」はどごにもってきたらよいでしょうか?

Quod viris sit honor potentiae, hoc est, quod velint magnifieri ex illo, notum est; 男に力(能力)名誉があること、すなわち、それ〔能力〕から称賛されることを欲していることは、よく知られている。

nam quamdiu hic honor illis est, sicut elevata mente sunt, et non demissa facie inter viros et feminas; なぜなら、この能力が彼らにあるかぎり、心で高揚されているようであり、また男たちと女たちの間で顔で低くされないからである。

etiam illi honori se adjungit nomen fortitudinis; その名誉に、強いことの名前(評判)もまたそれ自体に結び付けている。

quare praefectis militum insidet plus quam aliis. それゆえ、兵士の(=軍務の)士官に他の者よりもさらに固く宿る。

Quod sit timor diffamationis nominis sui et uxoris, cohaeret cum priore causa; 自分のまた妻の名前(評判)の中傷の恐れがあることは、前の理由と密着する(密接に関連する)

cui accedit, quod cohabitatio cum scorto, et ganeum in domo, sint infamiae. それに~という事実がある(追加の事実は)1、娼婦と一緒に住むこと、また家の中の淫売宿は☆2、悪評である。

1 accedit quod で「~という事実がある・追加の事実は」という意味です。

2 これは「家」を主眼にして意訳すべきでしょう。

Quod zelotypia sit quibusdam, ne res domesticae labefactentur, est quia tantum vilipenditur maritus, ac distrahuntur mutua officia et auxilia; 嫉妬がある者にあることは、家庭の事柄で揺り動かされないように、それだけ夫はみくびられるからである、そして相互の本分(役立ち)と助けが切り離される。

at haec zelotypia apud quosdam tempore desinit et fit nulla; しかし、この嫉妬はある者のもとで時が経つにつれ、終える、また無になる。

et apud quosdam in meram simulationem amoris vertitur. またある者のもとで単なる愛の見せかけに変えられる。

 

(3)訳文

 373.(10) 愛しない夫婦の嫉妬は、多くの原因のためであり、(しかし)ある者のもとで心のいろいろな病気からであること

(そのために)互いに愛さない、嫉妬もまたある夫婦の原因は、特に能力の名誉、自分のそしてまた妻の評判が中傷される恐れ、そして家庭の事柄で揺り動かされないようにとの恐怖である。

 男に能力の名誉があること、すなわち、その能力から称賛されることを欲していることは、よく知られている。なぜなら、彼らにこの能力があるかぎり、心で高揚されているようであり、また男と女たちの間で顔で低くされないからである。その名誉に、強いことの評判もまた結び付けられている。それゆえ、軍務の士官に他の者よりもさらに固く宿る。

 自分のまた妻の評判が中傷される恐れがあることは、前の理由と密接に関連する追加の事実は、娼婦と一緒に住み、家が淫売宿のようであることは悪評であることである。

家庭の事柄で揺り動かされないように、ある者に嫉妬があるのは、それだけ夫はみくびられ、そして相互の本分と助けが切り離されるからである。しかし、この嫉妬はある者のもとで時が経つにつれ、終え、無になる。またある者のもとで単なる愛の見せかけに変えられる。