(1)原文
331. Tres illae uxores indignatae, quod confirmata sint ex uxoribus e caelo tria conclusa virorum, dixerunt ad viros, "Vos inquisivistis, num mulier, quae amat se ex pulchritudine sua, amet suum virum; nos vice versa ideo ventilabimus, num vir, qui se ex intelligentia sua amat, possit amare suam uxorem; adeste et audite;"
Et fecerunt primum conclusum: "Omnis uxor non amat virum suum ex facie, sed ex intelligentia in ejus officio et moribus; scitote itaque quod uxor uniat se cum intelligentia viri, et sic cum viro; quare vir si amat se ex sua intelligentia, retrahit illam ab uore in se, unde fit disunio et non unio; insuper amare suam intelligentiam, est sapere ex se, et hoc est insanire, quare est amare suam insaniam."
Ad haec viri dixerunt, "Forte uxor se unit cum virtute viri."
Ad haec riserunt uxores, dicentes, "Virtus non deficit, dum vir amat uxorem ex intelligentia, at deficit si ex insania; intelligentia est amare solam uxorem; et huic amori non deficit virtus; at insania est non amare uxorem, sed sexum, et huic amori deficit virtus: comprehenditis hoc."
[2] Alterum conclusum fuit: "Nos feminae nascimur in amorem intelligentiae virorum; quare si viri amant suam propriam intelligentiam, non potest intelligentia uniri cum suo genuino amore, qui est apud uxorem; et si intelligentia viri non unitur cum suo genuino amore, qui est apud uxorem, intelligentia fit insania ex fastu, et amor conjugialis fit frigus; quae ergo femina potest unire amorem suum frigori; et quis vir potest unire insaniam fastus sui, amori intelligentiae?"
At dixerunt viri, "Unde viro honor ab uxore, nisi magnifaciat intelligentiam suam?" sed responderunt uxores, "Ex amore, quia amor honorat; non potest honor separari ab amore, sed potest amor ab honore."
[3] Postea fecerunt tertium conclusum, hoc: "Videmini sicut vos ametis uxores, et non videtis quod ab uxoribus amemini, et vos sic redametis; et quod intelligentia vestra sit receptaculum; si ergo amatis intelligentiam vestram in vobis, fit illa receptaculum vestri amoris; et amor proprii, quia non sustinet parem, nusquam fit conjugialis: sed quamdiu valet, tamdiu manet scortatorius;"
Ad haec viri conticuerunt; murmurabant tamen, "Quid Amor conjugialis?"
Audiebant illa aliqui mariti in caelo: et tria conclusa uxorum inde confirmabant.
(2)直訳
331. Tres illae uxores indignatae, quod confirmata sint ex uxoribus e caelo tria conclusa virorum, dixerunt ad viros, "Vos inquisivistis, num mulier, quae amat se ex pulchritudine sua, amet suum virum; 331.それらの三人の憤慨した妻たちは、天界からの妻たちから男たちの三つの結論が確認されたこと、男(夫)たちに言った、「あなたがたは、質問した、女(妻)は、彼女は自分自身を自分の美しさから愛する、自分の男(夫)を愛するかどうか。
nos vice versa ideo ventilabimus, num vir, qui se ex intelligentia sua amat, possit amare suam uxorem; 私たちは、逆に(vice versa)、それゆえ、議論する、男は、その者は自分自身を自分の知性から愛する、自分の妻を愛することができるかどうか。
adeste et audite;" 〔あなたがたは〕いなさい、また聞け」。
Et fecerunt primum conclusum: また、最初の結論をつくった。
"Omnis uxor non amat virum suum ex facie, sed ex intelligentia in ejus officio et moribus; 「すべての妻は自分の男(夫)を顔から愛さない、しかし、彼の役割(任務・本分)と振る舞い(物腰)の中の知性から。
scitote itaque quod uxor uniat se cum intelligentia viri, et sic cum viro; そこで、〔あなたがたは〕知れ、妻は自分自身を男(夫)の知性に結合させること、またこのように(したがって)男(夫)に。
quare vir si amat se ex sua intelligentia, retrahit illam ab uore in se, unde fit disunio et non unio; それゆえ、男は、もし自分自身を自分の知性から愛するなら、それ☆妻から自分自身の中へ引き戻す、ここから分離が生じる、また結合は〔生じ〕ない。
☆ 「それ」は女性なので「知性」ですが、ここは「知性への愛」としたほうがよいでしょう。
insuper amare suam intelligentiam, est sapere ex se, et hoc est insanire, quare est amare suam insaniam." なおまた、自分の知性を愛することは、自分自身から賢明になることである、またこれは狂うことである、それゆえ、自分の狂気を愛することである」。
Ad haec viri dixerunt, "Forte uxor se unit cum virtute viri." これらに男(夫)たちは言った、「おそらく(ことによると)、妻は自分自身を男(夫)の精力と結合させる」。
Ad haec riserunt uxores, dicentes, "Virtus non deficit, dum vir amat uxorem ex intelligentia, at deficit si ex insania; これらに妻たちは笑った(ほほ笑んだ)、言って、「精力は欠けない、男(夫)が妻を知性から愛する時、しかし、欠ける、もし狂気から〔愛する時〕。
intelligentia est amare solam uxorem; 知性は妻だけを愛することである。
et huic amori non deficit virtus; またこの愛に精力は欠けない。
at insania est non amare uxorem, sed sexum, et huic amori deficit virtus: しかし、狂気である、妻を愛さないこと、しかし、性を〔愛すること〕、またこの愛に精力が欠けている。
comprehenditis hoc." あなたがたはこのことを把握する(理解する)」。
[2] Alterum conclusum fuit: [2] もう一つの(第二の)結論があった。
"Nos feminae nascimur in amorem intelligentiae virorum; 私たち、女たちは、男(夫)たちの知性への愛の中に生まれている。
quare si viri amant suam propriam intelligentiam, non potest intelligentia uniri cum suo genuino amore, qui est apud uxorem; それゆえ、もし男(夫)たちが自分のプロプリウムの知性を愛するなら、知性はその本物の愛と結合されることができない、それは妻のもとにある。
et si intelligentia viri non unitur cum suo genuino amore, qui est apud uxorem, intelligentia fit insania ex fastu, et amor conjugialis fit frigus; またもし、男の知性がその本物の愛に結合されないなら、それは妻のもとにある、知性は高慢からの狂気となる、また、結婚愛は冷淡になる。
quae ergo femina potest unire amorem suum frigori; それゆえに、どの女が自分の愛を冷淡に結合することができるのか。
et quis vir potest unire insaniam fastus sui, amori intelligentiae?" またどの男が自分の高慢の狂気を、知性の愛に結合することができるのか?」
At dixerunt viri, "Unde viro honor ab uxore, nisi magnifaciat intelligentiam suam?" しかし、男(夫)たちは言った、「どこからか? 男に妻からの敬意(名誉)が、自分の知性を称賛しないなら」。
sed responderunt uxores, "Ex amore, quia amor honorat; しかし、妻たちは答えた、「愛から、愛は敬意を払う(尊敬する)からである。
non potest honor separari ab amore, sed potest amor ab honore." 敬意(名誉)は愛から分離されることができない、しかし、愛は敬意(名誉)から〔分離されることが〕できる」。
[3] Postea fecerunt tertium conclusum, hoc: [3] その後、第三の結論をつくった、これ――
"Videmini sicut vos ametis uxores, et non videtis quod ab uxoribus amemini, et vos sic redametis; 「私たちは見る、あなたがたが妻たちを愛しているように、またあなたがたは見ない、妻たちからあなたがたが愛されていること、またこのようにあなたがたが愛し返されている。
et quod intelligentia vestra sit receptaculum; また、あなたがたの知性が容器であること。
si ergo amatis intelligentiam vestram in vobis, fit illa receptaculum vestri amoris; それゆえに、もしあなたがたがあなたがたの中のあなたがたの知性を愛するなら、それ〔知性〕はあなたがたの愛の容器になる。
et amor proprii, quia non sustinet parem, nusquam fit conjugialis: またプロプリウムの愛は、同等のものを保たない(耐えない)ので、決して結婚への性向を生じない。
sed quamdiu valet, tamdiu manet scortatorius;" しかし、まさるかぎり、それだけの間、淫行のものが残る(続く)」。
Ad haec viri conticuerunt; これらに男(夫)たちは黙っていた。
murmurabant tamen, "Quid Amor conjugialis?" それでもなお、ブツブツ言った(つぶやいた)、「結婚愛とは何か?」
Audiebant illa aliqui mariti in caelo: それらを天界の中のある夫たちが聞いた。
et tria conclusa uxorum inde confirmabant. また妻たちの三つの結論をここから確認した。
(3)訳文
331.天界からの妻たちから男たちの三つの結論が確認されたことに憤慨したそれらの三人の妻たちは、男(夫)たちに言った、「あなたがたは、自分自身を自分の美しさから愛する女(妻)は自分の男(夫)を愛するかどうか質問した。逆に、それゆえ、私たちは、自分自身を自分の知性から愛する男は自分の妻を愛することができるかどうか議論する。〔あなたがたは〕いなさい、そして聞きなさい」。
また、最初の結論をつくった。
「すべての妻は自分の男(夫)を顔から愛さない、しかし、彼の役割と振る舞いの中の知性から〔愛する〕。そこで、〔あなたがたは〕妻は自分自身を男(夫)の知性に、またこのように男(夫)に結合させることを知りなさい。それゆえ、男は、もし自分自身を自分の知性から愛するなら、その知性への愛を妻から自分自身の中へ引き戻す、ここから分離が生じ、結合は生じない。なおまた、自分の知性を愛することは、自分自身から賢明になることであり、これは狂うことである、それゆえ、自分の狂気を愛することである」。
これらに男(夫)たちは言った、「おそらく、妻は自分自身を男(夫)の精力と結合させる」。
これらに妻たちは笑って、言った、「男(夫)が妻を知性から愛する時、精力は欠けない、しかし、もし狂気から〔愛する時〕欠ける。知性は妻だけを愛することである。またこの愛に精力は欠けない。しかし、妻を愛さないで、性を愛することは狂気であり、この愛に精力が欠けている。あなたがたはこのことを理解する」。
[2] 第二の結論があった――
私たち、女は、男(夫)の知性への愛に生まれている。それゆえ、もし男(夫)が自分のプロプリウムの知性を愛するなら、知性は妻のもとにあるその本物の愛と結合されることができない。またもし、男の知性が妻のもとにあるその本物の愛に結合されないなら、知性は高慢からの狂気となり、結婚愛は冷淡になる。それゆえ、どの女が自分の愛を冷淡と結合することができるのか。またどの男が自分の高慢の狂気を知性の愛に結合することができるのか?」
しかし、男(夫)たちは言った、「自分の知性を称賛しないなら、男に〔対する〕妻からの敬意が、どこからか?」 しかし、妻たちは答えた、「愛から〔である〕、愛は敬意を払うからである。敬意は愛から分離されることができない、しかし、愛は敬意から〔分離されることが〕できる」。
[3] その後、この第三の結論をつくった――
「私たちはこのように見ている――あなたがたが妻たちを愛している、またあなたがたが、妻たちからあなたがたが愛されている、またこのようにあなたがたが愛し返されているのを見ない、また、あなたがたの知性が容器であること。それゆえ、もしあなたがたが、自分の中の自分の知性を愛するなら、その知性はあなたがたの愛の容器になる。またプロプリウムの愛は、同等のものを保たないので、決して結婚への性向を生じない。しかし、まさるかぎり、それだけの間、淫行のものが残る」。
これらに男(夫)たちは黙っていた。それでもなお、「結婚愛とは何か?」とつぶやいた。
それらを天界の中のある夫たちが聞いた――また妻たちの三つの結論をここから確認した。