原典講読『結婚愛』316(原文)

(1)原文

316. Alterum Memorabile.

 

Quondam in animi requie et jucunda mentis pace ambulans vidi e longinquo lucum, in cujus medio erat porticus tendens ad palatiolum; et vidi virgines et juvenes, ac maritos et uxores intrantes: illuc etiam in spiritu accessi, et quendam in introitu stantem custodem interrogavi, num etiam liceat intrare.

Aspexit me, et dixi, "Cur aspicis me?"

Respondit, "Aspicio te, ut videam, num jucundum pacis, quod in facie tua est, trahat aliquid ex jucundo amoris conjugialis. Est post porticum hunc hortulus, et in medio ejus domus, ubi sunt duo novitii conjuges, ad quos hodie veniunt amicae et amici, felicia optandi causa; illos, quos admitto intrare, ego non cognosco; sed mihi dictum est, quod cognoscerem illos ex faciebus illorum; si in illis viderim jucundum amoris conjugialis, hos admitterem, et non alios." Omnes angeli ex faciebus possunt videre jucunda cordis aliorum, et jucundum illius amoris, quod in facie mea vidit, erat quod meditarer de amore conjugiali; haec meditatio elucebat ex oculis meis, et inde intravit in interiora faciei meae; quare dixit ad me, quod liceat intrare.

[2] Porticus per quem intravi, erat ex arboribus fructiferis per ramos mutuo connexis, quae faciebant utrinque parietem continenter arboreum; per porticum intrabam hortulum, qui spirabat amaenum ex virgultis et floribus; virgulta et flores erant paria et paria; et audivi, quod tales hortuli appareant circum domos ubi sunt et fuerunt nuptiae, et quod inde appellentur hortuli nuptiales.

Intravi postea domum, ubi vidi binos conjuges tenentes se manibus, et ex amore vere conjugiali inter se loquentes; et tunc ex faciebus illorum datum est videre effigiem amoris conjugialis, et ex colloquio illorum vitale ejus.

Postquam ego inter plures nuncupaveram vota, et felicia illis optaveram, exivi in hortulum nuptialem, et vidi ad dextrum latus ejus caetum ex juvenibus, in quem omnes qui exiverunt domo accurrebant; quod omnes illuc accurrerent, erat causa, quia ibi sermo fuit de amore conjugiali; et hic sermo attrahit omnium animos quadam vi occulta ad se. Auscultavi tunc sapientem de illo loquentem, et quae auscultavi, in summa erant haec. [3] Quod Divina Domini providentia singularissima et inde universalissima sit de conjugiis et in conjugiis in caelis, quia omnia felicia caeli ex jucundis amoris conjugialis scaturiunt, sicut aquae dulces ex dulci vena fontis; et quod ideo provideatur a Domino ut nascantur paria conjugialia, et quod haec jugiter educentur ad conjugia, nesciente hoc {1}et puella et puero; et quod post exactum tempus illa tunc virgo nubilis, et ille tunc juvenis ad nuptias habilis, sicut ex fato alicubi conveniant, et se mutuo videant; et quod tunc illico sicut ex quodam instinctu cognoscant, quod sint compares, et ex quodam dictamine intus in se cogitent, juvenis quod haec mea sit, et virgo quod hic meus sit; et quod postquam hoc aliquamdiu insederat mentibus utriusque, ex deliberato se alloquantur ac desponsent. Dicitur sicut ex fato, et sicut ex instinctu, et intelligitur ex Divina providentia, quia haec, dum nescitur, apparet ita. Quod nascantur paria conjugialia, ac educentur ad conjugia, nesciente utroque, confirmavit per similitudinem conjugialem in utriusque faciebus visibilem; tum per unionem animorum et mentium intimam et aeternam, quae non dabiles sunt, quales in caelo, absque praeviso et proviso a Domino. [4] Postquam sapiens haec loquutus est, et caetus applausit; dixit porro, quod in singularissimis apud hominem tam masculum, quam feminam, sit conjugiale; sed usque aliud conjugiale apud masculum et aliud apud feminam, tum quod in conjugiali masculino sit conjunctivum cum conjugiali feminino, ac vicissim, etiam in singularissimis; hoc confirmavit per conjugium voluntatis et intellectus in unoquovis, quae duo agunt simul in singularissima mentis et in singularissima corporis; ex quibus videri potest, quod in unaquavis substantia etiam minima sit conjugiale: et quod hoc patescat ex substantiis compositis quae ex substantiis simplicibus conflata sunt, ut quod duo sint oculi, duae aures, duae nares, duae genae, duo labia, duo brachia cum manibus, duo lumbi, duo pedes, ac intus in homine duo haemisphaeria cerebri, duo ventriculi cordis, duo lobi pulmonis, duo renes, duo testes, et ubi non duo sunt, usque divisa sunt in duo; quod duo sint, est quia unum est voluntatis et alterum intellectus, quae agunt in se mirabiliter, ut sistant unum; quare duo oculi faciunt unum visum, duae aures unum auditum, duae nares unum olfactum, duo labia unam loquelam, duae manus unum laborem, duo pedes unum gressum, duo haemisphaeria cerebri unum habitaculum mentis; duae camerae cordis unam vitam corporis per sanguinem; duo lobi pulmonis unam respirationem; et sic porro: at masculinum et femininum unita per amorem vere conjugialem, faciunt unam vitam plene humanam.

[5] Dum haec dicebantur, apparuit fulmen a dextris quod rubuit, et fulmen a sinistris quod canduit; utrumque erat mite, ac per oculos intrabant in mentes, et has quoque illustrabant; et post illa etiam tonitruabat, quod erat lene murmur e caelo angelico defluens et accrescens. His auditis et visis dixit sapiens, "Haec mihi in signum et monitum sunt, ut sermoni meo superaddam haec, quod dextrum ex paribus illis significet bonum illorum, et quod sinistrum significet verum illorum; et quod hoc sit ex conjugio boni et veri, quod homini in communi et in omni singulari ejus inscriptum est, ac bonum se refert ad voluntatem, et verum ad intellectum, ac utrumque simul ad unum; inde est, quod in caelo dexter oculus sit bonum visus, ac sinister verum ejus, tum quod dextra auris sit bonum auditus, ac sinistra verum ejus, ut et quod dextra manus sit bonum potentiae hominis, ac sinistra verum ejus; et similiter in paribus reliquis: et quoniam dxtrum et snistrum illarum significationum sunt, dixit Dominus,

 

"Si dexter oculus scandalizaverit te, erue illum;… si dextra manus scandalizaverit te, amputa illam" [(Matth. v. 29, 30)];

 

per quod intellexit, si bonum fiat malum, quod hoc ejiciendum sit: tum

 

Quod dixerit ad discipulos, ut emitterent rete in dextram partem navigii, et quod, dum ita fecerunt, ingentem multitudinem piscium ceperint [(Joh. xxi. 6, 7)];

 

per quod intellexit, ut docerent bonum charitatis, et quod sic colligerent homines."

[6] Post haec dicta, iterum apparebant duo illa fulmina, prioribus mitiora; et videbatur tunc, quod fulmen sinistrum traheret suum candorem ex rutilo igne fulminis dextri: quibus visis, dixit, "Hoc est signum confirmativum sermonis mei e caelo, quia igneum in caelo est bonum, et candidum ibi est verum; et quod visum sit quod fulmen sinistrum traheret suum candorem ex rutilo igne fulminis dextri, signum demonstrativum est, quod candor lucis seu lux non aliud sit quam splendor ignis."

His auditis, omnes a fulminibus illis, et a sermone de illis, accensi bono et vero laetitiae, domum abibant.

 @1. et pro “est”

原典講読『結婚愛』316(直訳)

(2)直訳

316. Alterum Memorabile.― 316.第二のメモラビリア――

Quondam in animi requie et jucunda mentis pace ambulans vidi e longinquo lucum, in cujus medio erat porticus tendens ad palatiolum; かつて、アニムス(心)の休息(安らぎ)と心の平和な快さの中で歩いている〔とき〕、私は遠方から木立ち(杜)を見た、その真ん中に小さな宮殿へ向かう並木道があった。

et vidi virgines et juvenes, ac maritos et uxores intrantes: また私は見た、処女()と若者たちを、そして夫と妻たちを、入っている〔者たちを〕。

illuc etiam in spiritu accessi, et quendam in introitu stantem custodem interrogavi, num etiam liceat intrare. そこへさらにまた霊の中で私は近づいた、また入り口に立っているある者、見張りに、私は質問した、さらにまた入ることが許されるかどうか。

Aspexit me, et dixi, "Cur aspicis me?" 私を眺めた、また私は言った、「なぜ、あなたは私を眺めるのか?」

Respondit, "Aspicio te, ut videam, num jucundum pacis, quod in facie tua est, trahat aliquid ex jucundo amoris conjugialis. 彼は答えた、「私はあなたを眺める、私が見るために、平和の快さが、それはあなたの顔の中にある、結婚愛の快さからの何らかのものを得ているかどうか。

Est post porticum hunc hortulus, et in medio ejus domus, ubi sunt duo novitii conjuges, ad quos hodie veniunt amicae et amici, felicia optandi causa; この並木道の後に庭園がある、またその真ん中に家が、そこに最近の二人の配偶者(夫婦)がいる、その者へ、今日、女友だちと友人たちがやって来る、幸福を望むために(=祝福するために)

illos, quos admitto intrare, ego non cognosco; 彼らを、その者を私が(入ることを)許す、入ること、私は、知らない。

sed mihi dictum est, quod cognoscerem illos ex faciebus illorum; しかし、私に言われた、私が彼らを彼らの顔から私が知ったこと。

si in illis viderim jucundum amoris conjugialis, hos admitterem, et non alios." もし、それらの中に私が結婚愛の快さを見たなら、これらの者を私は(入ることを)許した、また他の者を〔許さ〕ない」。

Omnes angeli ex faciebus possunt videre jucunda cordis aliorum, et jucundum illius amoris, quod in facie mea vidit, erat quod meditarer de amore conjugiali; すべての天使たちは、顔から他の者の心の快さを見ることができる、また愛のその快さは、それを私の顔に見た、私が結婚愛について瞑想したものであった。

haec meditatio elucebat ex oculis meis, et inde intravit in interiora faciei meae; この瞑想が私の目から輝き出た、またここから私の顔の内的なものの中に入った。

quare dixit ad me, quod liceat intrare. それゆえ、私に言った、入ることが許されること。

[2] Porticus per quem intravi, erat ex arboribus fructiferis per ramos mutuo connexis, quae faciebant utrinque parietem continenter arboreum; [2] 並木道は、それを通って私は入った、実を結ぶ木々からであった、枝によって相互につながれた、それらは両側を絶え間なく(続いて)木造のもの〔=壁、塀〕をつくった。

per porticum intrabam hortulum, qui spirabat amaenum ex virgultis et floribus; 並木道を通って私は小庭園に入った、それは灌木と花から快感(楽しみを与えるもの)吹き出した。

virgulta et flores erant paria et paria; 灌木と花は二つ一組になっていた。

et audivi, quod tales hortuli appareant circum domos ubi sunt et fuerunt nuptiae, et quod inde appellentur hortuli nuptiales. また、私は聞いた、このような小庭園が家のまわりに見られること、そこに婚礼がある、またあった、またここから婚礼の小庭園と呼ばれていること。

Intravi postea domum, ubi vidi binos conjuges tenentes se manibus, et ex amore vere conjugiali inter se loquentes; その後、私は家の中へ入った、そこに私は二人の配偶者(夫婦)を見た、互いに手で握っている、また真の結婚愛から互いの間で話している。

et tunc ex faciebus illorum datum est videre effigiem amoris conjugialis, et ex colloquio illorum vitale ejus. またその時、彼らの顔から結婚愛の像(似姿)を見ることが与えられた、また彼らの会話からその生命力(活力)を。

Postquam ego inter plures nuncupaveram vota, et felicia illis optaveram, exivi in hortulum nuptialem, et vidi ad dextrum latus ejus caetum ex juvenibus, in quem omnes qui exiverunt domo accurrebant; ~した後に、私が、多くの者の間で願いを名指しで私は呼んだ、また幸福を彼らに私は願った、また私は婚礼の小庭園の中に出た、また私はその右側に若者からの集団を見た、その中へすべての者が、その者は家を出た、走り寄った。

quod omnes illuc accurrerent, erat causa, quia ibi sermo fuit de amore conjugiali; すべてのものがそこへ走り寄ったことは、理由があった、そこに結婚愛について説教(談話)があったからである。

et hic sermo attrahit omnium animos quadam vi occulta ad se. またこの説教(談話)がすべての者のアニムスを引きつけた、ある隠された力で、それ自体へ。

Auscultavi tunc sapientem de illo loquentem, et quae auscultavi, in summa erant haec. その時、私は賢明な(知恵ある)者を聞いた、その話すことについて、また私が聞いたそれらは、要約した形で(かいつまんで)これらであった――

[3] Quod Divina Domini providentia singularissima et inde universalissima sit de conjugiis et in conjugiis in caelis, quia omnia felicia caeli ex jucundis amoris conjugialis scaturiunt, sicut aquae dulces ex dulci vena fontis; [3] 主の神的な摂理は最も個々のものと「ここから」最も普遍的なものであること、結婚について、また「天界の」結婚の中で、天界のすべての「幸福」は結婚愛の快いものからわき出るからである、泉の流出口からの甘い水のように。

et quod ideo provideatur a Domino ut nascantur paria conjugialia, et quod haec jugiter educentur ad conjugia, nesciente hoc {1}et puella et puero; また、それゆえ、「主により」結婚の一組(複数)が生まれるように備えられていること、またこれらの「こと」は常に結婚へ向けて育てられている、このことを知らないで、少女も少年も。

et quod post exactum tempus illa tunc virgo nubilis, et ille tunc juvenis ad nuptias habilis, sicut ex fato alicubi conveniant, et se mutuo videant; また、時の過ぎ去った後、彼女は、その時、適齢期の(結婚の準備のできた)処女(娘)、また彼は、その時、結婚に「適した」若者、運命からのようにどこかで出会う、また自分たち自身を互いに見る「こと」。

et quod tunc illico sicut ex quodam instinctu cognoscant, quod sint compares, et ex quodam dictamine intus in se cogitent, juvenis quod haec mea sit, et virgo quod hic meus sit; また、直ちに、その時、ある種の本能からのように知る、仲間(配偶者)であること、また命令(内なる声)のようなある種のものから内部に自分たち自身の中で考える、若者は、これが(彼女が)私のものであること、また処女(娘)は、これが(彼が)私のものであること。

et quod postquam hoc aliquamdiu insederat mentibus utriusque, ex deliberato se alloquantur ac desponsent. また、このことがしばらくの間、両方の心に堅く座った(固定した)後、熟慮から、互いに話しかける、また互いに婚約させる「こと」。

Dicitur sicut ex fato, et sicut ex instinctu, et intelligitur ex Divina providentia, quia haec, dum nescitur, apparet ita. 運命「からのように」、「また」本能からのように、と言われた、そして神的摂理からが意味される、これが知られない時、そのように見えるからである。

Quod nascantur paria conjugialia, ac educentur ad conjugia, nesciente utroque, confirmavit per similitudinem conjugialem in utriusque faciebus visibilem; 結婚の(性向への)一組(一対)が生まれることを、そして結婚へ向けて教育される、両方の者に知られないで、両方の者の顔に見えるものの中に結婚の(性向への)似ているものによって確信した。

tum per unionem animorum et mentium intimam et aeternam, quae non dabiles sunt, quales in caelo, absque praeviso et proviso a Domino. なおまた、アニムスと心の最内部と永遠の結合によって〔確信した〕、それらはありえない、天界の中に〔ある〕ようなものは、主からの予見と備えられたものなしに。

[4] Postquam sapiens haec loquutus est, et caetus applausit; [4] ~した後に、賢明な(知恵ある)者がこれらを話した、また集団が拍手喝采した。

dixit porro, quod in singularissimis apud hominem tam masculum, quam feminam, sit conjugiale; さらに言った、人間のもとの最も個々のものの中に、男性にも、女性にも、結婚のもの(性向)があること。

sed usque aliud conjugiale apud masculum et aliud apud feminam, tum quod in conjugiali masculino sit conjunctivum cum conjugiali feminino, ac vicissim, etiam in singularissimis; しかしそれでも、男性のもとで結婚への性向はあるもの、また女性のもとでのあるもの〔である〕、なおまた、男性の結婚への性向は女性の結婚への性向と結合へ向かっている、そして逆に、さらにまた最も個々の者の中に〔ある〕。

hoc confirmavit per conjugium voluntatis et intellectus in unoquovis, quae duo agunt simul in singularissima mentis et in singularissima corporis; このことをそれぞれの者の中の意志と理解力の結婚によって論証した、それら二つのものは心の最も個々のものの中でと身体の最も個々のものの中で一緒に働く。

ex quibus videri potest, quod in unaquavis substantia etiam minima sit conjugiale: それらから見られることができる、どの実体(物質)、最小のもののの中にもまた結婚への性向があること。

et quod hoc patescat ex substantiis compositis quae ex substantiis simplicibus conflata sunt, ut quod duo sint oculi, duae aures, duae nares, duae genae, duo labia, duo brachia cum manibus, duo lumbi, duo pedes, ac intus in homine duo haemisphaeria cerebri, duo ventriculi cordis, duo lobi pulmonis, duo renes, duo testes, et ubi non duo sunt, usque divisa sunt in duo; このことは合成された(いろいろな要素を含む)実体(物体)から明かされる、それらは単純な(単一の)実体(物体)から組み立てられている(構成されている)、例えば、二つの目があること、二つの耳、二つの鼻、二つのほほ、二つの唇、手とともに二つの腕、二つの腰、二つの足、そして人間の中の内部に脳の二つの半球、心臓の二つの心室、肺に二つの(よう)、二つの腎臓、二つの睾丸、またそこに二つのものがない、それでも二つの中に分かれている。

quod duo sint, est quia unum est voluntatis et alterum intellectus, quae agunt in se mirabiliter, ut sistant unum; 二つのものがあることは、一つは意志のものであるからである、またもう一つは理解力のもの、それらは、それら自体の中で(=互いに)不思議に働く、一つのものを示す(もたらす)めに。

quare duo oculi faciunt unum visum, duae aures unum auditum, duae nares unum olfactum, duo labia unam loquelam, duae manus unum laborem, duo pedes unum gressum, duo haemisphaeria cerebri unum habitaculum mentis; それゆえ、二つの目は一つの視覚をつくる、二つの耳は一つの聴覚を、二つの鼻〔鼻の穴〕は一つの嗅覚を、二つの唇は一つの会話(話すこと)、二つの手は一つの仕事を、二つの足は一つの足取りを、二つの脳半球は一つの心の住まいを。

duae camerae cordis unam vitam corporis per sanguinem; 二つの心室は血によって身体の一つのいのちを。

duo lobi pulmonis unam respirationem; 肺の二つの葉(よう)は一つの呼吸を。

et sic porro: 等々(またこのようにさらに)

at masculinum et femininum unita per amorem vere conjugialem, faciunt unam vitam plene humanam. しかし、真の結婚愛によって結合された男のもの女のものは、完全に人間的な一つのいのちをつくる。

[5] Dum haec dicebantur, apparuit fulmen a dextris quod rubuit, et fulmen a sinistris quod canduit; [5] これらが言われた時、右から稲妻が見られた、それは赤かった、また左から稲妻が、それは白く輝いた。

utrumque erat mite, ac per oculos intrabant in mentes, et has quoque illustrabant; 二つとも穏やかであった、そして目を通って心の中に入った、またこれらをもまた照らした。

et post illa etiam tonitruabat, quod erat lene murmur e caelo angelico defluens et accrescens. またそれらの後、さらにまた雷が鳴った、それは柔らかなさざめきであった、天使たちの天界から流れ下る、また大きくなる。

His auditis et visis dixit sapiens, "Haec mihi in signum et monitum sunt, ut sermoni meo superaddam haec, quod dextrum ex paribus illis significet bonum illorum, et quod sinistrum significet verum illorum; これらで聞かれて、また見られて、賢明な(知恵ある)者が言った、「これらは私にしるしと警告の中にある、私は私の説教(談話)にこれらを積み重ねるための、それらの一組からの右がそれらの善を意味すること、また左がそれらの真理を意味すること。

et quod hoc sit ex conjugio boni et veri, quod homini in communi et in omni singulari ejus inscriptum est, ac bonum se refert ad voluntatem, et verum ad intellectum, ac utrumque simul ad unum; またこれは善と真理の結婚からであること、それは人間に共通のもの(普遍的なもの)中に、またそのすべての個々のものの中に刻み込まれている、そして善は意志に関係する、また真理は理解力に、そして両方のものは一緒に一つのもの〔人間〕に。

inde est, quod in caelo dexter oculus sit bonum visus, ac sinister verum ejus, tum quod dextra auris sit bonum auditus, ac sinistra verum ejus, ut et quod dextra manus sit bonum potentiae hominis, ac sinistra verum ejus; ここからである、天界の中で右目は視覚の善であること、そして左はその真理、なおまた右耳は聴覚の善、そして左はその真理、そのようにまた、右手は人間の力の善であること、そして左はその真理。

et similiter in paribus reliquis: また同様に、他の一対(一組)ものに――

et quoniam dxtrum et snistrum illarum significationum sunt, dixit Dominus, また、右と左がそれらの意味であるので、主は言った、

"Si dexter oculus scandalizaverit te, erue illum; 「もし、右の目があなたをつまずかせるなら、それをえぐりだせ(引き出せ)

.. si dextra manus scandalizaverit te, amputa illam" [(Matth. v. 29, 30)]; ……もし、右の手があなたをつまずかせるなら、それを切断せよ」(マタイ5:29, 30)

per quod intellexit, si bonum fiat malum, quod hoc ejiciendum sit: tum そのことによって意味した、もし、善が悪となるなら、これは追い出されなければならないこと、なおまた、

Quod dixerit ad discipulos, ut emitterent rete in dextram partem navigii, et quod, dum ita fecerunt, ingentem multitudinem piscium ceperint [(Joh. xxi. 6, 7)]; 弟子たちに言ったこと、網を舟の右側に送り出す(=おろす)うに、また、そのように行なった時、おびただしい多数の魚を獲ったこと(ヨハネ21:6, 7)

per quod intellexit, ut docerent bonum charitatis, et quod sic colligerent homines." そのことによって意味した、〔弟子たちが〕仁愛の善を教えるように、またこのように人間を集めること」。

[6] Post haec dicta, iterum apparebant duo illa fulmina, prioribus mitiora; [6] これらが言われた後、再び、それらの二つの稲妻が見られた、以前のものに穏やかなもの。

et videbatur tunc, quod fulmen sinistrum traheret suum candorem ex rutilo igne fulminis dextri: また、その時、見られた、左の稲妻が自分の白光りを右の稲妻の赤い(赤みのある)火から得ていること。

quibus visis, dixit, "Hoc est signum confirmativum sermonis mei e caelo, quia igneum in caelo est bonum, et candidum ibi est verum; これらで見て、言った、「これは私の説教(談話)の確かにする天界からのしるしである、天界の中で火は善である、またそこに白光りは真理であるからである。

et quod visum sit quod fulmen sinistrum traheret suum candorem ex rutilo igne fulminis dextri, signum demonstrativum est, quod candor lucis seu lux non aliud sit quam splendor ignis." また見られたことは、左の稲妻が自分の白光りを右の稲妻の赤い(赤みのある)火から得ていること、しるしを示している(立証している)、光の輝き(白光り)は、すなわち、光は何らかのものでないこと、火の輝き以外の」。

His auditis, omnes a fulminibus illis, et a sermone de illis, accensi bono et vero laetitiae, domum abibant. これらで聞いて、すべての者はその稲妻から、またそれらについての説教(談話)から、善と真理の喜びで燃え立たされて、家へ去った。

@1. et pro “est” 注1 est」の代わりにet

原典講読『結婚愛』316(訳文)

 316.第二のメモラビリア――

 

 かつて、アニムス(心)の安らぎと心の平和な快さの中で歩いている〔とき〕、私は遠方に木立ちを見た、その真ん中に小さな宮殿へ向かう並木道があった。また私は、宮殿に〕入っている娘と若者たち、そして夫と妻たちを見た。さらにまた、私は霊の中でそこへ近づき、入り口に立っているある見張りに、私もまた入ることが許されるかどうか質問した。

 私を眺めた、私は、「なぜ、あなたは私を眺めるのか?」と言った。

 彼は答えた、「私は、あなたが結婚愛の快さからの何らかのものを得て、平和の快さがあるかどうか見るために眺める、それはあなたの顔の中にある。

 この並木道の後に庭園が、またその真ん中に家があり、そこに最近〔結婚した〕二人の夫婦がいる、その者へ、今日、女友だちと友人たちが、祝福するためにやって来る。私が入ることを許す者を、私自身は知らない。しかし、私は、彼らを彼らの顔から知るであろう、と言われた。もし、私がそれらの〔顔の〕中に結婚愛の快さを見たなら、これらの者が入ること許し、他の者を許さない」。

 すべての天使たちは、顔から他の者の心の快さを見ることができる。また、私の顔に見た愛のその快さは、私が結婚愛について瞑想したものであった。この瞑想が私の目から輝き出て、ここから私の顔の内的なものの中に入った。それゆえ、私に、入ることが許される、と言った。

 [2] 私が通って〔小庭園へ〕入った並木道は、実を結ぶ木々からできていて、枝によって相互につながれ、それらは両側に絶え間なく(続く)木の塀をつくった。並木道を通って私は小庭園に入った、それは灌木と花から楽しみを与えるものを吹き出した。灌木と花が二つ一組になっていた。また、私は、このような小庭園が、婚礼がある、また婚礼があった家のまわりに見られ、またここから婚礼の小庭園と呼ばれていることを聞いた。

 その後、私は家の中へ入った、そこに、互いに手で握っている、また真の結婚愛から互いの間で話している二人の夫婦を見た。またその時、彼らの顔から結婚愛の像(似姿)を、また彼らの会話からその生命見ることが与えられた。

私が、多くの者の間で願いを呼び、彼らの幸福を願った後に、私は婚礼の小庭園の中に出た。また私はその右側に若者からの集団を見た、その〔集団の〕中へ家を出たすべての者が走り寄った。

すべての者がそこへ走り寄った理由は、そこで結婚愛についての話しがあり、この話しがすべての者のアニムスを、ある隠された力でそれ自体へ引きつけたからである。

 その時、その話すことについて、賢明な(知恵ある)者から聞いた、私が聞いたそれらは、要約すればこれらであった――

 

[3] 主の神的な摂理は、結婚について、また結婚の中で最も個々のものと最も普遍的なものである、天界のすべての快いものは結婚愛の快いものから、泉の流出口からの甘い水のように、わき出るからである。また、それゆえ、結婚の一組が生まれるように備えられている。またこれらの者は主により常にその結婚へ向けて、少年も少女も、そのことを知らないで育てられている。また、時の過ぎ去った後、その時、適齢期の娘は、また、その時、結婚にふさわしい若者は、運命からのようにどこかで出会い、互いに見る。また、直ちに、その時、ある種の本能からのように、配偶者であることを知る、またある種の命令(内なる声)のようなものから内部に自分たち自身の中で考える、若者は、彼女が私のものであること、また娘は、彼が私のものであること。また、しばらくの間、このことが両方の心に定まった後、熟慮して、互いに話しかけ、婚約する。運命、本能、命令からのように、と言われたが、神的摂理から〔であること〕が意味される、これが知られない時、そのように見えるからである。

 結婚へ向かう一組が生まれ、そして両方の者に知られないで、結婚へ向けて教育されることを、両方の者の顔に見える結婚への性向が似ているものによって、なおまた、アニムスと心の最内部と永遠の結合によって確信した、天界の中に〔ある〕ようなそれらは、主からの予見と備えられたものなしに、ありえない。

 [4] 賢明な(知恵ある)者がこれらを話した後、集団が拍手喝采した。さらに、人間のもとの最も個々のものの中に、男性にも、女性にも、結婚への性向があることを言ったしかしそれでも、男性のもとで結婚への性向と女性のもとでの性向は別ものであり、なおまた、男性の結婚への性向は女性の結婚への性向と結合へ向かっている、そして逆もいえ、さらにまた最も個々の者の中にもある。このことをそれぞれの者の中の意志と理解力の結婚によって論証した、それら二つのものは心の最も個々のものの中でと身体の最も個々のものの中で一緒に働く。それらから、どの実体(物質)にも、最小のもののの中にもまた、結婚への性向があることを見ることができる。このことは単一の実体(物体)から組み立てられている合成された実体(物体)から明かされる、例えば、二つの目、二つの耳、二つの鼻、二つのほほ、二つの唇、手とともに二つの腕、二つの腰、二つの足、そして人間の中の内部に脳の二つの半球、心臓の二つの心室、肺に二つの(よう)、二つの腎臓、二つの睾丸があること、またそこに二つのものがなくても、それでも二つに分かれている

二つのものがあることは、一つは意志のもの、またもう一つは理解力のものであるからであり、それらは、一つのものをもたらすために互いに不思議に働く。それゆえ、二つの目は一つの視覚を、二つの耳は一つの聴覚を、二つの鼻の穴は一つの嗅覚を、二つの唇は一つの話すことを、二つの手は一つの仕事を、二つの足は一つの足取りを、二つの脳半球は一つの心の住まいをつくる。二つの心室は血によって身体の一つのいのちを、肺の二つの葉(よう)は一つの呼吸を〔つくる〕、等々。しかし、真の結婚愛によって結合された男のもの女のものは、完全に人間的な一つのいのちをつくる。

[5] これらが言われた時、右に赤い稲妻が、また左に白く輝く稲妻が見られた。二つとも穏やかであった、そして目を通って心の中に入り、これらもまた照らした。またそれらの後、さらにまた雷が鳴った、それは天使たちの天界から流れ下り、大きくなる柔らかなさざめきであった。

 これらが聞かれ、見られて、賢明な(知恵ある)者が言った、「これらは私にとって、私が自分の話しに、それらの一組からの右がそれらの善を意味し、左がそれらの真理を意味することを積み重ねるようにとの、しるしと警告である。またこれは善と真理の結婚からであり、それは人間に普遍的なものの中に、またそのすべての個々のものの中に刻み込まれている、そして善は意志に、また真理は理解力に、そして両方のものは一緒に一つのものに関係する。ここから、天界の中で右目は視覚の善、そして左はその真理である、なおまた右耳は聴覚の善、そして左はその真理、そのようにまた、右手は人間の力の善、そして左はその真理である。また、他の一組のものも同様である――また、右と左にそれらの意味であるので、主は言われた、

 

 「もし、右の目があなたをつまずかせるなら、それをえぐりだせ(引き出せ)。……もし、右の手があなたをつまずかせるなら、それを切断せよ」(マタイ5:29, 30)

 

 そのことによって、もし、善が悪となるなら、これは追い出されなければならないことを意味した、なおまた、弟子たちに、網を舟の右側におろすように言ったこと、また、そのように行なった時、おびただしい多数の魚を獲ったこと(ヨハネ21:6, 7)。そのことによって〔弟子たちが〕仁愛の善を教えるように、またこのように人間を集めることを意味した」。

 [6] これらが言われた後、再び、以前のものよりも穏やかなそれらの二つの稲妻が見られた。また、その時、、左の稲妻がその白光りを右の稲妻の赤い火から得ていることが見られた。これらを見て、「これは私の話しをかなものとする天界からのしるしである、天界の中で火は善である、またそこに白光りは真理であるからである。また左の稲妻がその白光りを右の稲妻の赤い火から得ていることが見られたのは、、光の白光りは、すなわち、光は、火の輝き以外の何らかのものでないことしるしを示している」と言った。

 これらを聞いて、すべての者はその稲妻から、またそれらについての話しから、善と真理の喜びで燃え立たされて、家へ去った。

原典講読『結婚愛』317

(1)原文

[XIV.]

DE CONJUGIIS ITERATIS.

 

317. In ventilationem potest venire, num amor conjugialis, qui est unius viri cum una uxore, post mortem conjugis possit separari, aut transcribi, aut superinduci; tum etiam num conjugia iterata aliquid commune obtineant cum polygamia, et sic num vocari possint polygamiae successivae; praeter plura, quae scrupulos scrupulis se addere solent apud ratiocinatores. Ut itaque scrutiniorum magistri, qui in umbra de his conjugiis ratiocinantur, videant aliquam lucem, operis pretium censui fore, sequentes articulos de illis ad judicium sistere, qui sunt:

 

(i.) Quod post mortem conjugis iterum contrahere matrimonium, dependeat a praecedente amore conjugiali.

(ii.) Quod etiam a statu conjugii, in quo vixerant.

(iii.) Quod illis, quibus non fuit amor vere conjugialis, nihil obstet et obsit, quin matrimonium iterato contrahant.

(iv.) Quod illi, qui inter se in amore vere conjugiali vixerant, iteratum conjugium non velint; nisi propter causas separatas ab amore conjugiali.

(v.) Quod alius sit status conjugii juvenis cum virgine, et alius juvenis cum vidua.

(vi.) Quod etiam alius status conjugii sit vidui cum virgine, et alius vidui cum vidua.

(vii.) Quod varietates et diversitates horum conjugiorum quoad amorem et ejus attributa, excedant omnem numerum.

(viii.) Quod status viduae gravior sit statu vidui.

 

Sequitur nunc horum explicatio.

 

(2)直訳

[XIV.] DE CONJUGIIS ITERATIS. (14)繰り返された☆結婚について

(厳密に)直訳すれば「繰り返された」ですが、日本語としては「結婚の繰り返しについて」(柳瀬訳)、または「再婚について」(長島訳)となるでしょう。

317. In ventilationem potest venire, num amor conjugialis, qui est unius viri cum una uxore, post mortem conjugis possit separari, aut transcribi, aut superinduci; 317.討議(空気にさらすこと)の中にやって来ることができる、結婚愛が、それは一人の男(夫)一人の妻の間にある、配偶者の死後、分離されることができるかどうか、または、移される(繰り返される)こと、または、重ねて着ること。

tum etiam num conjugia iterata aliquid commune obtineant cum polygamia, et sic num vocari possint polygamiae successivae; さらにまた、繰り返された結婚は一夫多妻と共通なものを得ているかどうか、またこのように継続的な一夫多妻と呼ばれることができるかどうか。

praeter plura, quae scrupulos scrupulis se addere solent apud ratiocinatores. ほかに多くのもの、それらは、推論する者(自己の推理力に頼る者)もとで、異議に異議をそれ自体に加えることが常である。

Ut itaque scrutiniorum magistri, qui in umbra de his conjugiis ratiocinantur, videant aliquam lucem, operis pretium censui fore, sequentes articulos de illis ad judicium sistere, qui sunt:― そこで、調査(研究)教師が、その者は結婚のこれらについて陰の中で推論している(考える)、何らかの光を見るために、努力の価値があるであろうと私は思った、それらについて続く(次の)(区分)を判断へ向けて示すこと、それらである――

(i.) Quod post mortem conjugis iterum contrahere matrimonium, dependeat a praecedente amore conjugiali. (1) 配偶者の死後、再び結婚(生活)を結ぶことは、先行する結婚愛にかかっていること。

(ii.) Quod etiam a statu conjugii, in quo vixerant. (2) 結婚の状態にもまた〔かかっている〕こと、その中で生きた。

(iii.) Quod illis, quibus non fuit amor vere conjugialis, nihil obstet et obsit, quin matrimonium iterato contrahant. (3) 彼らに、その者たちに真の結婚愛がなかった、何も妨げない、また害がないこと、そのようにでなく(むしろ)再び結婚(生活)を結ぶ。

(iv.) Quod illi, qui inter se in amore vere conjugiali vixerant, iteratum conjugium non velint; (4) 彼らは、その者は互いに真の結婚愛の中に生きた、再び結婚を欲しないこと。

nisi propter causas separatas ab amore conjugiali. 結婚愛から分離した理由のためでないなら。

(v.) Quod alius sit status conjugii juvenis cum virgine, et alius juvenis cum vidua. (5) 乙女(処女)との若者の結婚の状態は他のものであること、またやもめと若者との〔結婚の状態〕は他のもの☆。

alius…et…alius 「あるものは~また別のものは」です。「別もの」と訳すことになります。

(vi.) Quod etiam alius status conjugii sit vidui cum virgine, et alius vidui cum vidua. (6) 乙女(処女)との男やもめの結婚の状態は他のものであること、またやもめと男やもめとの〔結婚の状態〕は他のもの☆。

(vii.) Quod varietates et diversitates horum conjugiorum quoad amorem et ejus attributa, excedant omnem numerum. (7) これらの結婚の多様性(変化)と相違は、愛とその属性に関して、すべての数を超えること。

(viii.) Quod status viduae gravior sit statu vidui. (8) やもめの状態は男やもめの状態〔よりも〕重苦しい(きびしい)こと。

Sequitur nunc horum explicatio. 今から、これらの説明が続けられる。

 

(3)訳文

(14)再婚について

 

 317.一人の夫と一人の妻の間にある結婚愛が、配偶者の死後、分離されることができるかどうか、または、移されるか、または、重ねて着ることができるかどうか、さらにまた、再婚は一夫多妻と共通なものを得ているかどうか、またこのように継続的な一夫多妻と呼ばれることができるかどうか、推論する者もとで、異議に異議を加えることが常であるほかに多くのもの〔について〕、討議に入ることができる。

 そこで、結婚のこれらについて陰の中で推論している研究家の教師が、何らかの光を見るために、私は、それらについて判断へ向けて、次の区分示すことに努力の価値があるであろうと思った、これらである――

 

(1) 配偶者の死後、再び結婚生活を結ぶことは、先行する結婚愛にかかっていること。

 (2) その中で生きた結婚の状態にもまた〔かかっている〕こと。

 (3) 真の結婚愛がなかった者たちに、び結婚生活を結ぶのは、何も妨げがなく、また害がないこと。

 (4) 互いに真の結婚愛の中に生きた者は、結婚愛から分離した理由のためでないなら、再び結婚を欲しないこと。

 (5) 処女と若者の結婚の状態と、やもめと若者の〔結婚の状態〕は別のものであること。

 (6) 処女と男やもめの結婚の状態は、やもめと男やもめの〔結婚の状態〕は別ものであること。

 (7) これらの結婚の変化と相違は、愛とその属性に関して、すべての数を超えていること。

 (8) やもめの状態は男やもめの状態〔よりも〕重苦しいこと。

 

 今から、これらの説明が続けられる。

原典講読『結婚愛』318

(1)原文

318. (i.) Quod post mortem conjugis iterum contrahere matrimonium dependeat a praecedente amore conjugiali. Est amor vere conjugialis sicut lanx, qua inclinationes ad conjugia iterata ponderantur; quantum amor conjugialis praecedens ad illum amorem accedit, tantum inclinatio ad iteratum conjugium recedit; at quantum amor praecedens recedit ab illo amore, tantum inclinatio ad alterum conjugium solet accedere: causa in propatulo est, quia amor conjugialis est in simili gradu conjunctio mentium, quae in vita corporis unius manet post obitum alterius, et haec tenet inclinationem sicut trutinam in bilance, et facit superpondium secundum veri amoris appropriationem: sed quia accessio ad hunc amorem raro hodie fit nisi ad aliquot passus, ideo scala superpondii inclinationis ut plurimum attollit se ad aequationem, et ex hac nutat et protendit ad alteram partem, hoc est, ad conjugium. [2] Contrarium est apud illos, quorum amor praecedens in conjugio priori ab amore vere conjugiali recessit; causa est, quia recessio ab illo in simili gradu est disjunctio mentium, quae etiam in vita corporis unius manet post obitum alterius, et haec intrat voluntatem ab alterius disjunctam, et facit inclinationem ad conjunctionem novam; pro qua cogitatio illata ab inclinatione voluntatis infert spem de unitiore, et sic jucundiore cohabitatione. [3] Quod inclinationes ad iterata conjugia trahant suum ortum ex statu praecedentis amoris, notum est, et quoque ratio hoc videt; amori enim vere conjugiali inest timor jacturae, et post jacturam dolor, et hic dolor et ille timor est in ipsis intimis mentium; inde est, quod quantum ex illo amore inest, tantum anima inclinet et voluntate et cogitatione, hoc est, intentione, ut sit in subjecto cum quo et in quo fuit; ex his sequitur, quod mens in libra teneatur ad alterum conjugium secundum gradum amoris in quo fuit in priori; ex hoc est, quod post mortem iidem reuniantur, ac similiter, ut in mundo, se mutuo ament: sed, ut supra dictum est, hodie est ille amor rarus, et sunt pauci, qui digito attingunt illum; et illi qui non attingunt, et plus qui ab illo procul recedunt, hi sicut cupiverunt separationem in vita consorte anteacta, quae frigida fuit, ita post mortem cupiunt conjunctionem cum alia seu alio. Sed de his et illis plura in sequentibus.

 

(2)直訳

318. (i.) Quod post mortem conjugis iterum contrahere matrimonium dependeat a praecedente amore conjugiali.― 318.(1) 配偶者の死後、再び結婚(生活)を結ぶことは、先行する結婚愛にかかっていること――

Est amor vere conjugialis sicut lanx, qua inclinationes ad conjugia iterata ponderantur; 真の結婚愛ははかりのようである、それによって繰り返された結婚への傾向がはかりにかけられる(計量される)

quantum amor conjugialis praecedens ad illum amorem accedit, tantum inclinatio ad iteratum conjugium recedit; どれだけ先行する愛がその愛へ近づいているか〔によって〕、それだけ繰り返された結婚への傾向が退く。

at quantum amor praecedens recedit ab illo amore, tantum inclinatio ad alterum conjugium solet accedere: しかし、どれだけ先行する愛がその愛から退くか〔によって〕、それだけもう一つの結婚への傾向が近づくことがよくある(常である)

causa in propatulo est, quia amor conjugialis est in simili gradu conjunctio mentium, quae in vita corporis unius manet post obitum alterius, et haec tenet inclinationem sicut trutinam in bilance, et facit superpondium secundum veri amoris appropriationem: 理由は公けの場所の中にある、結婚愛は心の結合と同様の段階の中にあるからである、それがある者の身体の生活の中に、もう一人の死の後に残る、またこれが傾向(傾き)を保つ(抑える)、天秤の中の針のように、重量でまさる(優勢)ようにする、真の愛を自分のものとすること(占有)したがって。

sed quia accessio ad hunc amorem raro hodie fit nisi ad aliquot passus, ideo scala superpondii inclinationis ut plurimum attollit se ad aequationem, et ex hac nutat et protendit ad alteram partem, hoc est, ad conjugium. しかし、この愛への接近は今日ではまれであるので、数歩でないなら、傾向の重量でまさる(優勢な)〔天秤ばかりの〕皿(=下がった皿)は、大部分は等しくすることへ向けてそれ自体を持ち上げるようにする、またここから他の側へ傾く、また向かう、すなわち、結婚へ。

[2] Contrarium est apud illos, quorum amor praecedens in conjugio priori ab amore vere conjugiali recessit; [2] 彼らのもとで正反対である、以前の結婚の中でその先行する愛が真の結婚愛から引き下がっていた。

causa est, quia recessio ab illo in simili gradu est disjunctio mentium, quae etiam in vita corporis unius manet post obitum alterius, et haec intrat voluntatem ab alterius disjunctam, et facit inclinationem ad conjunctionem novam; 理由がある、それからの離脱は、心の分離が同様の段階の中にあるからである、さらにまたそれはある者の身体の生活の中で、もう一人の死の後に残る、またこれが他の者との分離により意志に入る、また新しい結合への傾向をつくる。

pro qua cogitatio illata ab inclinatione voluntatis infert spem de unitiore, et sic jucundiore cohabitatione. 意志の傾向から引き起こす(infero) その思考のために、結合について希望をもたらす、またこのようにさらに快い同棲(一緒に住むこと)

[3] Quod inclinationes ad iterata conjugia trahant suum ortum ex statu praecedentis amoris, notum est, et quoque ratio hoc videt; [3] 繰り返された結婚への傾向がその起源を得ていること、先行する愛の状態から、よく知られている、そしてまた、理性でこのことが見られる。

amori enim vere conjugiali inest timor jacturae, et post jacturam dolor, et hic dolor et ille timor est in ipsis intimis mentium; というのは、真の結婚愛に失うことの恐れが内在するから、また失うことの後の悲しみが、またこの悲しみとその恐れが心の最内部そのものの中にある。

inde est, quod quantum ex illo amore inest, tantum anima inclinet et voluntate et cogitatione, hoc est, intentione, ut sit in subjecto cum quo et in quo fuit; ここからである、どれだけその愛から内在するか〔によって〕、それだけ霊魂は、意志と思考、すなわち、意図から傾く、主体(対象)の中にいるように、その者とともに、その者の中にいた。

すなわち、失われた主体(対象)、「故人」です。

ex his sequitur, quod mens in libra teneatur ad alterum conjugium secundum gradum amoris in quo fuit in priori; これらからいえる、心が天秤の中に(未決定に)保たれる、もう一つの結婚へ、以前の中でその中にあった愛の段階にしたがって。

ex hoc est, quod post mortem iidem reuniantur, ac similiter, ut in mundo, se mutuo ament: このことからである、死後、同じ者が再結合される、そして同様に、世の中でのように、互いに愛する。

sed, ut supra dictum est, hodie est ille amor rarus, et sunt pauci, qui digito attingunt illum; しかし、上に言われたように、今日、その愛はまれである、またわずかである、その者は指でそれを触れる。

et illi qui non attingunt, et plus qui ab illo procul recedunt, hi sicut cupiverunt separationem in vita consorte anteacta, quae frigida fuit, ita post mortem cupiunt conjunctionem cum alia seu alio. また彼らは、その者は触れない、またさらに、それ〔愛〕から遠く引き下がっている者は、これらの者は以前に過ごした共同の生活の中で分離を望んだように、それは冷淡であった、そのように他の者(女)または他の者(男)との結合を望む。

Sed de his et illis plura in sequentibus. しかし、これら〔後者〕とそれら〔前者〕について、多くのものが続くものの中で〔述べられる〕。

 

(3)訳文

 318.(1) 配偶者の死後、再び結婚(生活)を結ぶことは、先行する結婚愛にかかっていること――

 真の結婚愛は、それによって再婚への傾向が計量されるはかりのようである。先行する愛がその愛へ近づけば近づくほど、それだけ再婚への傾向が退く。しかし、先行する愛がその愛から退けば退くほど、それだけもう一つの結婚への傾向が近づくことが常である。理由ははっきりしている、結婚愛は心の結合と同様の段階の中にあるからである、それがある者の身体での生活の中に、もう一人の死の後に残る、またこれが傾きを抑え、天秤の中の針のように、真の愛を自分のものとすることしたがって、重量でまさるようにする。しかし、この愛への接近は数歩でないなら今日ではまれであるので、傾向の重量でまさる〔天秤ばかりの〕皿は、大部分は等しくすることへ向けてそれ自体を持ち上げるようにし、またここから他の側へ、すなわち、結婚へ傾き、向かう。

 [2] 以前の結婚の中でその先行する愛が真の結婚愛から引き下がっていた彼らのもとで正反対である。その理由は、それからの離脱は、心の分離が同様の段階の中にあるからである、さらにまたそれはある者の身体の生活の中で、もう一人の死の後に残り、またこれが他の者との分離により意志に入り、新しい結合への傾向をつくるからである。意志の傾向からもたらされるその思考のために、結合について、またこのようにさらに快い同棲(一緒に住むこと)の希望がもたらされる。

 [3] 再婚への傾向が、先行する愛の状態からその起源を得ていることは、よく知られており、理性もまたこのことを見る。というのは、真の結婚愛に失うことの恐れが、また失うことの後の悲しみが内在し、またこの悲しみとその恐れが心の最内部そのものの中にあるから。ここから、その愛から内在すればするほど、それだけ霊魂は、意志と思考、すなわち、意図から、その対象者の中に、その者とともに、その者の中にいたように傾く。これらから、以前にあった愛の段階にしたがって、心がもう一つの結婚へ天秤の中に保たれることがいえる。このことから、死後、同じ者が再結合され、そして同様に、世の中でのように、互いに愛する。しかし、前に言われたように、今日、その愛はまれであり、指でそれに触れる者はわずかである。また触れない者は、またさらに、その愛から遠く引き下がっている者は、以前に過ごした冷淡であった共同の生活の中で分離を望んだように、そのように他の者との結合を望む。

 しかし、それらについて、多くのものが続くものの中で〔述べられる〕。