原典講読『結婚愛』310

(1)原文

310. (xiv.) Quod post nuptias conjugium spiritus etiam fiat corporis, et sic plenum. Omnia quae in corpore fiunt ab homine, influunt ex spiritu ejus; notum enim est, quod os non loquatur ex se, sed quod mentis cogitatio per illud; tum quod non manus agant et pedes ambulent ex se, sed quod mentis voluntas per illa; consequenter, quod mens loquatur per suum organum, et quod mens agat per sua organa in corpore; inde patet, quod qualis mens est, tales sint loquelae oris, et talia facta corporis: ex his ut conclusum sequitur, quod mens per continuum influxum struat corpus ad conformes et synchronas activitates secum; quare corpora hominum interius spectata non sunt nisi formae mentium exterius organizatae ad efficiendum nutus animae. Haec praedicta sunt, ut percipiatur, unde est, quod mentes seu spiritus, primum inter se uniendae sint sicut conjugio, antequam etiam corpore tenus, videlicet, ut conjugia, dum fiunt corporis, sint spiritus; consequenter ut conjuges se mutuo ament ex spiritu, et inde corpore. [2] Ex his nunc spectemus conjugium: cum amor conjugialis conjungit mentes duorum, ac format illas in conjugium, tunc etiam conjungit et format corpora illorum ad illud; nam, ut dictum est, forma mentis est etiam interius forma corporis, cum sola differentia, quod haec exterius organizata sit ad efficiendum illud, ad quod interior forma corporis a mente determinatur: Mens autem formata ex amore conjugiali, non solum est interius in toto corpore circum circa ubivis, sed insuper est interius in organis generationi dicatis, quae in sua regione infra reliquas corporis regiones situata sunt, in his terminantur formae mentis apud illos qui conjugiali amore uniuntur; consequenter affectiones et cogitationes mentium illorum determinantur illuc: in hoc differunt activitates mentium ex aliis amoribus; hi non pervadunt illuc. Conclusum ex his fit, quod qualis est amor conjugialis in mentibus seu spiritibus duorum, talis sit interius in illis suis organis. Quod autem conjugium spiritus post nuptias etiam fiat corporis, ita plenum, ex se patet; consequenter, quod si conjugium in spiritu est castum, ac trahit ex sanctitate ejus, simile sit dum in suo pleno est, in corpore: ac vicissim si conjugium in spiritu est incastum.

 

(2)直訳

310. (xiv.) Quod post nuptias conjugium spiritus etiam fiat corporis, et sic plenum.― 310.(14) 婚礼の後、霊の結婚は身体のものになること、またこのように完全なもの(十分なもの)〔になる〕――

Omnia quae in corpore fiunt ab homine, influunt ex spiritu ejus; すべてのものは、それらは人間により身体の中で生じる(行なわれる)、彼の霊から流入する。

notum enim est, quod os non loquatur ex se, sed quod mentis cogitatio per illud; というのは、よく知られているから、口はそれ自体から話さないこと、しかし、心の思考がそれによって〔話す〕。

tum quod non manus agant et pedes ambulent ex se, sed quod mentis voluntas per illa; なおまた、手は行なわないこと、また足は歩く〔ない〕、それ自体から、しかし、しかし、心の意志がそれらによって〔行ない、歩く〕。

consequenter, quod mens loquatur per suum organum, et quod mens agat per sua organa in corpore; 

inde patet, quod qualis mens est, tales sint loquelae oris, et talia facta corporis: ここから明らかである、心がどのようであるか〔によって〕、口の話しはそのようであること、また身体の行為はそのよう〔である〕。

ex his ut conclusum sequitur, quod mens per continuum influxum struat corpus ad conformes et synchronas activitates secum; これらから結論としていえる、心は絶え間のない流入によって身体を組み立てる(つくる)、それ自体に一致したものと同時に起こるものの活動へ向けて。

quare corpora hominum interius spectata non sunt nisi formae mentium exterius organizatae ad efficiendum nutus animae. それゆえ、内的に見られた人間の身体は、霊魂の意向を遂行するために有機的に設計された心の外的な形でないなら、ない。

Haec praedicta sunt, ut percipiatur, unde est, quod mentes seu spiritus, primum inter se uniendae sint sicut conjugio, antequam etiam corpore tenus, videlicet, ut conjugia, dum fiunt corporis, sint spiritus; これらが言われた、知覚されるために、どこからであるか、心または霊は、最初に互いに結婚のように結合しなければならない、さらにまた先んじて身体に関して、すなわち、結婚が、身体のものとなる時、霊のものであるのように。

consequenter ut conjuges se mutuo ament ex spiritu, et inde corpore. したがって、(例えば~のように)霊からお互いに愛する配偶者(夫婦)、またここから身体で〔愛する〕。

[2] Ex his nunc spectemus conjugium: [2] これらから、今や、私たちは結婚を視野に置く(注目する)

cum amor conjugialis conjungit mentes duorum, ac format illas in conjugium, tunc etiam conjungit et format corpora illorum ad illud; 結婚愛が二人の心を結合させる、そしてそれら〔心〕を結婚の中に形作るとき、その時、それを向けて彼らの身体もまた結合される、また形作る。

nam, ut dictum est, forma mentis est etiam interius forma corporis, cum sola differentia, quod haec exterius organizata sit ad efficiendum illud, ad quod interior forma corporis a mente determinatur: なぜなら、言われたように、心の形は内的に身体の形でもあるからである、単なる相違とともに、この外的に有機的に設計された(まとめられた)ものはそれを遂行するためのものであること、身体の内的な形が心により向けられる(確定される)ものへ向けられて。

Mens autem formata ex amore conjugiali, non solum est interius in toto corpore circum circa ubivis, sed insuper est interius in organis generationi dicatis, quae in sua regione infra reliquas corporis regiones situata sunt, in his terminantur formae mentis apud illos qui conjugiali amore uniuntur; けれども、結婚愛から形作られた心は、単に全身の中に内的に存在するのではない、まわりにどこでも、しかし、特に、生殖に割り当てられた器官の中に内的に存在する、それらは身体の他の領域の下のその領域の中に置かれている、これらの中に彼らのもとの心の形が終結している、その者は結婚愛で結合されている。

consequenter affectiones et cogitationes mentium illorum determinantur illuc: したがって、彼らの心の情愛と思考はそこ〔生殖器官〕に向けられる(確定される)

in hoc differunt activitates mentium ex aliis amoribus; この中で心の活動は他の愛から異なっている。

hi non pervadunt illuc. これらはそれに浸透しない(行き渡らない)

Conclusum ex his fit, quod qualis est amor conjugialis in mentibus seu spiritibus duorum, talis sit interius in illis suis organis. これらから結論が生じる、二人の心または霊の中の結婚愛がどんなものであるか〔によって〕、彼らのその器官の中の内的なものはそのようであること。

Quod autem conjugium spiritus post nuptias etiam fiat corporis, ita plenum, ex se patet; けれども、婚礼の後、霊の結婚もまた身体のものになること、このように完全なもの(十分なもの)〔になる〕ことは、それ自体から明らかである。

consequenter, quod si conjugium in spiritu est castum, ac trahit ex sanctitate ejus, simile sit dum in suo pleno est, in corpore: したがって、もし霊での結婚が貞潔である、そしてその神聖なものから得る(引き出す)ら、同様である、その完全なもの(十分なもの)中にあるとき、身体の中に。

ac vicissim si conjugium in spiritu est incastum. そして逆に〔なる〕、もし霊での結婚が不貞なものであるなら。

 

(3)訳文

 310.(14) 婚礼の後、霊の結婚もまた身体のものに、このように完全なものになること。

 人間により身体の中で行なわれるすべてのものは、彼の霊から流入する。というのは、口はそれ自体から話さす、心の思考が口によって話し、なおまた、手また足はそれ自体から行なわず、また歩かず、心の意志がそれらによって行ない、歩くことがよく知られているから。ここから、心があるように、そのように口の話しがあり、またそのように身体の行為があることが明らかである。これらから、心は絶え間のない流入によって、それ自体に一致し、同時に起こる活動へ向けて身体をつくっていることが結論としていえる。それゆえ、内的に見られた人間の身体は、霊魂の意向を遂行するために有機的にまとめられた心の外的な形でしかない。

これらが言われたのは、心または霊は、最初にさらにまた先んじて身体に関して、互いに結婚のように結合しなければならない、すなわち、結婚が、身体のものとなる時、霊のものであるためであることがどこからであるか、知覚されるためである。したがって、霊から互いに愛する配偶者(夫婦)が、またここから身体で〔愛する〕〔ようである〕。

 [2] さて、これらから、私たちは結婚に注目しよう。結婚愛が二人の心を結合させ、そしてそれら〔の心〕を結婚の中で形作る時、それい向けて彼らの身体もまた結合され、形作られる。なぜなら、〔これまで〕言われたように、身体の内的な形が心により確定されるものへ向けられてこの外的に有機的にまとめられたものがそれを遂行するためのものである、という単なる相違とともに、心の形は内的に身体の形でもあるからである。

 けれども、結婚愛から形作られた心は、単に全身の中に、〔その〕まわりにどこでも内的に存在するのではなく、特に、生殖に割り当てられた器官の中に内的に存在する、それらは身体の他の領域の下のその領域の中に置かれていて、これらの中に、結婚愛で結合されている者もとの心の形が終結している。したがって、彼らの心の情愛と思考はそこ〔生殖器官〕に確定される。この中で心の活動は他の愛と異なっている。これらはそれに行き渡らない

 これらから、二人の心または霊の中の結婚愛があるように、その器官の中の内的なものがそのようである、という結論が生じる。

 けれども、婚礼の後、霊の結婚もまた身体のものに、このように完全なものになることは、それ自体から明らかである。したがって、霊での結婚が貞潔であり、そしてその神聖なものを得ているら、身体の中でその完全なものにあるときも同様であるそして霊での結婚が不貞なものであるなら逆である。

原典講読『結婚愛』311

(1)原文

311. (xv.) Quod hic sit amoris conjugialis ordo cum suis modis a primo ejus calore ad primam ejus facem. Dicitur a primo ejus calore ad primam ejus facem, quia calor vitalis est amor, ac conjugialis calor seu amor, successive crescit, et tandem sicut in flammam seu facem: dicitur ad primam suam facem, quia intelligitur status primus post nuptias, quando amor ille ardet; sed qualis fit post hanc facem, in ipso conjugio, descriptum est in transactionibus, quae antecedunt; in hac autem lucubrationis parte ordo ejus a primo carcere ad primam hanc metam explanatus est. [2] Quod omnis ordo procedat a primis ad ultima, et quod ultima fiant prima sequentis alicujus ordinis, tum quod omnia medii ordinis sint ultima prioris, ac prima posterioris, et quod sic fines per causas in effectus continue procedant, ex cognitis et visibilibus in mundo sufficienter coram ratione potest confirmari ac illustrari; sed quia hic de ordine, in quo amor procedit a sua statione prima ad suam metam, unice agitur, praetereuntur illa, et modo de hoc dicitur, quod qualis hujus amoris ordo est a primo suo calore ad primam suam facem, talis ut plurimum sit et insit in progressione sua postea; in hac enim se evolvit, qualis in se fuit primus calor; qui si castus, castum ejus corroboratur in progressionibus; si autem incastus, incastum ejus augescit progrediendo, usque dum omni casto, in quo a tempore desponsationis fuit ab extra et non ab intra, orbatur.

 

(2)直訳

311. (xv.) Quod hic sit amoris conjugialis ordo cum suis modis a primo ejus calore ad primam ejus facem.― 311.(15) これが結婚愛の秩序(順序)であること、その方法(様式)とともに、その最初の熱からその最初のたいまつへ向けて――

Dicitur a primo ejus calore ad primam ejus facem, quia calor vitalis est amor, ac conjugialis calor seu amor, successive crescit, et tandem sicut in flammam seu facem: その最初の熱からその最初のたいまつへ向けて、と言われる、生命(力)の熱は愛であるからである、そして結婚の熱または愛は、継続的に(連続的に)大する、また最後に、炎、すなわちたいまつの中へ〔と増大する〕。

dicitur ad primam suam facem, quia intelligitur status primus post nuptias, quando amor ille ardet; その最初のたいまつへ向けて、と言われる、婚礼後の最初の状態が意味されるからである、その愛が燃え上がる時の。

sed qualis fit post hanc facem, in ipso conjugio, descriptum est in transactionibus, quae antecedunt; しかし、このたいまつの後、結婚そのものの中で、どのようなものになるか、章(論文)の中で述べられている、それらは先行する。

in hac autem lucubrationis parte ordo ejus a primo carcere ad primam hanc metam explanatus est. けれども、この論考の部分の中で、その秩序が、最初の(競技場の)出発門から、この最初の終点(ゴール)に向けて、説明される。

[2] Quod omnis ordo procedat a primis ad ultima, et quod ultima fiant prima sequentis alicujus ordinis, tum quod omnia medii ordinis sint ultima prioris, ac prima posterioris, et quod sic fines per causas in effectus continue procedant, ex cognitis et visibilibus in mundo sufficienter coram ratione potest confirmari ac illustrari; [2] すべての秩序は最初のものから最後のものへ発出する(進む)こと、また最後のものは何らかの続く秩序で最初のものになること、なおまた、秩序の中間のすべてのものは前のものの最後のものであること、そして後のものの最初のもの、またこのように目的は原因によって(を通して)結果の中に絶えず発出する(進む)こと、世の中で考えられ、また見られたものから、十分に☆理性の前に確信されることができる、そして明らかにされる(説明される)。

sufficienterは『レキシコン』にありませんが、この訳語でよいでしょう。

sed quia hic de ordine, in quo amor procedit a sua statione prima ad suam metam, unice agitur, praetereuntur illa, et modo de hoc dicitur, quod qualis hujus amoris ordo est a primo suo calore ad primam suam facem, talis ut plurimum sit et insit in progressione sua postea; しかし、ここに、秩序について、その中で、愛がその最初の場所(出発点)からその終点(ゴール)に向けて発出する(進む)、もっぱら扱われる、それらは省かれる、また単にこのことだけが言われる、この愛の秩序がどんなものであるか〔によって〕、その最初の熱からその最初のたいまつへ向けて、大部分のもの(ut plurimum)がある、また内在するようなものである、その後の進行(前進)の中で。

in hac enim se evolvit, qualis in se fuit primus calor; というのは、この(たいまつ☆の)中でそれ自体を広げる、本質的に最初の熱であったような〔ものを〕。

このhacは女性なので「たいまつ(女)」を指します。それで柳瀬訳「その最初の熱(男)が・・・」も長島訳「最初の愛(男)の中に・・・」も誤訳です。

qui si castus, castum ejus corroboratur in progressionibus; その者が、もし貞淑なら、彼の貞淑さは進行(前進)の中で強くされる。

si autem incastus, incastum ejus augescit progrediendo, usque dum omni casto, in quo a tempore desponsationis fuit ab extra et non ab intra, orbatur. けれども、もし不貞なら、その不貞さが大きくなる、進行している〔うちに〕、~するまで、すべての貞潔で、その中に婚約の時から外的なものからあった、また内的なものからなかった、剥奪される。

 

(3)訳文

 311.(15) これが結婚愛の秩序であり、その最初の熱からその最初のたいまつへ向けて、その方法である

 その最初の熱からその最初のたいまつへ向けて、と言われる、生命の熱は愛であり、そして結婚の熱または愛は、継続的に大し、最後に、炎、すなわち、たいまつの中へと増大するからである。 その最初のたいまつへ向けて、と言われる、その愛が燃え上がる時の婚礼後の最初の状態が意味されるからである。しかし、このたいまつの後、結婚そのものの中で、どのようなものになるか、これまでの章の中で述べられている。けれども、この論考の部分で、その秩序が、(競技場の)最初の出発門から、この最初のゴールに向けて、説明される。

 [2] すべての秩序は最初のものから最後のものへ進むこと、また最後のものは何らかの続く秩序で最初のものになること、なおまた、秩序の中間のすべてのものは前のものの最後のものであること、そして後のものの最初のもの、またこのように目的は原因を通して結果の中に絶えず進むことは、世の中で考えられ、また見られたものから、十分に理性の前に確信され、そして明らかにされるることができる。しかし、ここに、秩序について、その中で、愛がその出発点からそのゴールに向けて進むことが、もっぱら扱われれ、それら〔について〕は省かれる、また〔ここでは〕単に、この愛の秩序がどんなものであるか〔によって〕、その最初の熱からその最初のたいまつへ向けて、その後の前進の中で、大部分のものが、また内在するようなものがあることだけが言われる。というのは、この(たいまつの)中で本質的に最初の熱であったようなものを広げるから。その者が貞淑なら、彼の貞淑さは前進の中で強くされる。けれども、もし不貞なら、進行している〔うちに〕その不貞さが、婚約の時から外的なものからあった、また内的なものからなかったすべての貞潔で、剥奪されるまでも大きくなる。