原典講読『結婚愛』 285

(1)原文

285. (xiv.) Quod sint propter pacem in domo. Simulationes conjugiales seu amicitiae externae propter pacem et tranquillitatem domi, sunt praecipue viris, ob naturale characteristicon illorum, quod ex intellectu agant quod agunt; ac intellectus, quia est cogitans, versat varia, quae animum reddunt inquietum, distrahunt, et turbant; quare si domi foret intranquillitas, fieret, quod vitales illorum spiritus elanguescerent, ac interior illorum vita quasi letho occumberet, et sic sanitas et mentis et corporis illorum pessumdaretur; horum periculorum et plurium aliorum timores obsiderent mentes virorum, nisi pro sedatione turbarum intellectus illorum domi apud uxores forent asyla. [2] Praeterea pax et tranquillitas serenant mentes et disponunt illas ad grate recipiendum benevolentias oblatas ab uxoribus, quae omnem operam impendunt ad sedandum nubes mentium, quas perspicaciter apud maritos observant; ac illa insuper amaenant praesentias illarum: inde patet, quod simulatio amoris sicut vere conjugialis propter pacem et tranquillitatem domi sit necessitas et quoque utilitas. Accedit, quod apud uxores non sint simulationes sicut apud viros; sed si instar illarum apparent, sunt realis amoris, quia natae sunt amores intellectus virorum; quare favores maritorum benigne acceptant, si non ore usque corde.

 

(2)直訳

285. (xiv.) Quod sint propter pacem in domo.― 285.(14) 家の中の平和のためであること。

Simulationes conjugiales seu amicitiae externae propter pacem et tranquillitatem domi, sunt praecipue viris, ob naturale characteristicon illorum, quod ex intellectu agant quod agunt; 結婚の見せかけまたは外なる友情は家の平和と平穏のために、男の主要なものである、彼らの自然的な特質のために、それは理解力から、行なうものを行なうこと。

ac intellectus, quia est cogitans, versat varia, quae animum reddunt inquietum, distrahunt, et turbant; そして、理解力は、考えるものであるので、いろいろなものを熟考する(向きを変える)、それらはアニムスを不安にする(戻す)、引き離す(そらす)またかき乱す。

quare si domi foret intranquillitas, fieret, quod vitales illorum spiritus elanguescerent, ac interior illorum vita quasi letho occumberet, et sic sanitas et mentis et corporis illorum pessumdaretur; それゆえ、もし家に平穏がなかったなら、生じたであろう、彼らの生命の霊が弱まる(衰える)こと、そして彼らの内的ないのちが死のように死に倒れる、またこのように彼らの心と身体の健康は滅ぼされる。

horum periculorum et plurium aliorum timores obsiderent mentes virorum, nisi pro sedatione turbarum intellectus illorum domi apud uxores forent asyla. これらの危険と他の多くのものの恐れが男の心を包囲する(とりつく)、彼らの理解力の騒動(動揺)を鎮めることのための、避難所が家に、妻のもとになかったなら。

[2] Praeterea pax et tranquillitas serenant mentes et disponunt illas ad grate recipiendum benevolentias oblatas ab uxoribus, quae omnem operam impendunt ad sedandum nubes mentium, quas perspicaciter apud maritos observant; [2] さらに、平和と平穏は心を落ち着かせる(鎮める)またそれらを妻たちから与えられる(offero)好意を快く受け入れることへ向けて整える、彼女たちはすべての働きを心の雲を鎮めるために費やす(ささげる)、それを鋭い知覚で(敏感に)夫のもとに気づく(観察する)

ac illa insuper amaenant praesentias illarum: そしてなおまたそのこと〔働き〕が彼女たちの居合わせることを楽しくする

inde patet, quod simulatio amoris sicut vere conjugialis propter pacem et tranquillitatem domi sit necessitas et quoque utilitas. ここから明らかである、真の結婚〔への性向〕のような愛の見せかけが家での平和と平穏のために必要であること、そしてまた役に立つ。

Accedit, quod apud uxores non sint simulationes sicut apud viros; 追加の事実は(~という事実がある)、妻のともに夫のもとのような見せかけがない。

sed si instar illarum apparent, sunt realis amoris, quia natae sunt amores intellectus virorum; しかし、もしそれらのように見えるなら、愛の実在するものである、〔妻たちには〕男の理解力の愛が生まれているからである。

quare favores maritorum benigne acceptant, si non ore usque corde. それゆえ、夫の好意を友好的に(親切に)喜んで受け入れる、もし口でないなら、それでも心で。

 

(3)訳文

 285.(14) 家の中の平和のためである。

 結婚の見せかけまたは外なる友情は家での平和と平穏のために、男の自然的な特質のために主要なものである、それは、行なうものを理解力から行なうことである。そして、理解力は、考えるものであるので、いろいろなものに向きを変え、それらはアニムスを不安にし、そらし、かき乱す。それゆえ、もし家に平穏がなかったなら、彼らの生命の霊が衰えること、そして彼らの内的ないのちが死のようび倒れ、またこのように彼らの心と身体の健康が滅ぼされることが生じたであろう。男の理解力の動揺を鎮めることのための避難所が家に、妻のもとになかったなら、これらの危険と他の多くのものの恐れが男の心を包囲したであろう。

 [2] さらに、平和と平穏は心を落ち着かせそれらを妻たちから与えられる好意を快く受け入れることへ向けて整える、彼女たちはすべての働きを敏感に夫のもとに観察する心の雲を鎮めるために費や。そしてなおまたそのこと〔働き〕が彼女たちの居合わせることを楽しくする。ここから、真の結婚のような愛の見せかけが家での平和と平穏のために必要であること、そしてまた役に立つことが明らかである。

 追加の事実は、妻のともに夫のもとのような見せかけがないことである。しかし、もしそれらのように見えるなら、実在する愛である、〔妻たちは〕男の理解力の愛に生まれているからである。それゆえ、夫の好意を親切に、もし口でないなら、それでも心で喜んで受け入れる。

原典講読『結婚愛』 286

(1)原文

286. (xv.) Quod sint propter famam extra domum. Fortunae virorum ut plurimum dependent a fama, quod sint justi, sinceri et recti; et haec fama etiam dependet ab uxore, quae scit ejus vitam familiarem: quare si dissidentiae mentium illorum in apertas inimicitias, rixas, et odii minas, erumperent, et hae ab uxore et ejus amicis, aque domesticis evulgarentur, facile verterentur in vituperia, quae nomini ejus dedecori et infamiae forent. Ad talia evitanda non suppetit alia copia, quam vel ut simulate faveat uxori, vel ut separentur quoad domum.

 

(2)直訳

286. (xv.) Quod sint propter famam extra domum.― 286.(15) 家の外の評判のためであること。

Fortunae virorum ut plurimum dependent a fama, quod sint justi, sinceri et recti; 男(夫)の繁栄(成功)は、大部分は評判に依存している、〔それは〕公正、誠実また正直であること。

et haec fama etiam dependet ab uxore, quae scit ejus vitam familiarem: またこの評判もまた妻に依存している、それ〔妻〕家族(個人)生活知っている。

quare si dissidentiae mentium illorum in apertas inimicitias, rixas, et odii minas, erumperent, et hae ab uxore et ejus amicis, aque domesticis evulgarentur, facile verterentur in vituperia, quae nomini ejus dedecori et infamiae forent. それゆえ、もし、彼らの心の不一致があからさまな敵意、口論、また憎しみの脅しの中に突発するなら、またこれらが妻またその友人から、そして家の召使から(a+que)公けにされる、容易に変えられる(ひっくり返される、向けられる)侮辱の中へ、それは彼の名前に不名誉(不面目)悪評になる。

Ad talia evitanda non suppetit alia copia, quam vel ut simulate faveat uxori, vel ut separentur quoad domum. このようなものを避けるために他の機会(余地)は利用できない(役立たない)、あるいは偽って妻に賛同するように、あるいは家に関して分離されるように以外に。

 

(3)訳文

 286.(15) 家の外の評判のためである。

 男(夫)の繁栄(成功)の大部分は、公正、誠実、正直である評判によっている。またこの評判はさらにまた彼個人生活知っている妻によっている。それゆえ、もし、彼らの心の不一致が、あからさまな敵意、口論、憎しみの脅しの中に突発するなら、またこれらが妻またその友人から、そして家の召使から公けにされるなら、侮辱へ容易に変えられ、それは彼の名前に不面目と悪評になる。このようなものを避けるために、偽って妻に賛同するか、あるいは家を別にする以外に他の余地はない。

原典講読『結婚愛』 287,288

(1)原文

287. (xvi.) Quod sint propter varios favores exspectatos a conjuge, aut ab ejus cognatis, et sic propter timores jacturae illorum. Hoc fit imprimis in conjugiis dissimilis status et conditionis, (de quibus videatur supra n. 250); sicut cum ducitur uxor opulenta, et haec recondit suos nummos in crumenis, aut gazas in hypothecis; et plus si audacter instat, quod ex debito mariti sit, ex suo censu et reditu sustentare domum; quod inde sint coactae similitudines amoris sicut conjugialis, communiter notum est. Similia fiunt cum uxore ducta, cujus parentes, cognati et amici, in officiis dignitatis, in negotiis lucri, et in operis mercium sunt, qui de statu ejus prosperiori possunt disponere; quod propter haec etiam sint simulationes amoris sicut conjugialis, communiter notum est. Quod haec et illae{1} sint propter timores jacturae illorum patet.

 @1. Prima editio: illa

 

(2)直訳

287. (xvi.) Quod sint propter varios favores exspectatos a conjuge, aut ab ejus cognatis, et sic propter timores jacturae illorum.― 287.(16) 配偶者から期待されるいろいろな好意のためにであること、またはその親類から、またこのようにそれらの損失の恐れのために。

Hoc fit imprimis in conjugiis dissimilis status et conditionis, (de quibus videatur supra n. 250); これらのことは特に配偶者の異なった状態と身分(境遇)中で生じる(それらについて上の250番に見られる)

sicut cum ducitur uxor opulenta, et haec recondit suos nummos in crumenis, aut gazas in hypothecis; 裕福な妻がめとられている(結婚されている)きのように、またこれ〔妻〕が自分の硬貨を財布の中に隠している、または金庫の中に宝を。

et plus si audacter instat, quod ex debito mariti sit, ex suo censu et reditu sustentare domum; またさらに、もし、ずうずうしく言い張るなら、夫の義務からであること、自分の(夫の)財産と収入から家(家庭・所帯)を維持すること。

quod inde sint coactae similitudines amoris sicut conjugialis, communiter notum est. ここからであること、結婚の(性向の)ような愛の似ているもの、一般的によく知られている。

Similia fiunt cum uxore ducta, cujus parentes, cognati et amici, in officiis dignitatis, in negotiis lucri, et in operis mercium sunt, qui de statu ejus prosperiori possunt disponere; 同様なものが生じる、妻がめとられたとき、その両親、親類や友人、地位〔ある〕職務の中に、利益〔ある〕商売(事業)中に、また商品の仕事の中にいる、その者は彼の状態からさらに繁栄した〔状態を〕整えることができる。

quod propter haec etiam sint simulationes amoris sicut conjugialis, communiter notum est. これらのために、結婚の(性向の)ような愛の似ているものがあることもまた、一般的によく知られている。

Quod haec et illae{1} sint propter timores jacturae illorum patet. これらとそれらがそれらの損失の恐れのためであることが明らかである。

@1. Prima editio: illa 注1 初版はilla

 

(3)訳文

 287.(16) 配偶者からまたはその親類から期待されるいろいろな好意のため、またこのようにそれらの損失の恐れのためである。

 これらのことは特に配偶者の異なった状態と身分(境遇)中で生じる(れらについて前の250番に見られる)。裕福な妻がめとられていて、その妻が自分の財布の中に硬貨を、または金庫の中に宝を隠しているきのように。またさらに、もし、自分の(夫の)財産と収入から家(家庭・所帯)を維持することが夫の義務からであることをずうずうしく言い張るなら。結婚の愛に似ているようなものはここからであることが一般的によく知られている。

 同様なものが、妻の両親、親類や友人が、地位〔ある〕職務の中に、利益〔ある〕商売(事業)中に、また商品の仕事の中にいて、その者が彼の状態からさらに繁栄した〔状態を〕整えることができるその妻がめとられたとき、生じる。これらのために、結婚の愛に似ているようなものがあることもまた、一般的によく知られている。

 これらがそれらの損失の恐れのためであることが明らかである。

 

(1)原文

288. (xvii.) Quod sint propter excusationes naevorum, et inde evitationes infamiae. Naevi, propter quos conjuges timent infamiam, sunt plures, quidam sontici, et quidam non sontici; sunt naevi mentis, et naevi corporis leviores enumeratis in capite priori (n. 252 et 253), quae causae separationis sunt; quare intelliguntur naevi, qui propter infamiam ab altero conjuge silentio premuntur: praeter hos, apud aliquos sunt contingentia crimina, quae poenis legis, si evulgarentur, subjecta sunt; ut taceatur defectus copiae, ex qua viri ex solito gloriantur. Quod talium excusationes ad evitandum infamiam, sint causae simulationis amoris et amicitiae cum conjuge, absque ulteriore confirmatione, patet.

 

(2)直訳

288. (xvii.) Quod sint propter excusationes naevorum, et inde evitationes infamiae.― 288.(17) 汚点(欠点)の弁解のためであること、またここから悪評の回避。

Naevi, propter quos conjuges timent infamiam, sunt plures, quidam sontici, et quidam non sontici; 汚点(欠点)は、それらのために配偶者は悪評を恐れる、多くのものがある、あるものは重大である、またあるものは重大ではない。

sunt naevi mentis, et naevi corporis leviores enumeratis in capite priori (n. 252 et 253), quae causae separationis sunt; 前の章の中に列挙されたもの(252253番)より軽い心の汚点(欠点)と身体の汚点(欠点)がある、それらは分離の原因である。

quare intelliguntur naevi, qui propter infamiam ab altero conjuge silentio premuntur: それゆえ、汚点(欠点)が意味される、それは悪評のために他の(もう一人の)配偶者により沈黙が守られる(直訳:押しつけられる)。

praeter hos, apud aliquos sunt contingentia crimina, quae poenis legis, si evulgarentur, subjecta sunt; これらのほかに、ある者のもとに付随的な(偶発的な)悪がある、それらは法律の刑罰のもの〔である〕、もし公けにされるなら、問題(対象)される。

ut taceatur defectus copiae, ex qua viri ex solito gloriantur. 能力の欠如が黙っておかれるような、それらから男たちは通常(たいてい)慢する☆。

ちょっとした罰であって、ちょっと自慢したくなるようなものでしょう。たとえばスピート違反(時速200キロを出した)

Quod talium excusationes ad evitandum infamiam, sint causae simulationis amoris et amicitiae cum conjuge, absque ulteriore confirmatione, patet. 悪評の回避のためのこのような弁解が、配偶者に愛と友情の見せかけの理由であることは、さらなる確証なしに、明らかである。

 

(3)訳文

 288.(17) 汚点の弁解のため、またここから悪評の回避のためである。

配偶者が悪評を恐れる汚点は多くのものがある、あるものは重大であり、またあるものは重大ではない。前章に列挙されたもの(252253番)より分離の原因である軽い心の汚点と身体の汚点がある。それゆえ、もう一人の配偶者による悪評のために沈黙が守られる汚点が意味される。これらのほかに、ある者のもとに、もし公けにされるなら、問題される法律の刑罰のものである偶発的な罪悪がある。たいていの男たちが慢する〔ような〕能力の欠如が黙っておかれるような〔ものである〕。

 悪評の回避のためのこのような弁解が、配偶者に愛と友情の見せかけの理由であることは、さらなる確証なしに、明らかである。

 

原典講読『結婚愛』 289,290

(1)原文

289. (xviii.) Quod sint propter reconciliationes. Quod inter conjuges, qui discordant mentibus ex variis causis, sint alternae dissidentiae et confidentiae, abalienationes et conjunctiones, imo rixationes et compositiones, ita reconciliationes; tum etiam quod apparentes amicitiae reconcilient, in mundo notum est. Dantur etiam reconciliationes, quae fiunt post discessiones, quae non sunt ita alternae et transitoriae.

 

(2)直訳

289. (xviii.) Quod sint propter reconciliationes.― 289.(18) 和解のためにであること。

Quod inter conjuges, qui discordant mentibus ex variis causis, sint alternae dissidentiae et confidentiae, abalienationes et conjunctiones, imo rixationes et compositiones, ita reconciliationes; 配偶者の間に、その者はいろいろな理由から心で一致しないこと、交替の不一致と信頼がある、疎外(仲違い)と結合、それどころか、けんかと和解。

tum etiam quod apparentes amicitiae reconcilient, in mundo notum est. さらにまた(なおまた)、友情の外観が(もまた)和解させることが、世の中でよく知られている。

Dantur etiam reconciliationes, quae fiunt post discessiones, quae non sunt ita alternae et transitoriae. さらにまた和解が存在する、それらは分離の後に行なわれる、それらはそのように交替のものまた一時的なものではない。

 

(3)訳文

 289.(18) 和解のためである。

いろいろな理由から心で一致しない配偶者の間に、交替の不一致と信頼、仲違いと結合、それどころか、けんかと和解がある。なおまた、友情の外観が和解もさせることが、世の中でよく知られている。さらにまた、分離の後に行なわれる和解が存在し、それらはそのように交替のものまた一時的なものではない。

 

(1)原文

290. (xix.) Quod si apud uxorem non cessat favor, dum facultas apud virum, fieri possit amicitia aemulans conjugialem cum senescunt. Primaria causarum separationis animorum inter conjuges, est favor deficiens apud uxorem, cessante facultate apud virum, et inde amor; nam similiter sicut calores communicant inter se, etiam frigora: quod ex defectu amoris apud utrumque, cesset amicitia, et si pernicies rei familiaris in domo non timetur, etiam favor, a ratione et ab experientia constat. Si itaque vir tacite sibi imputat causam, et usque uxor in casto favore erga illum perseverat, potest inde resultare amicitia, quae quia est inter conjuges, apparet sicut amor aemulans conjugialem. Quod amicitia tanquam illius amoris detur inter conjuges senes, ex illorum contuberniis, commerciis, et consortiis tranquillis, securis, amabilibus, et comitate plenis, experientia testatur.

 

(2)直訳

290. (xix.) Quod si apud uxorem non cessat favor, dum facultas apud virum, fieri possit amicitia aemulans conjugialem cum senescunt.― 290.(19) もし妻の好意が終わらないなら、男(夫)のもとの能力が〔終わる〕時、結婚を模倣している友情が生じることができること、年取ったとき。

Primaria causarum separationis animorum inter conjuges, est favor deficiens apud uxorem, cessante facultate apud virum, et inde amor; 配偶者の間のアニムスの分離のおもな理由は、妻のもとの不足する好意である、男(夫)のもとで能力で終わって、またここから愛が〔終わる〕。

nam similiter sicut calores communicant inter se, etiam frigora: なぜなら、同様に、熱が互いの間で伝達するように、冷淡もまた。

quod ex defectu amoris apud utrumque, cesset amicitia, et si pernicies rei familiaris in domo non timetur, etiam favor, a ratione et ab experientia constat. 両方のもとの愛の不足から、友情が終わることが、またもし、家の中の家庭の(個人の)事柄の破滅が恐れられないなら、好意もまた、理性から、また経験から明らかである。

Si itaque vir tacite sibi imputat causam, et usque uxor in casto favore erga illum perseverat, potest inde resultare amicitia, quae quia est inter conjuges, apparet sicut amor aemulans conjugialem. そこで、もし、男がだまって(ひっそりと)自分自身に原因を帰すなら、またそれでも、妻が彼に対する貞潔な好意の中に持続する〔なら〕、ここから友情が生じることができる、それは配偶者の間にあるので、結婚〔への性向〕を模倣するように見える。

Quod amicitia tanquam illius amoris detur inter conjuges senes, ex illorum contuberniis, commerciis, et consortiis tranquillis, securis, amabilibus, et comitate plenis, experientia testatur. あたかもその〔結婚の〕愛かのようなの友情が年取った配偶者の間に存在することは、彼らの一緒に生活する者たちの集会(共同天幕)から、交際、また穏やかな、不安のない、愛すべき交わり〔から〕、経験が証言する。

 

(3)訳文

 290.(19) もし妻の好意が終わらないなら、男(夫)のもとの能力が〔終わる〕時、年取ったとき結婚を模倣している友情が生じることができる。

 配偶者の間のアニムスの分離のおもな理由は、男(夫)のもとで能力が、またここから愛が終わって、妻のもとの不足する好意である。なぜなら、熱が互いの間で伝達するように、冷淡もまた同様であるからである。両者のもとの愛の不足から、友情が、またもし、家の中で家庭の事柄が破滅の恐れがないなら好意もまた終わることが、理性からまた経験から明らかである。

 そこで、もし、男がひっそりと自分自身に原因を帰し、またそれでも、妻が彼に対する貞潔な好意を持続するなら、ここから友情が生じることができ、それは配偶者の間にあるので、結婚を模倣する〔愛の〕ように見える。

 あたかもその〔結婚〕愛かのようなの友情が年取った配偶者の間に存在することは、一緒に生活する彼らの交際、また穏やかな、不安のない、愛すべき交わりから、経験が証言する。