[5] Dein quaesivi, "Quomodo potuisti ita loqui, cum es ipse defraudator, ipse adulter, et ipse diabolus?" [5] その後、私は質問した、「どのように、そのように話すことができたのか、あなたがだます者そのもの、また姦淫者そのもの、また悪魔そのものであるとき?」
Respondit, "Sum alius cum in externis seu in corpore sum, et alius cum in internis seu in spiritu: 彼は答えた、「私は他の者である、私が外なるものの中に、すなわち、身体の中にいるとき、また他の者、内なるものの中に、すなわち、霊の中に――
in corpore sum angelus, sed in spiritu diabolus; 身体の中で私は天使である、しかし、霊の中で悪魔。
nam in corpore sum in intellectu, in spiritu autem sum in voluntate, ac intellectus me fert sursum, at voluntas me fert deorsum; なぜなら、身体の中で私は理解力の中にいる、けれども、霊の中で私は意志の中にいる、そして理解力が私を上方へもたらす(向ける)、しかし、意志が私を下方へもたらす(向ける)からである。
et cum in intellectu sum, cingulum album circumvelat caput meum; また、私が理解力の中にいるとき、私の頭を白い輪がまわりをおおう。
at dum intellectus se prorsus emancipat voluntati, et fit ejus, quod est sors nostra ultima, tunc nigrescit cingulum, ac perit; しかし、理解力がそれ自体をまったく意志に引き渡す時、またその☆(状態?)になる、それは私たちの最後の運命(種類)である、その時、輪は黒くなる、そして失われる。
☆ このejusの後には何か省略されていると思えます、状態やその後の「運命」でしょうか、でも、直訳として「それになる」としておいてもよいでしょう。
quo facto non possumus amplius in lucem hanc ascendere." それで起こって、私はもはやこの光の中に上ることができない」。
Postea de duplici suo statu, externo et interno, loquutus est plus rationaliter quam aliquis alter: その後、その二様の状態について、外なるものと内なるもの、さらに理性的に話された、別のある者よりも。
sed subito, cum vidit Angelos apud me, inflammatus est facie et voce, et factus est niger, etiam quoad cingulum circum caput; しかし、急に、彼が私のもとの天使を見たとき、顔と声で興奮した、また黒くなった、さらにまた頭のまわりの輪に関して。
et per aperturam, per quam surrexit, delapsus est in infernum. また開口部を通して、それを通して上がった(現われた)、地獄の中へ墜落した。
Adstantes ex illis visis fecerunt hoc conclusum, quod homo talis sit, qualis est ejus amor, et non qualis est ejus intellectus; 傍観者たちは見られたそれらのものから、この結論をつくった、人間は彼の愛がどのようなものであるか〔によって〕そのようなものであること、また彼の理解力がどのようなものか〔によってでは〕ない。
quoniam amor intellectum facile aufert in suas partes et emancipat. 愛は理解力を容易に自分の部分の中に連れ去るから、また従属させるので。
[6] Tunc quaesivi angelos, "Unde talis rationalitas est diabolis?" [6] その時、私は天使(たち)に質問した、「どこからか? 悪魔に推理力がある」
Et dicebant, "Est ex gloria amoris sui, nam amor sui circumcingitur gloria, et gloria elevat intellectum usque in lucem caeli; 彼らは言った、「自己愛の栄光(称賛)からである、なぜなら、自己愛は栄光(称賛)取り巻かれている、また栄光(称賛)が理解力を天界の光の中にまでも上げるからである。
nam intellectus apud unumquemvis hominem elevabilis est secundum cognitiones, sed non voluntas nisi per vitam secundum ecclesiae et rationis vera; なぜなら、それぞれの人間のもとの理解力は思考にしたがって上げられることのできるものであるから、しかし、意志は〔上げられ〕ない、教会と理性の真理にしたがった生活によってでないなら。
inde est, quod ipsi athei, qui in gloria famae sunt ex amore sui, et inde fastu propriae intelligentiae, gaudeant rationalitate sublimiore, quam multi alii; ここからである、無神論者その者が、その者は自己愛からの名声の栄光(称賛)の中にいる、またここからプロプリウム(自己)の知性の高慢の中に、高尚な(高遠な)推理力を授けられている(恵まれている)、他の多くの者よりも。
sed tunc cum in cogitatione intellectus sunt, non autem cum in affectione voluntatis; しかし、その時、理解力の思考の中にいるとき、けれども、意志の情愛の中に〔い」ないとき、〔である〕。
et affectio voluntatis possidet internum hominis, at cogitatio intellectus externum ejus." また意志の情愛は内なる人を所有する(思いのままにする)、しかし、理解力の思考は外なる〔人を所有する〕。
Porro dixit angelus causam, cur homo conflatus est ex tribus supradictis amoribus, videlicet ex amore usus, ex amore mundi, et ex amore sui, quae est, ut homo cogitet ex Deo, tametsi sicut ex se; さらに、天使は理由を言った、なぜ、人間は三つの愛からつくり上げられているか、すなわち、役立ちの愛から、世俗愛から、また自己愛から、それは~である、人間が神から考えるため〔である〕、それでも自分自身からのように。
dixit quod suprema in homine versa sint sursum ad Deum, media extrorsum ad mundum, ac infima deorsum ad se; 言った、人間の中の最高のものは神へと上へ向かっている、中間のものは世へと外側へ向かって〔いる〕、そして最も低いものは自分自身へ下方へ。
et quia haec versa sunt deorsum, cogitat homo sicut a se, cum tamen a Deo. またこれが下方へ向きを変えられているので、人間は自分自身からのように考える、そのときそれでも神から。
(3)訳文
269.その後、これらの低いところから、そこに私たちが最初にいた南の中に上った、そして、天使たちは、そこで、空想のものまたは幻想のものでない欲望について話しに出す価値のある多くのものを語った、その中にすべての人間は出生の時からいる。またそれでもなお、自分自身には、その時、最高度に賢明な者に見られる。また、〔その〕愚かさから、また交互に、彼のもとに、外なるものの中にある理性の中に戻される。その状態の中で、自分の狂気を見、認め、告白する、しかし、それでも、自分の理性的な状態から、自分の狂気を激しく欲し、そしてまた、強制と不愉快から自由と快さの中にのように自分自身をこの中に入れる。そのように、欲望は内的に彼らを喜ばせ、知性は喜ばせない。
[2] 三つの普遍的な愛がある、創造によりそれらからすべての人間はつくり上げられている。隣人愛は、それは役立ちを行なう愛でもあり、世への愛(世俗愛)は、それは富を所有する愛でもあり、そして、自己愛は、この愛は他の者の上に支配する愛である。隣人愛は、すなわち、役立ちを行なう愛は、霊的な愛である。世への愛(世俗愛)は、すなわち、富を所有する愛は、物質的な愛である。そして、自己愛は、すなわち。他の者の上に支配する愛は、形体的な愛である。
[3] 隣人愛、すなわち、役立ちを行なう愛が頭をつくる、そして世俗愛が身体をつくる、また自己愛が足をつくる時、人間は人間である。しかし、もし世俗愛が頭をつくるなら、人間はせむしのような人間でしかない。しかし、自己愛が
(1)原文 270. Tertium Memorabile.― Quodam mane post somnum profundavit se cogitatio mea in aliqua arcana amoris conjugialis, et demum in hoc, "In quanam regione mentis humanae residet amor vere conjugialis, et inde in quanam frigus conjugiale?" Scivi quod regiones mentis humanae sint tres, una supra alteram; et quod in infima regione habitet naturalis amor, in superiore spiritualis amor, et in suprema caelestis amor, et quod in unaquavis regione sit conjugium boni et veri; et quia bonum est amoris, et verum est sapientiae, quod in unaquavis regione sit conjugium amoris et sapientiae; et quod hoc conjugium sit idem cum conjugio voluntatis et intellectus, quoniam voluntas est receptaculum amoris, ac intellectus receptaculum sapientiae. [2] Cum in profundo hujus cogitationis eram, ecce vidi duos cygnos volantes versus septentrionem, et mox duas aves paradisiacas volantes versus meridiem, et quoque duos turtures volantes in oriente; et cum sequutus aspectu volatus, vidi quod bini cygni flecterent suam viam a septentrione ad orientem, similiter binae aves paradisiacae a meridie, et quod congregarent se cum binis turturibus in oriente; et simul volarent ad quoddam eminens palatium ibi, circum quod erant oleae, palmae et fagi. In palatio erant tres series fenestrarum, una supra alteram; et cum adverti, vidi cygnos involare in palatium per fenestras apertas in infima serie, aves paradisiacas per fenestras apertas in media serie, et turtures per fenestras apertas in suprema serie. [3] Hoc viso, adstitit angelus, et dixit, "Intelligis visa illa?" Et respondi, "Aliquid parum." Dixit, quod palatium illud repraesentet habitationes amoris conjugialis, quales sunt in mentibus humanis; quod suprema pars ejus, in quam se receperunt turtures, repraesentet supremam regionem mentis, ubi habitat amor conjugialis in amore boni cum sua sapientia; media pars, in quam se receperunt aves paradisiacae, mediam regionem, ubi habitat amor conjugialis in amore veri cum sua intelligentia; ac infima pars, in quam se receperunt cygni, infimam regionem mentis, ubi habitat amor conjugialis in amore justi et recti cum sua scientia; [4] "tria paria alitum etiam significant illa, par turturum amorem conjugialem supremae regionis, par avium paradisiacarum amorem conjugialem mediae regionis, et par cygnorum amorem conjugialem infimae regionis; similia significant tria genera arborum circum circa palatium, oleae, palmae, et fagi: nos in caelo supremam regionem mentis vocamus caelestem, mediam spiritualem, ac infimam naturalem; ac percipimus illas sicut habitationes in domo, unam supra alteram, et ascensus ab una in alteram per gradus sicut per scalas; et in unaquavis parte sicut duo conclavia, unum pro amore, alterum pro sapientia, et anterius sicut cubiculum, ubi amor cum sua sapientia, aut bonum cum suo vero, aut quod idem, ubi voluntas cum suo intellectu, in toro se consociant; in illo palatio exstant sicut effigiata omnia arcana amoris conjugialis." [5] His auditis, accensus desiderio videndi illud, quaesivi num alicui detur intrare et videre illud, quia est palatium repraesentativum; Respondit, quod non aliis quam qui in caelo tertio sunt, quia illis omne repraesentativum amoris et sapientiae fit reale; "ab illis audivi quae tibi retuli, et quoque hoc, quod amor vere conjugialis habitet in suprema regione in medio amoris mutui, in thalamo seu conclavi voluntatis, et quoque in medio perceptionum sapientiae in thalamo seu conclavi intellectus, et quod consocientur toro in cubiculo quod antrorsum est, et in oriente;" Et quaesivi, "Cur duo Thalami?" Dixit, quod maritus sit in thalamo intellectus, et quod uxor sit in thalamo voluntatis; [6] Et quaesivi, "Cum amor conjugialis ibi habitat, ubi tunc frigus conjugiale?" Respondit, quod etiam in suprema regione, sed solum in thalamo intellectus, clauso thalamo voluntatis ibi; "intellectus enim cum suis veris, potest, quoties lubet, ascendere per scalam cochlearem in supremam regionem in suum thalamum, sed si voluntas cum sui amoris bono non simul in consocium thalamum ascendit, clauditur hic, et fit frigus in altero, et hoc est frigus conjugiale. Intellectus, dum tale frigus ad uxorem est, e suprema regione spectat deorsum ad infimam, et quoque, si non timor illum retrahit, descendit, ut ibi ex igne illicito calescat. His dictis, voluit adhuc plura de amore conjugiali ex effigiebus ejus in illo palatio recensere; sed dixit, "Satis hac vice; inquire primum num haec sint supra communem intellectum; si sunt, quid plura? at si non sunt, detegentur plura." (2)直訳 270. Tertium Memorabile.― 270.第三のメモラビリア―― Quodam mane post somnum profundavit se cogitatio mea in aliqua arcana amoris conjugialis, et demum in hoc, "In quanam regione mentis humanae residet amor vere conjugialis, et inde in quanam frigus conjugiale?" ある朝、私は眠りの後、私の思考を〔自分自身に〕深く沈めた、結婚愛のある秘義の中に、また最後にこの中に、「人間の心の中のどの中に、真の結婚愛は住んでいるか、またここからどの中に結婚の冷淡は?」 Scivi quod regiones mentis humanae sint tres, una supra alteram; 私は知っていた、人間の心の領域が三つあること、あるものがもう一つのものの上に。 et quod in infima regione habitet naturalis amor, in superiore spiritualis amor, et in suprema caelestis amor, et quod in unaquavis regione sit conjugium boni et veri; また、最も低い領域の中に自然的な愛が住んでいる(宿っている)こと、さらに高い〔領域の〕中に霊的な愛、また最も高い〔領域の〕中に天的な愛。 et quia bonum est amoris, et verum est sapientiae, quod in unaquavis regione sit conjugium amoris et sapientiae; また、善は愛のものであり、また真理は知恵のものであるので、それぞれの領域の中に愛と知恵の結婚があること。 et quod hoc conjugium sit idem cum conjugio voluntatis et intellectus, quoniam voluntas est receptaculum amoris, ac intellectus receptaculum sapientiae. また、この結婚は意志と理解力の結婚と同じものであること、意志は愛の容器であるので、そして理解力は知恵の容器。 [2] Cum in profundo hujus cogitationis eram, ecce vidi duos cygnos volantes versus septentrionem, et mox duas aves paradisiacas volantes versus meridiem, et quoque duos turtures volantes in oriente; [2] 私がこの思考の深遠なものの中にいたとき、見よ、私は北へ向かって飛んでいる二つの白鳥を見た、また直ぐに、南へ向かって飛んでいる二つのゴクラクチョウ(極楽鳥)を、そしてまた、東の中を飛んでいる二つのキジバトを。 et cum sequutus aspectu volatus, vidi quod bini cygni flecterent suam viam a septentrione ad orientem, similiter binae aves paradisiacae a meridie, et quod congregarent se cum binis turturibus in oriente; また、飛行の様子(外観)を続けたとき、私は見た、二つの白鳥が自分の道(行路・方向)を北から東へ曲げたこと、同様に、二つのゴクラクチョウが南から、また二つのキジバトと集まったこと、東の中へ。 et simul volarent ad quoddam eminens palatium ibi, circum quod erant oleae, palmae et fagi. また一緒に飛んだ、ある卓越した宮殿へ、そのまわりに、オリーブの木、シュロの木、またブナの木があった。 In palatio erant tres series fenestrarum, una supra alteram; 宮殿の中に三つの連続する窓があった、あるものがもう一つのものの上に。 et cum adverti, vidi cygnos involare in palatium per fenestras apertas in infima serie, aves paradisiacas per fenestras apertas in media serie, et turtures per fenestras apertas in suprema serie. また私が留意した(気づいた)とき、私は白鳥が宮殿の中に飛び入るのを見た、最も下の連続の中に開かれれた窓を通って、ゴクラクチョウが中間の連側の中に開かれた窓を通って、またキジバトが最も上の連続の中に開かれれた窓を通って。 [3] Hoc viso, adstitit angelus, et dixit, "Intelligis visa illa?" [3] これを私は見る、天使が傍らにいた、またあ言った、「あなたはその見たものを理解するか?」 Et respondi, "Aliquid parum." また、私は答えた、「何らかのものを、少し」。 Dixit, quod palatium illud repraesentet habitationes amoris conjugialis, quales sunt in mentibus humanis; 〔天使は〕言った、その宮殿は結婚愛の住まいを表象している、人間の心の中でどんなものであるか。 quod suprema pars ejus, in quam se receperunt turtures, repraesentet supremam regionem mentis, ubi habitat amor conjugialis in amore boni cum sua sapientia; その最高の部分は、その中にキジバトが〔自分自身を〕引っ込めた、心の最高の領域を表象している、そこに結婚愛が自分の知恵とともに善の愛の中に住んでいる。 media pars, in quam se receperunt aves paradisiacae, mediam regionem, ubi habitat amor conjugialis in amore veri cum sua intelligentia; 中間の部分は、その中にゴクラクチョウが〔自分自身を〕引っ込めた、中間の領域を、そこに結婚愛が自分の知性とともに真理の愛の中に住んでいる。 ac infima pars, in quam se receperunt cygni, infimam regionem mentis, ubi habitat amor conjugialis in amore justi et recti cum sua scientia; そして最も低い部分は、その中に白鳥が〔自分自身を〕引っ込めた、心の最も低い部分を、そこに結婚愛が自分の知識とともに公正で正直な(正義の)の愛の中に住んでいる。 [4] "tria paria alitum etiam significant illa, par turturum amorem conjugialem supremae regionis, par avium paradisiacarum amorem conjugialem mediae regionis, et par cygnorum amorem conjugialem infimae regionis; [4] 「三つの一組(つがい)の大きな鳥(ales)もまたそれらを意味する、キジバトの一組(つがい)は最高の領域の結婚愛を、ゴクラクチョウの一組(つがい)は中間の領域の結婚愛を、また白鳥の一組(つがい)は最も低い領域の結婚愛を。 similia significant tria genera arborum circum circa palatium, oleae, palmae, et fagi: 同様の者を意味する、宮殿のまわりの三つの種類の木が、オリーブの木、シュロの木、またブナの木。 nos in caelo supremam regionem mentis vocamus caelestem, mediam spiritualem, ac infimam naturalem; 天界の中の私たちは、心の最高の領域を天的なものと呼んでいる、中間のものを霊的なもの、そして最も低いものを自然的なものと。 ac percipimus illas sicut habitationes in domo, unam supra alteram, et ascensus ab una in alteram per gradus sicut per scalas; そして、私たちはそれらを家の中の住む場所のように知覚している、あるものがもう一つの上に、またあるものからもう一つの中へ階段を通ってかのように段階によって上ること。 et in unaquavis parte sicut duo conclavia, unum pro amore, alterum pro sapientia, et anterius sicut cubiculum, ubi amor cum sua sapientia, aut bonum cum suo vero, aut quod idem, ubi voluntas cum suo intellectu, in toro se consociant; またそれぞれの部分の中に二つの部屋のように、一つは愛のための、もう一つは知恵のための〔部屋〕、また前部に寝室のような〔部屋〕、そこに愛はその知恵とともに、または、善はその真理とともに、またはそれはおなじこと〔であるが〕、そこに意志はその理解力とともに、寝椅子(ふしど)の中で互いに(結婚相手と)一緒になる。 in illo palatio exstant sicut effigiata omnia arcana amoris conjugialis." その宮殿の中に、結婚愛のすべての秘義が映し出されたもの(映像)のように示されている」。 [5] His auditis, accensus desiderio videndi illud, quaesivi num alicui detur intrare et videre illud, quia est palatium repraesentativum; [5] これらで聞かれて、それを見る願望で上って、私は質問した、ある者にそこに入ることッまた知ることが与えられるかどうか、表象的な宮殿であるので。 Respondit, quod non aliis quam qui in caelo tertio sunt, quia illis omne repraesentativum amoris et sapientiae fit reale; 〔天使は〕答えた、他の者に〔与えられ〕ないこと、その者は第三の天界の中にいる、彼らに愛と知恵の表象的なすべてのものは実在するもの〔となる〕からである。 "ab illis audivi quae tibi retuli, et quoque hoc, quod amor vere conjugialis habitet in suprema regione in medio amoris mutui, in thalamo seu conclavi voluntatis, et quoque in medio perceptionum sapientiae in thalamo seu conclavi intellectus, et quod consocientur toro in cubiculo quod antrorsum est, et in oriente;" 「私は彼らから聞いた、それれらをあなたに語った、そしてまたこのことを、真の結婚愛は相互愛の万書かの中の最高の領域の中に住んでいること、意志の部屋(寝室)または部屋の中に、そしてまた知恵の知覚の真ん中の中に、理解力の部屋(寝室)または部屋の中に、また寝室の中の寝椅子(ふしど)で(結婚相手と)一緒にされる、それは正面にある、また東の中に」。 Et quaesivi, "Cur duo thalami?" また、私は質問した、「なぜ、二つの部屋(寝室)が?」 Dixit, quod maritus sit in thalamo intellectus, et quod uxor sit in thalamo voluntatis; 〔天使は〕言った、夫は理解力の部屋(寝室)の中にいること、また妻は意志の部屋(寝室)の中にいること。 [6] Et quaesivi, "Cum amor conjugialis ibi habitat, ubi tunc frigus conjugiale?" [6] また、私は質問した、「結婚愛がそこに住んでいるとき、どこに、その時、結婚の冷淡は?」 Respondit, quod etiam in suprema regione, sed solum in thalamo intellectus, clauso thalamo voluntatis ibi; 答えた、それは最高の領域の中にもある、しかし、理解力の部屋(寝室)の中にだけ、意志の部屋(寝室)はそこに閉ざされた。 "intellectus enim cum suis veris, potest, quoties lubet, ascendere per scalam cochlearem in supremam regionem in suum thalamum, sed si voluntas cum sui amoris bono non simul in consocium thalamum ascendit, clauditur hic, et fit frigus in altero, et hoc est frigus conjugiale. 「というのは、理解力はその真理とともに、好むたびごとに、結合した階段を通って上ることができるからである、最高の領域の中へ、その部屋(寝室)の中へ、しかし、もし、意志がその愛の善とともに同時に仲間の部屋(寝室)の中へ上らないなら、これ〔意志の部屋〕は閉ざされる、また他のもの〔理解力の部屋〕のなかに冷淡が生じる、またこれが「結婚の冷淡」である。 Intellectus, dum tale frigus ad uxorem est, e suprema regione spectat deorsum ad infimam, et quoque, si non timor illum retrahit, descendit, ut ibi ex igne illicito calescat. 理解力は、このような冷淡が妻に向けてある時、最高の領域から下方を最も低いものへ向けて眺める、そしてまた、もし恐れでそれを抑制しないなら、降る、そこで許されない火から熱くなるために」。 His dictis, voluit adhuc plura de amore conjugiali ex effigiebus ejus in illo palatio recensere; これらで言われて、さらに多くのものを結婚愛についてその宮殿の中のその映し出されたもの(映像)から、で列挙することを欲した。 sed dixit, "Satis hac vice; しかし、言った、「十分〔である〕、この場合(できごと・機会)で。 inquire primum num haec sint supra communem intellectum; 最初にこれらが通常の理解力を超えているかどうか調べよ。 si sunt, quid plura? もし〔そうで〕あるなら、何を〔これ以上〕多くのものを〔話したらよいのか〕? at si non sunt, detegentur plura." しかし、もし〔そうで〕ないなら、多くのものが明らかにされる〔=明らかにしよう〕」。 (3)訳文 270.第三のメモラビリア―― ある朝、私は眠りの後、私の思考を〕結婚愛のある秘義の中に、また最後に次のことの中に深く沈めた――「真の結婚愛は人間の心の中のどの中に、またここから結婚の冷淡はどの中に住んでいるか?」 私は、人間の心の領域が、あるものがもう一つのものの上にと、三つあること、また、最も低い領域の中に自然的な愛が、さらに高い〔領域の〕中に霊的な愛、また最も高い〔領域の〕中に天的な愛が宿っていること、また、善は愛のものであり、また真理は知恵のものであるので、それぞれの領域の中に愛と知恵の結婚があること、また、意志は愛の容器、そして理解力は知恵の容器であるので、この結婚は意志と理解力の結婚と同じものであることを知っていた。 [2] 私がこの思考の深遠なものの中にいたとき、見よ、私は北へ向かって飛んでいる二羽の白鳥を、また直ぐに、南へ向かって飛んでいる二羽の極楽鳥を、そしてまた、東の中を飛んでいる二羽のキジバトを見た。また、飛行の様子を眺め続けたとき、私は、二羽の白鳥がその行路を北から東へ曲げ、同様に、二羽のゴクラクチョウが南から、東の中へ、二羽のキジバトへ集まった、のを見た。また一緒に卓越したある宮殿へ飛んだ、そのまわりには、オリーブの木、シュロの木、ブナの木があった。 宮殿の中に、あるものの上にもう一つのものと、三連の窓があった。私が気をつけて見ていると、白鳥が宮殿の中に、連続する最も下の開かれれた窓を通って飛び入るのを見た、極楽鳥が連続する中間の開かれた窓を通って、またキジバトが連続する最も上の開かれれた窓を通って。 [3] これを私が見て、傍らにいた天使が言った、「あなたはその見られたものを理解しているか?」 私は答えた、「何らかのものを、少し」。 〔天使は〕言った、その宮殿は人間の心の中で結婚愛どんなものであるか、その住まいを表象している、キジバトが引っ込んだその最高の部分は、心の最高の領域を表象しており、そこに結婚愛が自分の知恵とともに善の愛の中に住んでいる。極楽鳥が引っ込んだ中間の部分は、中間の領域を〔表象し〕、そこに結婚愛が自分の知性とともに真理の愛の中に住んでいる。そして白鳥が引っ込んだ最も低い部分は、心の最も低い部分を〔表象し〕、そこに結婚愛が自分の知識とともに公正で正直な愛の中に住んでいる。 [4] 「三つがいの鳥もまたそれらを意味する、キジバトは最高の領域の結婚愛を、一つがいの極楽鳥は中間の領域の結婚愛を、また一つがいの白鳥は最も低い領域の結婚愛を。宮殿のまわりの三つの種類の木、オリーブの木、シュロの木、ブナの木も同様のものを意味する。天界の中の私たちは、心の最高の領域を天的なもの、中間のものを霊的なもの、そして最も低いものを自然的なものと呼んでいる。そして、私たちはそれらを家の中の住む場所のように、あるものがもう一つの上に、またあるものからもう一つの中へ階段を通ってかのように段階によって上るもののように知覚している。またそれぞれの部分の中に一つは愛のための、もう一つは知恵のための二つの部屋のように、また前部に寝室のような〔部屋があり〕、そこに愛はその知恵とともに、または、善はその真理とともに、またはそれは同じこと〔であるが〕、そこに意志はその理解力とともに、寝椅子(ふしど)の中で互いに(結婚相手と)一緒になる。その宮殿の中に、結婚愛のすべての秘義が映し出されたもののように示されている」。 [5] これらを聞いて、それを見る願望に刺激されて、私は、表象的な宮殿であるので、そこに入ること、また知ることがある者に与えられるかどうか質問した。 〔天使は〕第三の天界の中にいる者以外の他の者に〔与えられ〕ない、と答えた、彼らに愛と知恵の表象的なすべてのものは実在するもの〔となる〕からである。「私は彼らから聞き、それらをあなたに語った、そしてまたこのことを〔話そう〕、真の結婚愛は相互愛の真ん中の最高の領域の中に住んでいること、意志の部屋(寝室)または部屋の中に、そしてまた知恵の知覚の真ん中の中に、理解力の部屋(寝室)または部屋の中に、また寝室の中の寝椅子(ふしど)で(結婚相手と)一緒にされる、それは正面に、また東の中にある」。 また、私は質問した、「なぜ、二つの部屋(寝室)が?」 〔天使は〕夫は理解力の部屋(寝室)の中にいる、また妻は意志の部屋(寝室)の中にいる、と言った。 [6] また、私は質問した、「結婚愛がそこに住んでいるとき、その時、結婚の冷淡はどこに?」 答えた、それは最高の領域の中にもある、しかし、理解力の部屋(寝室)の中にだけあり、そこでは意志の部屋(寝室)は閉ざされている。「というのは、理解力はその真理とともに、好むたびごとに、結合した階段を通ってる、最高の領域の中へ、その部屋(寝室)の中へ上ることができるからであ、しかし、もし、意志がその愛の善とともに同時に仲間の部屋(寝室)の中へ上らないなら、これ〔意志の部屋〕は閉ざされ、また他のもの〔理解力の部屋〕の中に冷淡が生じる、またこれが「結婚の冷淡」である。 理解力は、このような冷淡が妻に向けてある時、最高の領域から下方を最も低いものへ向けて眺める、そしてまた、もし恐れでそれを抑制しないなら、そこで許されない火から熱くなるために降る」。 〔天使は〕これらを言って、さらに多くのものを結婚愛についてその宮殿の中のその映し出されたものから列挙しようとした。しかし、言った、「これで十分〔でああろう〕、最初に、これらが通常の理解力を超えているかどうか検討せよ。もし〔そうで〕あるなら、何を〔これ以上〕多くのものを〔話したらよいのか〕?しかし、もし〔そうで〕ないなら、多くのものを明らかにしよう」。 (1)原文 [XII.] DE CAUSIS APPARENTIS AMORIS, AMICITIAE, ET FAVORIS IN CONJUGIIS. 271. Quoniam de causis frigorum et separationum actum est, ex ordine sequitur, ut de causis apparentis amoris, amicitiae et favoris in conjugiis, etiam agatur: notum enim est, quod tametsi frigora separant conjugum animos hodie, usque cohabitent, et procreent; quod non fieret, nisi etiam darentur amores apparentes, ac alternis similes aut aemuli caloris genuini amoris. Quod apparentiae illae sint necessitates et utilitates, et quod absque illis domus non consisterent, et inde nec societates, in sequentibus videbitur. Praeter haec, aliqui conscientiosi possunt laborare idea, quod dissidentiae mentium inter se et conjugem, et inde abalienationes internae, sint in illorum culpa, ac imputentur, et quod propter id doleant corde; sed quia dissidentiae internae non in illorum manu sunt ad opitulandum, satis est illis per apparentes amores et favores, sedare ex conscientia oboritura incommoda; inde etiam potest redire amicitia, in qua ab ejus parte latet amor conjugialis, tametsi non ab alterius. Sed haec transactio propter numerum varietatum hujus materiae, distinguetur in articulos, ut priores. Hujus articuli sunt hi:― (i.) Quod in mundo naturali paene omnes conjungi possint quoad affectiones externas, non autem quoad internas si hae dissident et apparent. (ii.) Quod in mundo spirituali omnes conjungantur secundum affectiones internas, non autem secundum externas, nisi hae unum agant cum internis. (iii.) Quod sint externae affectiones, secundum quas matrimonia communiter contrahuntur in mundo. (iv.) Sed quod, si non internae affectiones insunt, quae conjungunt mentes, matrimonia in domo solvantur. (v.) Quod tamen matrimonia in mundo ad finem vitae utriusque permansura sint. (vi.) Quod in matrimoniis, in quibus internae affectiones non conjungunt, dentur externae, quae simulant internas, et consociant. (vii.) Quod inde apparens amor, aut apparens amicitia, et favor inter conjuges. (viii.) Quod apparentiae hae sint simulationes conjugiales, quae laudabiles, quia utiles et necessariae. (ix.) Quod hae simulationes conjugiales apud spiritualem hominem conjunctum naturali sapiant ex justitia et judicio. (x.) Quod hae simulationes conjugiales apud naturales homines sapiant ex prudentia, propter varias causas. (xi.) Quod sint propter emendationes, et propter accommodationes. (xii.) Quod sint propter ordinem servandum in rebus domesticis; et propter mutuum auxilium. (xiii.) Quod sint propter curam infantum et erga liberos unicordem. (xiv.) Quod sint propter pacem in domo. (xv.) Quod sint propter famam extra domum. (xvi.) Quod sint propter varios favores exspectatos a conjuge, aut ab ejus cognatis; et sic propter timores jacturae illorum. (xvii.) Quod sint propter excusationes naevorum, et inde evitationes infamiae. (xviii.) Quod sint propter reconciliationes. (xix.) Quod si apud uxorem non cessat favor, dum facultas apud virum, fieri possit amicitia aemulans conjugialem, dum senescunt. (xx.) Quod variae species apparentis amoris et amicitiae dentur inter conjuges, quorum unus est subjugatus, et inde subjectus alteri. (xxi.) Quod dentur conjugia infernalia in mundo inter conjuges, qui interius sunt infensissimi hostes, et exterius sicut conjunctissimi amici. Sequitur nunc horum explicatio. (2)直訳 [XII.] DE CAUSIS APPARENTIS AMORIS, AMICITIAE, ET FAVORIS IN CONJUGIIS. (12)結婚の中で、みせかけの愛の、友情の、また好意の原因について 271. Quoniam de causis frigorum et separationum actum est, ex ordine sequitur, ut de causis apparentis amoris, amicitiae et favoris in conjugiis, etiam agatur: 271.冷淡と分離の原因について扱われたので、順序から続けられる、結婚の中での、みせかけの愛の、友情の、また好意の原因についてもまた扱われること。 notum enim est, quod tametsi frigora separant conjugum animos hodie, usque cohabitent, et procreent; というのは、よく知られているから、たとえ冷淡が配偶者(夫婦)の愛を分離していても、今日、それでも彼らは一緒に住む、また産む。 quod non fieret, nisi etiam darentur amores apparentes, ac alternis similes aut aemuli caloris genuini amoris. それらは生じなかったであろう、見せかけの愛もまた存在しなかったなら、そして交替で、本物の愛の熱の類似のものまたは模倣したもの。 Quod apparentiae illae sint necessitates et utilitates, et quod absque illis domus non consisterent, et inde nec societates, in sequentibus videbitur. それらの外観(みせかけ)は必要(不可欠なもの)また役に立つことであること、またそれらなしに、家は存続しないことが、またここから社会も〔存続し〕ない、続くものの中で見られる。 Praeter haec, aliqui conscientiosi possunt laborare idea, quod dissidentiae mentium inter se et conjugem, et inde abalienationes internae, sint in illorum culpa, ac imputentur, et quod propter id doleant corde; このことに加えて(ほかに)、良心的なある者は観念に苦労することができる、自分自身や配偶者の間の心の不一致、またここからの内なる仲違い(疎遠)が彼らの過失(落ち度)であること、そして転嫁されること(責任を帰せられる)、またそのことのために心で苦しむこと。 sed quia dissidentiae internae non in illorum manu sunt ad opitulandum, satis est illis per apparentes amores et favores, sedare ex conscientia oboritura incommoda; しかし、内なる不一致は彼らの手の中にないので、助けることへ向けて、彼らに十分である、愛と友情の外観(みせかけ)によって、良心から鎮めること、厄介な〔障害が〕起こることを。 inde etiam potest redire amicitia, in qua ab ejus parte latet amor conjugialis, tametsi non ab alterius. ここから友情もまた戻ることができる、その中に彼の(その)側から結婚愛が隠れている、たとえもう一方から〔隠れてい〕なくても。 Sed haec transactio propter numerum varietatum hujus materiae, distinguetur in articulos, ut priores. しかしこの章(論文)はこれらの主題の数のいろいろなもののために、関節(節)の中に分けられる、前のもののように。 Hujus articuli sunt hi:― この関節(複数)はこれらである―― (i.) Quod in mundo naturali paene omnes conjungi possint quoad affectiones externas, non autem quoad internas si hae dissident et apparent. (1) 自然界の中ではほとんどすべての者が外なる情愛に関して結合されることができること、けれども、内なるもの〔情愛〕に関して〔でき〕ない、もしこれらが不一致である、また現われるなら。 (ii.) Quod in mundo spirituali omnes conjungantur secundum affectiones internas, non autem secundum externas, nisi hae unum agant cum internis. (2) 霊界の中ではすべての者は内なる情愛にしたがって結合されること、けれども、外なる〔情愛〕にしたがわない、これらが内なるものと一緒に働かないなら。 (iii.) Quod sint externae affectiones, secundum quas matrimonia communiter contrahuntur in mundo. (3) 外なる情愛があること、それらにしたがって、一般的に、結婚(生活)が結ばれる(始められる)こと、世の中で。 (iv.) Sed quod, si non internae affectiones insunt, quae conjungunt mentes, matrimonia in domo solvantur. (4) しかし、内なる情愛が内在しないなら、それらは心を結合させる、結婚(生活)は家の中で破られる(損なわれる)こと。 (v.) Quod tamen matrimonia in mundo ad finem vitae utriusque permansura sint. (5) それでも結婚(生活)は世の中でいのちの終わりまで両方の者に残らなければ(持続されなければ)ならないこと。 (vi.) Quod in matrimoniis, in quibus internae affectiones non conjungunt, dentur externae, quae simulant internas, et consociant. (6) 結婚(生活)の中に、それらの者の中で内的な情愛が結合していない、外なるものが存在すること、それらは内なるものを見せかける(偽り装う)、また仲間となる。 (vii.) Quod inde apparens amor, aut apparens amicitia, et favor inter conjuges. (7) ここから、みせかけの愛が〔ある〕こと、または見せかけの友情、また好意、結婚の中に。 (viii.) Quod apparentiae hae sint simulationes conjugiales, quae laudabiles, quia utiles et necessariae. (8) これらの外観(見かけ)は結婚の見せかけ(模倣)である、それらは称賛に値する、役に立つ、また必要な〔ものである〕ので。 (ix.) Quod hae simulationes conjugiales apud spiritualem hominem conjunctum naturali sapiant ex justitia et judicio. (9) 自然的な人と結合した霊的な人のもとの結婚のこれらの見せかけ(模倣)は公正と判断(思慮分別)から賢明である(知恵がある)こと。 (x.) Quod hae simulationes conjugiales apud naturales homines sapiant ex prudentia, propter varias causas. (10) 自然的な人のもとの結婚のこれらの見せかけ(模倣)は思慮分別から賢明である(知恵がある)こと、いろいろな理由から。 (xi.) Quod sint propter emendationes, et propter accommodationes. (11) 矯正(改善)のため、また調整のためであること。 (xii.) Quod sint propter ordinem servandum in rebus domesticis; (12) 家庭の事柄で秩序を維持するためであること。 et propter mutuum auxilium. また相互の助けのため。 (xiii.) Quod sint propter curam infantum et erga liberos unicordem. (13) 幼児の世話のためであること、また子どもに対する一つの心を持つ(一致する)。 (xiv.) Quod sint propter pacem in domo. (14) 家の中の平和のためであること。 (xv.) Quod sint propter famam extra domum. (15) 家の外の評判のためであること。 (xvi.) Quod sint propter varios favores exspectatos a conjuge, aut ab ejus cognatis; (16) 配偶者から期待されるいろいろな好意のためにであること、またはその親類から。 et sic propter timores jacturae illorum. またこのようにそれらの損失の恐れのために。 (xvii.) Quod sint propter excusationes naevorum, et inde evitationes infamiae. (17) 汚点(欠点)の弁解のためであること、またここから悪評の回避。 (xviii.) Quod sint propter reconciliationes. (18) 和解のためにであること。 (xix.) Quod si apud uxorem non cessat favor, dum facultas apud virum, fieri possit amicitia aemulans conjugialem, dum senescunt. (19) もし妻の好意が終わらないなら、男(夫)のもとの能力が〔終わる〕時、結婚を模倣している友情が生じることができること、年取った時。 (xx.) Quod variae species apparentis amoris et amicitiae dentur inter conjuges, quorum unus est subjugatus, et inde subjectus alteri. (20) いろいろな種類のみせかけの愛と友情が夫婦の間に存在すること、それらの一方が服従する、またここからもう一方が服従させる。 (xxi.) Quod dentur conjugia infernalia in mundo inter conjuges, qui interius sunt infensissimi hostes, et exterius sicut conjunctissimi amici. (21) 世の中の夫婦の間に地獄の結婚が存在すること、その者は内的に最も和解しにくい敵である、また外的に最も結合した友のよう〔である〕。 Sequitur nunc horum explicatio. 今やこれらの説明が続けられる。 (3)訳文 271.冷淡と分離の原因について扱われたので、順序から、結婚の中での、みせかけの愛の、友情の、また好意の原因についてもまた扱われることが続けられる。というのは、たとえ冷淡が配偶者(夫婦)の愛を分離していても、今日、それでも彼らは一緒に住み、〔子を〕産むことがよく知られているから。見せかけの愛もまた、そして交替に、本物の愛の熱の類似のものまたは模倣したものが存在しなかったなら、それらは生じなかったであろう。 それらの外観(みせかけ)は必要不可欠なものまた役に立つものであり、またそれらなしに、家は、またここから社会も存続しないことが、続くものの中で見られる。 このことのほかに、ある良心的な者は、自分自身や配偶者の間の心の不一致、またここからの内なる仲違いが彼らの過失(落ち度)であり、責任が帰せられるという観念に苦労し、またそのことのために心で苦しむことができる。しかし、内なる不一致は、助けるために彼らの手の中にないので、彼らには、厄介な〔障害が〕起こることを愛と友情の外観(みせかけ)によって、良心から鎮めることで十分である。ここから友情もまた戻ることができ、たとえもう一方から結婚愛が隠れていなくても、その中に彼の側に結婚愛が隠れている。 しかし、この章はこれらの主題の数でいろいろなもののために、前のもののように区分に分けられる。 その区分はこれらである―― (1) 自然界では、ほとんどすべての者が外なる情愛に関して結合されることができる、けれども、もしこれらが不一致であるか現われるなら、内なる情愛に関してできない、。 (2) 霊界では、すべての者は内なる情愛にしたがって結合される、けれども、これらが内なるものと一緒に働かないなら外なる情愛にしたがわない。 (3) 外なる情愛があり、それらにしたがって、世で、一般的に結婚(生活)が結ばれる。 (4) しかし、心を結合させる内なる情愛が内在しないなら、結婚(生活)は家の中で損なわれる。 (5) それでも結婚(生活)は世で、いのちの終わりまで両方の者に持続されなければならない。 (6) 結婚(生活)の中に、内なるものを見せかける(偽り装う)、また仲間となる者の中に内的な情愛が結合していないで、外なるものが存在する。 (7) ここから、結婚の中に、みせかけの愛、または見せかけの友情、また好意がある。 (8) これらの外観(見かけ)は結婚の模倣であり、それらは役に立つ、また必要なものであるので称賛に値する。 (9) 自然的な人と結合した霊的な人のもとの結婚のこれらの模倣は、公正と思慮分別から賢明なものである。 (10) 自然的な人のもとの結婚のこれらの模倣は、いろいろな理由から、思慮分別から賢明まなものである。 (11) 改善のため、また調整のためである。 (12) 家庭の事柄で秩序を維持するため、また相互の助けのためである。 (13) 幼児の世話のため、また子どもに対して一致するためである。 . (14) 家の中の平和のためである。 (15) 家の外の評判のためである。 (16) 配偶者からまたはその親類から期待されるいろいろな好意のため、またこのようにそれらの損失の恐れのためである。 (17) 汚点の弁解、またここから悪評の回避のためである。 (18) 和解のためにである。 (19) 年取った時、男(夫)のもとの能力が〔終わる〕時、もし妻の好意が終わらないなら、結婚を模倣している友情が生じることができる。 (20) 一方が服従し、ここからもう一方が服従させるいろいろな種類のみせかけの愛と友情が夫婦の間に存在する。 (21) 世で、内的に最も和解しにくい敵であり、外的に最も結合した友のようである夫婦の間に、地獄の結婚が存在する。 . 今や、これらの説明が続けられる。原典講読『結婚愛』 270(原文と直訳[3]まで)
原典講読『結婚愛』 270(直訳[4]~[6])
原典講読『結婚愛』 270(訳文)
原典講読『結婚愛』 271