(1)原文
287. (xvi.) Quod sint propter varios favores exspectatos a conjuge, aut ab ejus cognatis, et sic propter timores jacturae illorum.― Hoc fit imprimis in conjugiis dissimilis status et conditionis, (de quibus videatur supra n. 250); sicut cum ducitur uxor opulenta, et haec recondit suos nummos in crumenis, aut gazas in hypothecis; et plus si audacter instat, quod ex debito mariti sit, ex suo censu et reditu sustentare domum; quod inde sint coactae similitudines amoris sicut conjugialis, communiter notum est. Similia fiunt cum uxore ducta, cujus parentes, cognati et amici, in officiis dignitatis, in negotiis lucri, et in operis mercium sunt, qui de statu ejus prosperiori possunt disponere; quod propter haec etiam sint simulationes amoris sicut conjugialis, communiter notum est. Quod haec et illae{1} sint propter timores jacturae illorum patet.
@1. Prima editio: illa
(2)直訳
287. (xvi.) Quod sint propter varios favores exspectatos a conjuge, aut ab ejus cognatis, et sic propter timores jacturae illorum.― 287.(16) 配偶者から期待されるいろいろな好意のためにであること、またはその親類から、またこのようにそれらの損失の恐れのために。
Hoc fit imprimis in conjugiis dissimilis status et conditionis, (de quibus videatur supra n. 250); これらのことは特に配偶者の異なった状態と身分(境遇)の中で生じる(それらについて上の250番に見られる)。
sicut cum ducitur uxor opulenta, et haec recondit suos nummos in crumenis, aut gazas in hypothecis; 裕福な妻がめとられている(結婚されている)ときのように、またこれ〔妻〕が自分の硬貨を財布の中に隠している、または金庫の中に宝を。
et plus si audacter instat, quod ex debito mariti sit, ex suo censu et reditu sustentare domum; またさらに、もし、ずうずうしく言い張るなら、夫の義務からであること、自分の(夫の)財産と収入から家(家庭・所帯)を維持すること。
quod inde sint coactae similitudines amoris sicut conjugialis, communiter notum est. ここからであること、結婚の(性向の)ような愛の似ているもの、一般的によく知られている。
Similia fiunt cum uxore ducta, cujus parentes, cognati et amici, in officiis dignitatis, in negotiis lucri, et in operis mercium sunt, qui de statu ejus prosperiori possunt disponere; 同様なものが生じる、妻がめとられたとき、その両親、親類や友人、地位〔ある〕職務の中に、利益〔ある〕商売(事業)の中に、また商品の仕事の中にいる、その者は彼の状態からさらに繁栄した〔状態を〕整えることができる。
quod propter haec etiam sint simulationes amoris sicut conjugialis, communiter notum est. これらのために、結婚の(性向の)ような愛の似ているものがあることもまた、一般的によく知られている。
Quod haec et illae{1} sint propter timores jacturae illorum patet. これらとそれらがそれらの損失の恐れのためであることが明らかである。
@1. Prima editio: illa 注1 初版はilla
(3)訳文
287.(16) 配偶者からまたはその親類から期待されるいろいろな好意のため、またこのようにそれらの損失の恐れのためである。
これらのことは特に配偶者の異なった状態と身分(境遇)の中で生じる(それらについて前の250番に見られる)。裕福な妻がめとられていて、その妻が自分の財布の中に硬貨を、または金庫の中に宝を隠しているときのように。またさらに、もし、自分の(夫の)財産と収入から家(家庭・所帯)を維持することが夫の義務からであることをずうずうしく言い張るなら。結婚の愛に似ているようなものはここからであることが一般的によく知られている。
同様なものが、妻の両親、親類や友人が、地位〔ある〕職務の中に、利益〔ある〕商売(事業)の中に、また商品の仕事の中にいて、その者が彼の状態からさらに繁栄した〔状態を〕整えることができるその妻がめとられたとき、生じる。これらのために、結婚の愛に似ているようなものがあることもまた、一般的によく知られている。
これらがそれらの損失の恐れのためであることが明らかである。
(1)原文
288. (xvii.) Quod sint propter excusationes naevorum, et inde evitationes infamiae.― Naevi, propter quos conjuges timent infamiam, sunt plures, quidam sontici, et quidam non sontici; sunt naevi mentis, et naevi corporis leviores enumeratis in capite priori (n. 252 et 253), quae causae separationis sunt; quare intelliguntur naevi, qui propter infamiam ab altero conjuge silentio premuntur: praeter hos, apud aliquos sunt contingentia crimina, quae poenis legis, si evulgarentur, subjecta sunt; ut taceatur defectus copiae, ex qua viri ex solito gloriantur. Quod talium excusationes ad evitandum infamiam, sint causae simulationis amoris et amicitiae cum conjuge, absque ulteriore confirmatione, patet.
(2)直訳
288. (xvii.) Quod sint propter excusationes naevorum, et inde evitationes infamiae.― 288.(17) 汚点(欠点)の弁解のためであること、またここから悪評の回避。
Naevi, propter quos conjuges timent infamiam, sunt plures, quidam sontici, et quidam non sontici; 汚点(欠点)は、それらのために配偶者は悪評を恐れる、多くのものがある、あるものは重大である、またあるものは重大ではない。
sunt naevi mentis, et naevi corporis leviores enumeratis in capite priori (n. 252 et 253), quae causae separationis sunt; 前の章の中に列挙されたもの(252と253番)より軽い心の汚点(欠点)と身体の汚点(欠点)がある、それらは分離の原因である。
quare intelliguntur naevi, qui propter infamiam ab altero conjuge silentio premuntur: それゆえ、汚点(欠点)が意味される、それは悪評のために他の(もう一人の)配偶者により沈黙が守られる(直訳:押しつけられる)。
praeter hos, apud aliquos sunt contingentia crimina, quae poenis legis, si evulgarentur, subjecta sunt; これらのほかに、ある者のもとに付随的な(偶発的な)罪悪がある、それらは法律の刑罰のもの〔である〕、もし公けにされるなら、問題(対象)とされる。
ut taceatur defectus copiae, ex qua viri ex solito gloriantur. 能力の欠如が黙っておかれるような、それらから男たちは通常(たいてい)自慢する☆。
ちょっとした罰であって、ちょっと自慢したくなるようなものでしょう。たとえばスピート違反(時速200キロを出した)。
Quod talium excusationes ad evitandum infamiam, sint causae simulationis amoris et amicitiae cum conjuge, absque ulteriore confirmatione, patet. 悪評の回避のためのこのような弁解が、配偶者に愛と友情の見せかけの理由であることは、さらなる確証なしに、明らかである。
(3)訳文
288.(17) 汚点の弁解のため、またここから悪評の回避のためである。
配偶者が悪評を恐れる汚点は多くのものがある、あるものは重大であり、またあるものは重大ではない。前章に列挙されたもの(252と253番)より分離の原因である軽い心の汚点と身体の汚点がある。それゆえ、もう一人の配偶者による悪評のために沈黙が守られる汚点が意味される。これらのほかに、ある者のもとに、もし公けにされるなら、問題とされる法律の刑罰のものである偶発的な罪悪がある。たいていの男たちが自慢する〔ような〕能力の欠如が黙っておかれるような〔ものである〕。
悪評の回避のためのこのような弁解が、配偶者に愛と友情の見せかけの理由であることは、さらなる確証なしに、明らかである。