原典講読『結婚愛』 283

(1)原文

283. (xii.) Quod sint propter ordinem servandum in rebus domesticis; et propter mutuum auxilium. Unaquaevis domus, ubi etiam liberi, horum instructores, et domestici alii, est una societas aemulans magnam; haec etiam ex illis, sicut commune ex partibus, coexistit; et quoque sicut salus societatis magnae dependet ex ordine, ita salus societatis hujus parvae ex ordine; quare quemadmodum interest personis magistratus dispicere et prospicere, ut sit et servetur ordo in societate composita, ita conjugibus in singulari sua. Sed hic ordo non dabilis est, si maritus et uxor animis dissident, per id enim mutua consilia et auxilia in diversum trahuntur, ac dividuntur sicut animi, et sic discinditur forma parvae societatis; quare ad servandum ordinem, et per illum ad prospiciendum sibi et simul domui, aut domui et simul sibi, ne in pessum eant, et in perniciem ruant, necessitas postulat, ut dominus et domina concordent, ac unum faciant; quod si non potest fieri propter discrimen mentium, usque ut bene sit, oportet et quoque decet, ut id fiat per repraesentativam amicitiam conjugialem; quod inde concordiae in domibus confarciantur propter necessitates et inde utilitates, notum est.

 

(2)直訳

283. (xii.) Quod sint propter ordinem servandum in rebus domesticis; 283.(12) 家庭の事柄で秩序を維持するためであること。

et propter mutuum auxilium.― また相互の助けのため。

Unaquaevis domus, ubi etiam liberi, horum instructores, et domestici alii, est una societas aemulans magnam; それぞれの家は、そこにさらにまた子ども、これらを教える者、また他の召使い、一つの社会である大きなもの〔社会〕を模倣している。

haec etiam ex illis, sicut commune ex partibus, coexistit; これもまたそれらから、部分からの共通なもの(普遍的なもの)のように、共存する。

et quoque sicut salus societatis magnae dependet ex ordine, ita salus societatis hujus parvae ex ordine; そしてまた大きな社会の安全が秩序に依存しているように、そのようにこの小さな社会の安全は秩序から(=に)

quare quemadmodum interest personis magistratus dispicere et prospicere, ut sit et servetur ordo in societate composita, ita conjugibus in singulari sua. それゆえ、行政長官(知事)に重要であるように、合成された社会の中に秩序が存在し、維持されるように細かく調べること、また供給すること、そのように配偶者に、その個々のもの〔社会〕の中に〔いる〕。

Sed hic ordo non dabilis est, si maritus et uxor animis dissident, per id enim mutua consilia et auxilia in diversum trahuntur, ac dividuntur sicut animi, et sic discinditur forma parvae societatis; しかし、この秩序はありえない、もし夫と妻が心で不和であるなら、というのは、そのことによって相互の忠告と助けはいろいろな方向に引っ張られる(追い立てられる)から、そしてアニムスのように分割される、またこのように小さな社会の形は引き裂かれる。

quare ad servandum ordinem, et per illum ad prospiciendum sibi et simul domui, aut domui et simul sibi, ne in pessum eant, et in perniciem ruant, necessitas postulat, ut dominus et domina concordent, ac unum faciant; それゆえ、秩序が守られるために、またそれによって自分自身にまた同じく家に備えるために、または家にまた同じく自分自身に、破滅に陥る、また破滅へ突進しないように、必要が要求される、主人と女主人が一致するように、そして一つのものを構成する(~となる)

quod si non potest fieri propter discrimen mentium, usque ut bene sit, oportet et quoque decet, ut id fiat per repraesentativam amicitiam conjugialem; それがもし心の相違のために〔一つのものと〕なれないなら、それでもよくあるために、義務がある(すべきである)またふさわしい、それが生じるために、結婚の友情を表象するものによって。

quod inde concordiae in domibus confarciantur propter necessitates et inde utilitates, notum est. ここから家の中の和合が必要のために詰め込んでつくられる(つなぎ合わされる)ことが、またここから役に立つこと、よく知られている。

 

(3)訳文

 283.(12) 家庭の事柄で秩序を維持するため、また相互の助けのためである。

 そこに子ども、これらを教える者、また他の召使いがいるそれぞれの家は、大きな社会を模倣している一つの社会である。これ〔大きな社会〕もまたそれらから、部分からの普遍的なもののように、共存する。そしてまた大きな社会の安全が秩序に依存しているように、そのようにこの小さな社会の安全も秩序に依存している。それゆえ、合成された社会の中に秩序が存在し、維持されるように細かく調べ、供給すること行政長官(知事)に重要であるように、その個々のもの〔社会〕の中に〔いる〕配偶者にも重要である。

 しかし、この秩序は、もし夫と妻が心で不和であるなら、ありえない、というのは、そのことによって相互の忠告と助けはいろいろな方向に追い立てられ、そしてアニムスのように分割され、このように小さな社会の形は引き裂かれるからである。それゆえ、秩序が守られるために、またそれによって自分自身にまた同じく家に、または家にまた同じく自分自身に、破滅に陥り、破滅へ突進しないよう備えるために、主人と女主人が一致するように、そして一つのものとなる必要が要求される。それがもし心の相違のために〔一つのものと〕なれないなら、それでも〔家が〕よくあるために、それが生じるために、結婚の友情を表象するものによってそうすべきであり、それがふさわしい。ここから家の中の和合が必要のためにつなぎ合わされること、またここから役に立つことが、よく知られている。

原典講読『結婚愛』 284

(1)原文

284. (xiii.) Quod sint propter curam infantum, et erga liberos, unicordem. Quod simulationes conjugiales, quae sunt apparentiae amoris et amicitiae, instar vere conjugialium, propter infantes et liberos inter conjuges sint, perquam notum est; communis horum amor facit, ut conjux spectet conjugem benigne et faventer. Amor infantum et liberorum apud matrem et patrem se conjungunt, sicut cor et pulmo in pectore; amor illorum apud matrem est sicut cor ibi, et amor erga illos apud patrem est sicut pulmo ibi; causa comparationis est, quia cor correspondet amori, et pulmo intellectui, et amor ex voluntate est apud matrem, et amor ex intellectu est apud patrem. Apud homines spirituales est conjunctio conjugialis per illum amorem ex justitia et judicio; ex justitia, quia mater gestaverat illos utero, cum dolore pepererat illos, et postea cura indefessa lactat, nutrit, mundat, amicit et educat illos.

 

(2)直訳

284. (xiii.) Quod sint propter curam infantum, et erga liberos, unicordem.― 284.(13) 幼児の世話のためであること、また子どもに対する一つの心を持つ(一致する)

Quod simulationes conjugiales, quae sunt apparentiae amoris et amicitiae, instar vere conjugialium, propter infantes et liberos inter conjuges sint, perquam notum est; 結婚の見せかけは、それらは愛と友情の外観である、真の結婚の(性向の)ように、配偶者(夫婦)間の幼児と子どものためであることは、きわめてよく知られている。

communis horum amor facit, ut conjux spectet conjugem benigne et faventer. これらの者の共通の愛がつくる、配偶者が配偶者を友好的に(親切に)また好意を持って眺めるように。

Amor infantum et liberorum apud matrem et patrem se conjungunt, sicut cor et pulmo in pectore; 母と父のもとの幼児と子どもへの愛は、互いに結合している、胸の中の心臓と肺のように。

amor illorum apud matrem est sicut cor ibi, et amor erga illos apud patrem est sicut pulmo ibi; 母のもとの彼らへの愛はそこに心臓のようである、また父のもとの彼らに対する愛はそこに肺のようである。

causa comparationis est, quia cor correspondet amori, et pulmo intellectui, et amor ex voluntate est apud matrem, et amor ex intellectu est apud patrem. 比較(たとえ)の理由がある、心臓は愛に対応するからである、また肺は理解力に、また母のもとに意志からの愛がある、また父のもとに理解力からの愛がある。

Apud homines spirituales est conjunctio conjugialis per illum amorem ex justitia et judicio; 霊的な人間()のもとに公正と判断力からのその愛によって結婚の結合がある。

ex justitia, quia mater gestaverat illos utero, cum dolore pepererat illos, et postea cura indefessa lactat, nutrit, mundat, amicit et educat illos. 公正から〔である〕、母は彼らを子宮に運んだ、苦痛ともに彼らを産んだ(pario)、またその後、疲れを知らない世話で授乳した、養育した、清潔にした、着せた、また彼らを教育したじからである。

 

(3)訳文

 284.(13) 幼児の世話、また子どもに対する一つの心を持つのためである

 真の結婚のような愛と友情の外観である結婚の見せかけは、配偶者(夫婦)間の幼児と子どものためであることは、きわめてよく知られている。これらの者の共通の愛が、配偶者が配偶者を親切に、好意を持って眺めるようにする

 母と父のもとの幼児と子どもへの愛は、胸の中の心臓と肺のように互いに結合している。母のもとの彼らへの愛はそこの心臓のようであり、父のもとの彼らに対する愛はそこの肺のようである。比較(たとえ)の理由は、心臓は愛に、また肺は理解力に対応に、母のもとに意志からの愛があり、父のもとに理解力からの愛があるからである。

 霊的な人のもとに、公正と判断力からのその愛によって結婚の結合がある。公正からであるのは、母は彼らを子宮に運び、苦痛ともに彼らを産み、またその後、彼らを疲れを知らない世話で授乳し、養育し、清潔にし、着せ、教育したからである。