(1)原文
[XII.]
DE CAUSIS APPARENTIS AMORIS, AMICITIAE, ET FAVORIS IN CONJUGIIS.
271. Quoniam de causis frigorum et separationum actum est, ex ordine sequitur, ut de causis apparentis amoris, amicitiae et favoris in conjugiis, etiam agatur: notum enim est, quod tametsi frigora separant conjugum animos hodie, usque cohabitent, et procreent; quod non fieret, nisi etiam darentur amores apparentes, ac alternis similes aut aemuli caloris genuini amoris. Quod apparentiae illae sint necessitates et utilitates, et quod absque illis domus non consisterent, et inde nec societates, in sequentibus videbitur. Praeter haec, aliqui conscientiosi possunt laborare idea, quod dissidentiae mentium inter se et conjugem, et inde abalienationes internae, sint in illorum culpa, ac imputentur, et quod propter id doleant corde; sed quia dissidentiae internae non in illorum manu sunt ad opitulandum, satis est illis per apparentes amores et favores, sedare ex conscientia oboritura incommoda; inde etiam potest redire amicitia, in qua ab ejus parte latet amor conjugialis, tametsi non ab alterius. Sed haec transactio propter numerum varietatum hujus materiae, distinguetur in articulos, ut priores. Hujus articuli sunt hi:―
(i.) Quod in mundo naturali paene omnes conjungi possint quoad affectiones externas, non autem quoad internas si hae dissident et apparent.
(ii.) Quod in mundo spirituali omnes conjungantur secundum affectiones internas, non autem secundum externas, nisi hae unum agant cum internis.
(iii.) Quod sint externae affectiones, secundum quas matrimonia communiter contrahuntur in mundo.
(iv.) Sed quod, si non internae affectiones insunt, quae conjungunt mentes, matrimonia in domo solvantur.
(v.) Quod tamen matrimonia in mundo ad finem vitae utriusque permansura sint.
(vi.) Quod in matrimoniis, in quibus internae affectiones non conjungunt, dentur externae, quae simulant internas, et consociant.
(vii.) Quod inde apparens amor, aut apparens amicitia, et favor inter conjuges.
(viii.) Quod apparentiae hae sint simulationes conjugiales, quae laudabiles, quia utiles et necessariae.
(ix.) Quod hae simulationes conjugiales apud spiritualem hominem conjunctum naturali sapiant ex justitia et judicio.
(x.) Quod hae simulationes conjugiales apud naturales homines sapiant ex prudentia, propter varias causas.
(xi.) Quod sint propter emendationes, et propter accommodationes.
(xii.) Quod sint propter ordinem servandum in rebus domesticis; et propter mutuum auxilium.
(xiii.) Quod sint propter curam infantum et erga liberos unicordem.
(xiv.) Quod sint propter pacem in domo.
(xv.) Quod sint propter famam extra domum.
(xvi.) Quod sint propter varios favores exspectatos a conjuge, aut ab ejus cognatis; et sic propter timores jacturae illorum.
(xvii.) Quod sint propter excusationes naevorum, et inde evitationes infamiae.
(xviii.) Quod sint propter reconciliationes.
(xix.) Quod si apud uxorem non cessat favor, dum facultas apud virum, fieri possit amicitia aemulans conjugialem, dum senescunt.
(xx.) Quod variae species apparentis amoris et amicitiae dentur inter conjuges, quorum unus est subjugatus, et inde subjectus alteri.
(xxi.) Quod dentur conjugia infernalia in mundo inter conjuges, qui interius sunt infensissimi hostes, et exterius sicut conjunctissimi amici.
Sequitur nunc horum explicatio.
(2)直訳
[XII.] DE CAUSIS APPARENTIS AMORIS, AMICITIAE, ET FAVORIS IN CONJUGIIS.
(12)結婚の中で、みせかけの愛の、友情の、また好意の原因について
271. Quoniam de causis frigorum et separationum actum est, ex ordine sequitur, ut de causis apparentis amoris, amicitiae et favoris in conjugiis, etiam agatur: 271.冷淡と分離の原因について扱われたので、順序から続けられる、結婚の中での、みせかけの愛の、友情の、また好意の原因についてもまた扱われること。
notum enim est, quod tametsi frigora separant conjugum animos hodie, usque cohabitent, et procreent; というのは、よく知られているから、たとえ冷淡が配偶者(夫婦)の愛を分離していても、今日、それでも彼らは一緒に住む、また産む。
quod non fieret, nisi etiam darentur amores apparentes, ac alternis similes aut aemuli caloris genuini amoris. それらは生じなかったであろう、見せかけの愛もまた存在しなかったなら、そして交替で、本物の愛の熱の類似のものまたは模倣したもの。
Quod apparentiae illae sint necessitates et utilitates, et quod absque illis domus non consisterent, et inde nec societates, in sequentibus videbitur. それらの外観(みせかけ)は必要(不可欠なもの)また役に立つことであること、またそれらなしに、家は存続しないことが、またここから社会も〔存続し〕ない、続くものの中で見られる。
Praeter haec, aliqui conscientiosi possunt laborare idea, quod dissidentiae mentium inter se et conjugem, et inde abalienationes internae, sint in illorum culpa, ac imputentur, et quod propter id doleant corde; このことに加えて(ほかに)、良心的なある者は観念に苦労することができる、自分自身や配偶者の間の心の不一致、またここからの内なる仲違い(疎遠)が彼らの過失(落ち度)であること、そして転嫁されること(責任を帰せられる)、またそのことのために心で苦しむこと。
sed quia dissidentiae internae non in illorum manu sunt ad opitulandum, satis est illis per apparentes amores et favores, sedare ex conscientia oboritura incommoda; しかし、内なる不一致は彼らの手の中にないので、助けることへ向けて、彼らに十分である、愛と友情の外観(みせかけ)によって、良心から鎮めること、厄介な〔障害が〕起こることを。
inde etiam potest redire amicitia, in qua ab ejus parte latet amor conjugialis, tametsi non ab alterius. ここから友情もまた戻ることができる、その中に彼の(その)側から結婚愛が隠れている、たとえもう一方から〔隠れてい〕なくても。
Sed haec transactio propter numerum varietatum hujus materiae, distinguetur in articulos, ut priores. しかしこの章(論文)はこれらの主題の数のいろいろなもののために、関節(節)の中に分けられる、前のもののように。
Hujus articuli sunt hi:― この関節(複数)はこれらである――
(i.) Quod in mundo naturali paene omnes conjungi possint quoad affectiones externas, non autem quoad internas si hae dissident et apparent. (1) 自然界の中ではほとんどすべての者が外なる情愛に関して結合されることができること、けれども、内なるもの〔情愛〕に関して〔でき〕ない、もしこれらが不一致である、また現われるなら。
(ii.) Quod in mundo spirituali omnes conjungantur secundum affectiones internas, non autem secundum externas, nisi hae unum agant cum internis. (2) 霊界の中ではすべての者は内なる情愛にしたがって結合されること、けれども、外なる〔情愛〕にしたがわない、これらが内なるものと一緒に働かないなら。
(iii.) Quod sint externae affectiones, secundum quas matrimonia communiter contrahuntur in mundo. (3) 外なる情愛があること、それらにしたがって、一般的に、結婚(生活)が結ばれる(始められる)こと、世の中で。
(iv.) Sed quod, si non internae affectiones insunt, quae conjungunt mentes, matrimonia in domo solvantur. (4) しかし、内なる情愛が内在しないなら、それらは心を結合させる、結婚(生活)は家の中で破られる(損なわれる)こと。
(v.) Quod tamen matrimonia in mundo ad finem vitae utriusque permansura sint. (5) それでも結婚(生活)は世の中でいのちの終わりまで両方の者に残らなければ(持続されなければ)ならないこと。
(vi.) Quod in matrimoniis, in quibus internae affectiones non conjungunt, dentur externae, quae simulant internas, et consociant. (6) 結婚(生活)の中に、それらの者の中で内的な情愛が結合していない、外なるものが存在すること、それらは内なるものを見せかける(偽り装う)、また仲間となる。
(vii.) Quod inde apparens amor, aut apparens amicitia, et favor inter conjuges. (7) ここから、みせかけの愛が〔ある〕こと、または見せかけの友情、また好意、結婚の中に。
(viii.) Quod apparentiae hae sint simulationes conjugiales, quae laudabiles, quia utiles et necessariae. (8) これらの外観(見かけ)は結婚の見せかけ(模倣)である、それらは称賛に値する、役に立つ、また必要な〔ものである〕ので。
(ix.) Quod hae simulationes conjugiales apud spiritualem hominem conjunctum naturali sapiant ex justitia et judicio. (9) 自然的な人と結合した霊的な人のもとの結婚のこれらの見せかけ(模倣)は公正と判断(思慮分別)から賢明である(知恵がある)こと。
(x.) Quod hae simulationes conjugiales apud naturales homines sapiant ex prudentia, propter varias causas. (10) 自然的な人のもとの結婚のこれらの見せかけ(模倣)は思慮分別から賢明である(知恵がある)こと、いろいろな理由から。
(xi.) Quod sint propter emendationes, et propter accommodationes. (11) 矯正(改善)のため、また調整のためであること。
(xii.) Quod sint propter ordinem servandum in rebus domesticis; (12) 家庭の事柄で秩序を維持するためであること。
et propter mutuum auxilium. また相互の助けのため。
(xiii.) Quod sint propter curam infantum et erga liberos unicordem. (13) 幼児の世話のためであること、また子どもに対する一つの心を持つ(一致する)。
(xiv.) Quod sint propter pacem in domo. (14) 家の中の平和のためであること。
(xv.) Quod sint propter famam extra domum. (15) 家の外の評判のためであること。
(xvi.) Quod sint propter varios favores exspectatos a conjuge, aut ab ejus cognatis; (16) 配偶者から期待されるいろいろな好意のためにであること、またはその親類から。
et sic propter timores jacturae illorum. またこのようにそれらの損失の恐れのために。
(xvii.) Quod sint propter excusationes naevorum, et inde evitationes infamiae. (17) 汚点(欠点)の弁解のためであること、またここから悪評の回避。
(xviii.) Quod sint propter reconciliationes. (18) 和解のためにであること。
(xix.) Quod si apud uxorem non cessat favor, dum facultas apud virum, fieri possit amicitia aemulans conjugialem, dum senescunt. (19) もし妻の好意が終わらないなら、男(夫)のもとの能力が〔終わる〕時、結婚を模倣している友情が生じることができること、年取った時。
(xx.) Quod variae species apparentis amoris et amicitiae dentur inter conjuges, quorum unus est subjugatus, et inde subjectus alteri. (20) いろいろな種類のみせかけの愛と友情が夫婦の間に存在すること、それらの一方が服従する、またここからもう一方が服従させる。
(xxi.) Quod dentur conjugia infernalia in mundo inter conjuges, qui interius sunt infensissimi hostes, et exterius sicut conjunctissimi amici. (21) 世の中の夫婦の間に地獄の結婚が存在すること、その者は内的に最も和解しにくい敵である、また外的に最も結合した友のよう〔である〕。
Sequitur nunc horum explicatio. 今やこれらの説明が続けられる。
(3)訳文
271.冷淡と分離の原因について扱われたので、順序から、結婚の中での、みせかけの愛の、友情の、また好意の原因についてもまた扱われることが続けられる。というのは、たとえ冷淡が配偶者(夫婦)の愛を分離していても、今日、それでも彼らは一緒に住み、〔子を〕産むことがよく知られているから。見せかけの愛もまた、そして交替に、本物の愛の熱の類似のものまたは模倣したものが存在しなかったなら、それらは生じなかったであろう。
それらの外観(みせかけ)は必要不可欠なものまた役に立つものであり、またそれらなしに、家は、またここから社会も存続しないことが、続くものの中で見られる。
このことのほかに、ある良心的な者は、自分自身や配偶者の間の心の不一致、またここからの内なる仲違いが彼らの過失(落ち度)であり、責任が帰せられるという観念に苦労し、またそのことのために心で苦しむことができる。しかし、内なる不一致は、助けるために彼らの手の中にないので、彼らには、厄介な〔障害が〕起こることを愛と友情の外観(みせかけ)によって、良心から鎮めることで十分である。ここから友情もまた戻ることができ、たとえもう一方から結婚愛が隠れていなくても、その中に彼の側に結婚愛が隠れている。
しかし、この章はこれらの主題の数でいろいろなもののために、前のもののように区分に分けられる。
その区分はこれらである――
(1) 自然界では、ほとんどすべての者が外なる情愛に関して結合されることができる、けれども、もしこれらが不一致であるか現われるなら、内なる情愛に関してできない、。
(2) 霊界では、すべての者は内なる情愛にしたがって結合される、けれども、これらが内なるものと一緒に働かないなら外なる情愛にしたがわない。
(3) 外なる情愛があり、それらにしたがって、世で、一般的に結婚(生活)が結ばれる。
(4) しかし、心を結合させる内なる情愛が内在しないなら、結婚(生活)は家の中で損なわれる。
(5) それでも結婚(生活)は世で、いのちの終わりまで両方の者に持続されなければならない。
(6) 結婚(生活)の中に、内なるものを見せかける(偽り装う)、また仲間となる者の中に内的な情愛が結合していないで、外なるものが存在する。
(7) ここから、結婚の中に、みせかけの愛、または見せかけの友情、また好意がある。
(8) これらの外観(見かけ)は結婚の模倣であり、それらは役に立つ、また必要なものであるので称賛に値する。
(9) 自然的な人と結合した霊的な人のもとの結婚のこれらの模倣は、公正と思慮分別から賢明なものである。
(10) 自然的な人のもとの結婚のこれらの模倣は、いろいろな理由から、思慮分別から賢明まなものである。
(11) 改善のため、また調整のためである。
(12) 家庭の事柄で秩序を維持するため、また相互の助けのためである。
(13) 幼児の世話のため、また子どもに対して一致するためである。
. (14) 家の中の平和のためである。
(15) 家の外の評判のためである。
(16) 配偶者からまたはその親類から期待されるいろいろな好意のため、またこのようにそれらの損失の恐れのためである。
(17) 汚点の弁解、またここから悪評の回避のためである。
(18) 和解のためにである。
(19) 年取った時、男(夫)のもとの能力が〔終わる〕時、もし妻の好意が終わらないなら、結婚を模倣している友情が生じることができる。
(20) 一方が服従し、ここからもう一方が服従させるいろいろな種類のみせかけの愛と友情が夫婦の間に存在する。
(21) 世で、内的に最も和解しにくい敵であり、外的に最も結合した友のようである夫婦の間に、地獄の結婚が存在する。
. 今や、これらの説明が続けられる。