(1)原文
6. Post haec Angelus alloquutus est illos, qui induxerant sibi ideam de gaudiis caeli, et de felicitate aeterna, quod forent epulationes cum Abramo, Isaco et Jacobo; et post epulas ludi et spectacula, ac iterum epulae, et sic in aeternum: et dixit illis, "Sequimini me, et introducam vos in gaudiorum vestrorum felicitates." Et introduxit illos per nemus in planitiem stratam asseribus, super qua positae erant mensae, quindecim ab uno latere, et quindecim ab altero;
Et quaesiverunt, "Cur tot mensae?" Et respondit angelus, quod prima mensa sit Abrami, secunda Isaci, tertia Jacobi, et juxta has in serie mensae duodecim apostolorum; "ab altero latere totidem mensae uxorum illorum; et tres primae mensae sunt Sarae uxoris Abrami, Rebeccae uxoris Isaci, ac Leae et Rachelis uxorum Jacobi; ac duodecim reliquae sunt uxorum duodecim apostolorum."
[2] Post aliquam moram, apparebant omnes mensae plenae ferculis, et spatiola inter haec ornata parvis pyramidibus cum condituris. Epulaturi stabant circum illas in exspectatione videndi praesules mensarum; qui pauculum exspectati visi sunt in ordine processionis ab Abramo ad ultimum apostolorum intrantes; et mox quisque ad suam mensam accedens se reposuit super toro ad caput ejus; et inde dixerunt ad circumstantes, "Discumbite etiam vos nobiscum;" et discubuerunt viri cum patribus illis, et foeminae cum uxoribus illorum, et comederunt et biberunt in laetitia, et cum veneratione.
Post prandium exiverunt illi patres; et tunc instituti sunt ludi, choreae virginum et juvenum, et post has spectacula:
Quibus finitis invitabantur iterum ad epulas, sed cum statuto, quod primo die comederent cum Abramo, altero cum Isaco, tertio cum Jacobo, quarto cum Petro, quinto cum Jacobo, sexto cum Johanne, septimo cum Paulo, et cum reliquis in ordine usque ad quindecimum diem, a quo iterum in simili ordine commessationes renovarent variando sedes, et sic in aeternum.
[3] Post haec angelus convocavit viros cohortis, et dixit illis, "Hi omnes, quos vidistis ad mensas, in simili cogitatione imaginaria de gaudiis caeli, et inde felicitate aeterna, cum vobis fuerant; et propter finem, ut ipsi videant vanitates idearum suarum, et ab illis abducantur, institutae sunt, et a Domino permissae tales epulares scenae. Primores illi, quos vidistis ad capita mensarum, erant personati senes, plerique ex rustica gente, qui barbati, et ex quadam opulentia prae caeteris fastuosi, quibus inducta est phantasia, quod vetusti illi patres essent. Sed sequimini me in vias exitus e palaestra hac;"
[4] et sequuti sunt, et videbant quinquaginta hic et quinquaginta ibi, qui farciverant ventres cibariis usque ad nauseas, et concupiverunt redire ad familiaria domuum suarum, quidam ad sua munia, quidam ad sua negotia, et quidam ad suas operas: at multi a custodibus nemoris retenti et interrogati de diebus epulationis illorum, et num adhuc ad mensas cum Petro et cum Paulo comederint, et si prius exirent, hoc, quia indecens est, futurum illis pudori: sed plerique respondebant, "Explevimus gaudia nostra, cibi facti sunt nobis insipidi, ac gustus torridus, fastidit illos stomachus, non sustinemus libare illos; protraximus aliquot dies et noctes in luxurie illa, impense rogamus ut emittamur;" ac dimissi, anhelo spiritu et festino cursu aufugerunt domum.
[5] Post haec angelus vocavit viros cohortis, et in via docuit illos haec de caelo: "In caelo aeque sicut in mundo sunt cibi et potus, sunt commessationes et convivia; et apud primores ibi sunt mensae super quibus sunt opimae dapes, cupediae et lautitiae, quibus exhilarantur et recreantur animi; et sunt quoque ludi et spectacula; et sunt musicalia et cantica; et omnia illa in summa perfectione: talia sunt illis etiam in gaudia, sed non in felicitatem; haec erit in gaudiis, et inde ex gaudiis; felicitas in gaudiis facit ut gaudia sint gaudia, opimat illa, et sustentat ne vilescant et fastidiantur; et haec felicitas est cuivis ex usu in sua functione. [6] Est aliqua vena in affectione voluntatis cujusvis angeli latens, quae attrahit mentem ad aliquid faciendum; mens per hoc tranquillat se, et satisfacit sibi; haec satisfactio et illa tranquillitas faciunt statum mentis receptibilem amoris usus a Domino; ex receptione hujus est felicitas caelestis, quae est vita illorum gaudiorum, quae prius memorata sunt. Cibus caelestis in sua essentia nec aliud est quam amor, sapientia et usus simul, hoc est, usus per sapientiam ex amore; quamobrem unicuivis in caelo datur cibus pro corpore secundum usum quem praestat, magnificus illis qui in eminente usu sunt, modicus sed exquisiti saporis illis qui in medii gradus usu sunt, et vilis illis qui in vili usu sunt, at nullus socordibus."
(2)直訳
6. Post haec Angelus alloquutus est illos, qui induxerant sibi ideam de gaudiis caeli, et de felicitate aeterna, quod forent epulationes cum Abramo, Isaco et Jacobo; これらの後、天使は彼らに話しかけた、その者は自分自身に天界の楽しさについての観念を導き出した、また永遠の幸福について、アブラム、イサク、またヤコブとの宴会にあったこと。
et post epulas ludi et spectacula, ac iterum epulae, et sic in aeternum: また宴会の後、遊び(慰み)と演劇(見世物)、そして再び宴会、またこのように永遠に。
et dixit illis, "Sequimini me, et introducam vos in gaudiorum vestrorum felicitates." また彼らに言った、「(あなたがたは)私に続け、また私はあなたがたをあなたがたの楽しさの幸福の中に導き入れる」。
Et introduxit illos per nemus in planitiem stratam asseribus, super qua positae erant mensae, quindecim ab uno latere, et quindecim ab altero; また、彼らを導いた、森を通って厚板でおおわれた(舗装された)平らなところ(舞台)に、その上に食卓が置かれてあった、一方の側に十五、またもう一方〔の側〕に十五。
Et quaesiverunt, "Cur tot mensae?" また彼らは質問した、「なぜ、このように多くの食卓が?」
Et respondit angelus, quod prima mensa sit Abrami, secunda Isaci, tertia Jacobi, et juxta has in serie mensae duodecim apostolorum; また天使は答えた、第一の食卓はアブラムのものである、第二はイサクの、第三はヤコブの、またこれらの次に順に十二使徒の食卓。
"ab altero latere totidem mensae uxorum illorum; 「もう一方の側に、同じ数の彼らの妻の食卓。
et tres primae mensae sunt Sarae uxoris Abrami, Rebeccae uxoris Isaci, ac Leae et Rachelis uxorum Jacobi; また最初の三つの食卓はアブラムの妻サラの、イサクの妻リベカの、そしてヤコブの妻レアとラケルの。
ac duodecim reliquae sunt uxorum duodecim apostolorum." そして残りの十二は十二使徒の妻の」。
[2] Post aliquam moram, apparebant omnes mensae plenae ferculis, et spatiola inter haec ornata parvis pyramidibus cum condituris. [2] いくらかの時の経過の後、すべての食卓が(十分な)皿で満ちているのが見られた、またこれらの間の隙間は砂糖菓子の小さなピラミッドで飾られた。
Epulaturi stabant circum illas in exspectatione videndi praesules mensarum; 宴会に出席する者はそれらのまわりに立った、食卓の担当者(長)を見ることの期待の中に。
qui pauculum exspectati visi sunt in ordine processionis ab Abramo ad ultimum apostolorum intrantes; しばらくして、期待された者たちが見られた、行列の(適切な)順序の中で、アブラムから使徒の最後の者まで、入って来る者。
et mox quisque ad suam mensam accedens se reposuit super toro ad caput ejus; またじきに、自分の食卓に近づくそれぞれの者が、自分自身を置いた(座った)、座列の上に、その頭(主要な部分)に。
et inde dixerunt ad circumstantes, "Discumbite etiam vos nobiscum;" またここから(それゆえ)周りに立つ者たちに言った、「私たちとともにあなたがたもまた食卓に着け」。
et discubuerunt viri cum patribus illis, et foeminae cum uxoribus illorum, et comederunt et biberunt in laetitia, et cum veneratione. また男たちは彼らの父祖(族長)たちと食卓に着いた、また女たちは彼らの妻たちと、また喜びの中で食べた、また飲んだ、また尊敬とともに。
Post prandium exiverunt illi patres; 昼食の後、それらの父祖(族長)たちは去った。
et tunc instituti sunt ludi, choreae virginum et juvenum, et post has spectacula: またその時、遊び(渚実)が始まった、娘と若者の踊りの、またこれらの後、演劇(見せ物)。
Quibus finitis invitabantur iterum ad epulas, sed cum statuto, quod primo die comederent cum Abramo, altero cum Isaco, tertio cum Jacobo, quarto cum Petro, quinto cum Jacobo, sexto cum Johanne, septimo cum Paulo, et cum reliquis in ordine usque ad quindecimum diem, a quo iterum in simili ordine commessationes renovarent variando sedes, et sic in aeternum. それらで終わって、再び宴会(ごちそう)へ招かれた、しかし、様式(状態)とともに、第一日にアブラムとともに食べること、第二(日)にイサクとともに、第三(日)にヤコブとともに、第四(日)にペテロとともに、第五(日)にヤコブとともに、第六(日)にヨハネとともに、第七(日)にパウロとともに、また他の者と順序で第十五日まで、そこから再び、同様の順序で祝宴(宴会)が更新される、座席の変化で、またこのように、永遠に。
[3] Post haec angelus convocavit viros cohortis, et dixit illis, "Hi omnes, quos vidistis ad mensas, in simili cogitatione imaginaria de gaudiis caeli, et inde felicitate aeterna, cum vobis fuerant; [3] この後、天使は群れの男を招集した、また彼らに言った、「これらすべての者は、それらの者をあなたがたは食卓で見る、天界の楽しさについて想像上の同様の思考の中に、またここから永遠の幸福、あなたがたと、いた。
et propter finem, ut ipsi videant vanitates idearum suarum, et ab illis abducantur, institutae sunt, et a Domino permissae tales epulares scenae. また目的のために、彼ら自身が見るために、自分の考え(概念)の空虚さを、またそれらから導き出される、教えられる、また主の許しによりこのような宴会の場面。
Primores illi, quos vidistis ad capita mensarum, erant personati senes, plerique ex rustica gente, qui barbati, et ex quadam opulentia prae caeteris fastuosi, quibus inducta est phantasia, quod vetusti illi patres essent. それらの長は、それらの者をあなたがたは食卓の頭に見た、役を演じる老人であった大部分の者は田舎の(野暮な)人々からの、その者はひげがあり、またある富から他の者よりも傲慢〔であった〕、その者に幻想が引き起こされた、昔のこれらの父祖(族長)であったこと。
Sed sequimini me in vias exitus e palaestra hac;" しかし、(あなたがたは)私に従え、この舞台(競技場)から出口の道の中に」。
[4] et sequuti sunt, et videbant quinquaginta hic et quinquaginta ibi, qui farciverant ventres cibariis usque ad nauseas, et concupiverunt redire ad familiaria domuum suarum, quidam ad sua munia, quidam ad sua negotia, et quidam ad suas operas: [4] また従った、またここに五十〔人〕見た、またそこに五十〔人〕、その者は吐き気がするまで食べ物を胃に詰め込んだ、また自分の家の家族へ戻ることを熱望した、ある者は自分の職務へ、ある者は自分の仕事(商売)へ、またある者は自分の仕事(働き)へ――
at multi a custodibus nemoris retenti et interrogati de diebus epulationis illorum, et num adhuc ad mensas cum Petro et cum Paulo comederint, et si prius exirent, hoc, quia indecens est, futurum illis pudori: しかし、多くの者は森の見張り〔番〕により押しとどめられ(制止され)、彼らの宴会の日〔数〕について質問された、またまだかどうか、ペテロとのまたパウロとの食卓でたべたか、またもし〔その〕前に出る(出て行く)なら、このことは、~なので、ふさわしくない(不作法)、彼らに恥となる――
sed plerique respondebant, "Explevimus gaudia nostra, cibi facti sunt nobis insipidi, ac gustus torridus, fastidit illos stomachus, non sustinemus libare illos; しかし、大部分の者は答えた、「私たちは私たちの楽しみに飽きた(満足した)、食べ物は私たちに味を欠いた(まずい)ものになった☆、そして味覚は枯渇した(干し上がった)、胃はそれらを拒絶する(受けつけない)、私たちはそれらを味わうことに耐えられない。
protraximus aliquot dies et noctes in luxurie illa, impense rogamus ut emittamur;" 私たちは数日、数夜、それらのぜいたくの中でだらだらとしてきた(時間を長引かせた)、私たちを出してくれるよう、私たちは本気で(熱烈に)懇願する」。
ac dimissi, anhelo spiritu et festino cursu aufugerunt domum. そして(去ることを)許された(dimitto)、熱望する(あえぐ)霊でまた急ぎの駆け足で、家へ逃げ去った。
[5] Post haec angelus vocavit viros cohortis, et in via docuit illos haec de caelo: [5] この後、天使は群れの男を呼んだ、また途中で彼らを教えた、天界についてこれらを――
"In caelo aeque sicut in mundo sunt cibi et potus, sunt commessationes et convivia; 「天界の中に世の中のように等しく、食べ物や飲み物、宴会や食卓仲間がある。
et apud primores ibi sunt mensae super quibus sunt opimae dapes, cupediae et lautitiae, quibus exhilarantur et recreantur animi; また長のもとに、そこに食卓がある、それらの上に豊富(豪華)なごちそう、菓子や珍味がある、それらで心(アニムス)は喜ばされる、また活気づけられる。
et sunt quoque ludi et spectacula; 遊び(慰み)や観劇(見せ物)もまたある。
et sunt musicalia et cantica; 音楽の演奏や歌がある。
et omnia illa in summa perfectione: またそれらのすべてのものは最高の完全の中に〔ある〕。
talia sunt illis etiam in gaudia, sed non in felicitatem; そのようなものが彼らにもまた楽さの中にある(=そのようなものが彼らにもまた楽しさである)、しかし、幸福の中にない(=幸福の中にいない)
haec erit in gaudiis, et inde ex gaudiis; これ(幸福)は楽しさの中にある(未来:なければならない)、またここから、楽しさから。
felicitas in gaudiis facit ut gaudia sint gaudia, opimat illa, et sustentat ne vilescant et fastidiantur; 楽しさの中の幸福が、楽しさが楽しさであるようにする、それらを豊かにする、また価値がなくならないように保つ、また嫌気がする。
et haec felicitas est cuivis ex usu in sua functione. またこの幸福はそれぞれの者に自分の役目の中の役立ちからある。
[6] Est aliqua vena in affectione voluntatis cujusvis angeli latens, quae attrahit mentem ad aliquid faciendum; [6] 天使のそれぞれの者の意志の情愛の中に隠れている何