原典講読『結婚愛』5

(1)原文
5. His dictis, angelus praeivit, et primum comitata est illum cohors ex illis, qui sibi persuaserant, quod gaudia caelestia essent solum laetissima consortia, et suavissimae confabulationes: hos angelus introduxit ad caetus in plaga septentrionali, quibus gaudia coeli in mundo priori non alia fuerant. Erat ibi spatiosa domus in quam tales congregati sunt; in domo erant plus quam quinquaginta camerae, distinctae secundum varia genera confabulationum. In his cameris loquebantur de talibus quae viderant et audiverant in foro et in plateis: in illis loquebantur varia amabilia de sexu pulchro, interspersis facetiis, adauctis usque ad expansionem facierum omnium in consortio in risus hilaritatis: in aliis cameris loquebantur novellas de aulis, de ministeriis, de statu politico, de variis quae e secretis consiliis emanaverunt, una cum ratiociniis et conjecturis de eventibus; in aliis de negotiatione; in aliis de rebus literatis; in aliis de talibus quae sunt prudentiae civilis, et vitae moralis; in aliis de ecclesiasticis et de sectis, et sic porro:
Datum mihi est inspicere in illam Domum, et vidi discurrentes a cameris in cameras, inquirentes consortia suae affectionis et inde gaudii; et in consortiis vidi tria genera, quosdam sicut anhelos ad loquendum, quosdam cupidos ad sciscitandum, et quosdam avidos ad audiendum. [2] Erant quatuor portae Domus, una ad quamlibet plagam, et observavi quod plures solverent consortia, et properarent ad exeundum. Secutus sum quosdam ad portam orientalem, et vidi aliquos juxta illam sedentes facie tristi; et accessi et quaesivi, cur ita tristes sederent; et responderunt, "Portae hujus domus tenentur clausae pro exituris; et nunc tertius dies est, a quo intravimus, et exegimus vitam desiderii nostri in consortiis et colloquiis, et a continuis sermocinationibus defatigati sumus in tantum, ut vix sustineamus audire sonorum murmur ex illis; quare ex taedio contulimus nos ad hanc portam, et pulsavimus; sed responsum nobis est, quod portae hujus Domus non aperiantur exituris, sed intraturis; 'Manete et fruimini gaudiis coeli:' ex quibus responsis conclusimus, quod hic in aeternum permansuri simus; inde tristitia invasit mentes nostras, et nunc incipit pectus contrahi, et oboriri anxietas."
[3] Tunc alloquutus est illos angelus, et dixit, "Hic status est lethus gaudiorum vestrorum, quae credidistis unice coelestia esse, cum tamen non sunt nisi quam accessoria coelestium:"
Et quaesiverunt angelum, "Quid ergo est gaudium caeleste?"
Et angelus respondit haec pauca: "Est jucundum faciendi aliquid quod est sibi et aliis usui; et jucundum usus trahit suam essentiam ex amore et existentiam ex sapientia; jucundum usus oriundum ex amore per sapientiam est anima et vita omnium gaudiorum caelestium. [4] Sunt in coelis laetissima consortia, quae angelorum mentes exhilarant, animos oblectant, pectora jucundant, et corpora recreant; sed haec illis sunt, postquam usus in functionibus suis et in operibus suis fecerunt; ex his est anima et vita in omnibus laetitiis et oblectamentis illorum; at si illam animam seu vitam aufers, accessoria gaudia successive non fiunt gaudia, sed primum fiunt adiaphora, deinde sicut nauci, et demum tristia et anxia."
His dictis aperiebatur porta, et assidentes exsiluerunt, et aufugerunt domum, quisque ad suam functionem, et ad suum opus, et refocillati sunt.
 
(2)直訳
5. His dictis, angelus praeivit, et primum comitata est illum cohors ex illis, qui sibi persuaserant, quod gaudia caelestia essent solum laetissima consortia, et suavissimae confabulationes: これらでいて、天使先立ってったまた最初らからのそのれをめたその確信した、天界しさはばしいわりだけにあることまた甘美会話。
hos angelus introduxit ad caetus in plaga septentrionali, quibus gaudia caeli in mundo priori non alia fuerant. これらの天使方位集会いたそれらの天界しさはのものでなかった
Erat ibi spatiosa domus in quam tales congregati sunt; そこに(きな)があったそのにこれらのめられた
in domo erant plus quam quinquaginta camerae, distinctae secundum varia genera confabulationum. 家50よりも部屋があったいろいろな種類会話(おしゃべり)したがってけられていた
In his cameris loquebantur de talibus quae viderant et audiverant in foro et in plateis: これらの部屋このようなものについてされたそれらは広場街路またいた
in illis loquebantur varia amabilia de sexu pulchro, interspersis facetiis, adauctis usque ad expansionem facierum omnium in consortio in risus hilaritatis: それらのもの〔部屋〕でいろいろならしいことがされた、美しい〔異〕性について、冗談のちりばめられたすべての拡張にまでもして、交わりのまた機嫌のよいいの
in aliis cameris loquebantur novellas de aulis, de ministeriis, de statu politico, de variis quae e secretis consiliis emanaverunt, una cum ratiociniis et conjecturis de eventibus; 他部屋でニュース(しい情報)された、宮廷について、国える(大臣)について、政治状態についていろいろなことについてそれらは秘密評議会から(がる)、一緒、出来事について推理推量(憶測)ともに
in aliis de negotiatione; 他のもの〔部屋〕商売について
in aliis de rebus literatis; 他のもの〔部屋〕文学(文芸)事柄について
in aliis de talibus quae sunt prudentiae civilis, et vitae moralis; 他のもの〔部屋〕でこのようなものについてそれは市民思慮分別についてであるまた道徳的生活のもの
in aliis de ecclesiasticis et de sectis, et sic porro: 他のもの〔部屋〕教会についてと宗派についてその他。
Datum mihi est inspicere in illam Domum, et vidi discurrentes a cameris in cameras, inquirentes consortia suae affectionis et inde gaudii; 私にそのめる()とがえられたまた部屋から部屋りまわる、自分情愛とここらかのしさのわりをめる
et in consortiis vidi tria genera, quosdam sicut anhelos ad loquendum, quosdam cupidos ad sciscitandum, et quosdam avidos ad audiendum. またわりのつの種類あるすことへのあえいでいる者(熱望する者)のような〔者〕、あるることへの欲望のある者、またあるくことへのほしがる者(熱心者)
[2] Erant quatuor portae Domus, una ad quamlibet plagam, et observavi quod plures solverent consortia, et properarent ad exeundum. [2] 家は四つの扉があった、一つがそれぞれの方位に、また私は気づいた、多くの者が交わりを解く(=解放される)こと、また外へ出ることへ(ために)急いでいた。
Secutus sum quosdam ad portam orientalem, et vidi aliquos juxta illam sedentes facie tristi; 私は東の扉へ〔向かう〕ある者を追った(sector)、また私は見たその近くに悲しい顔で座っている者を。
et accessi et quaesivi, cur ita tristes sederent; また私は近づき、質問した、なぜ、そのように悲しんで座っているのか――
et responderunt, "Portae hujus domus tenentur clausae pro exituris; また、答えた、「この家の扉は出る者に対して閉ざされて保たれる。
et nunc tertius dies est, a quo intravimus, et exegimus vitam desiderii nostri in consortiis et colloquiis, et a continuis sermocinationibus defatigati sumus in tantum, ut vix sustineamus audire sonorum murmur ex illis; また今や、三日〔間〕である、(そこから=その時から)私たちが入った、また私たちは私たちの願望の生活を過ごした、交わりと会話の中に、また会話の連続から(絶え間のない談話から)私たちはうんざりさせられた、彼らからのつぶやきの音を聞くことを私たちはほとんど耐えられないようにこんなに。
quare ex taedio contulimus nos ad hanc portam, et pulsavimus; それゆえ、飽きから私たちは運び集めた(confer)この扉へ、また叩いた。
sed responsum nobis est, quod portae hujus Domus non aperiantur exituris, sed intraturis; しかし、私たちに答えられた、この家の扉は出る者に対して開かれない、しかし、入る者に〔開かれる〕。
'Manete et fruimini gaudiis coeli:' 『とどまれ、また(あなたがたは)界の楽しさを享受せよ』。
ex quibus responsis conclusimus, quod hic in aeternum permansuri simus; それらの応答(答え)から私たちは結論した、ここに永遠に私たちはとどまる(滞在する)こと。
inde tristitia invasit mentes nostras, et nunc incipit pectus contrahi, et oboriri anxietas." ここから悲しみが私たちの心に入り込んだ、また今や、胸が引き締められる(縮められる)、また不安(心配)が起こることが始まった」。
[3] Tunc alloquutus est illos angelus, et dixit, "Hic status est lethus gaudiorum vestrorum, quae credidistis unice coelestia esse, cum tamen non sunt nisi quam accessoria coelestium:" [3] その時、天使は彼らを話しかけた、また言った、「この状態はあなたがたの楽しさの死(死滅)である、それをあなたがたはもっぱら天界のものであることを信じた、そのときそれでも天界の付加的なもの(付属のもの)以外でないならない。
Et quaesiverunt angelum, "Quid ergo est gaudium caeleste?" また天使を質問した、「それゆえに(そこで)何が天界の楽しさか?」
Et angelus respondit haec pauca: また天使はこれにわずかなものを答えた――
"Est jucundum faciendi aliquid quod est sibi et aliis usui; 「あるものを行なう快さである、それは自分自身にまた他の者に役立つものである。
et jucundum usus trahit suam essentiam ex amore et existentiam ex sapientia; また役立ちの快さはその本質を愛から得ている、また実在を知恵から。
jucundum usus oriundum ex amore per sapientiam est anima et vita omnium gaudiorum caelestium. 愛から知恵によって生じる(わき出る)役立ちの快さは天界のすべての楽しさの霊魂といのちである。
[4] Sunt in coelis laetissima consortia, quae angelorum mentes exhilarant, animos oblectant, pectora jucundant, et corpora recreant; [4] 天界の中に最も喜ばしい交わりがある、それが天使たちの心を喜ばせる、アニムスを楽しませる、胸を楽しませる(喜ばせる)、また身体を回復する(活気づける)
sed haec illis sunt, postquam usus in functionibus suis et in operibus suis fecerunt;  しかし、これらは彼らにある、役立ちを自分の役目(職務)の中で行なった後に。
ex his est anima et vita in omnibus laetitiis et oblectamentis illorum; これらからである、彼らのすべての喜びと楽しみ(満足感)の中の霊魂といのちは。
at si illam animam seu vitam aufers, accessoria gaudia successive non fiunt gaudia, sed primum fiunt adiaphora, deinde sicut nauci, et demum tristia et anxia." しかし、もしそれらの霊魂といのちを(あなたが)り去るなら、付加的なもの(付属のもの)の楽しさは連続的に(しだいに)楽しさを生じない、しかし最初に無関心を生じる、その後、価値のないもののように、また最後に悲しみ(意気消沈)と不安(悩み)」。
His dictis aperiebatur porta, et assidentes exsiluerunt, et aufugerunt domum, quisque ad suam functionem, et ad suum opus, et refocillati sunt. これらで聞いて、扉が開かれた、またそばに座った者は跳び上がった。 また家へ逃げ去った、それぞれの者が自分の役目(職務)へ、また自分の働き(仕事)へ、またさわやかにされた。
 
(3)訳文
  5. これらを聞いて、天使は先立って行き、最初に、天界の楽しさは最も喜ばしい交わり、また最も甘美な会話だけにあることを確信した者からの群れを集めた。これらの者を天使は北の方位の中の集会へ導いた、それらの者に〔とって〕天界の楽しさは前の世の中のものと異なるものではなかった。
 そこに大きな家があり、その中にこれらの者が集められた。家の中に50以上の部屋があり、いろいろな種類の会話(おしゃべり)したがって分けられていた。
 これらの部屋の中で、広場や街路の中で見た、また聞いたようなものについて話された。またそれらの部屋で、いろいろな愛らしいことが話された、美しい異性について、冗談がちりばめられ、交わりの中で、また機嫌のよい笑いの中で、すべての者の顔を拡張にまでも増して。また他の部屋で、ニュース(新しい情報)が、宮廷について、国に仕える者(大臣)について、政治の状態について、秘密の評議会から流れ出るいろいろなことについて、出来事について推理と推量(憶測)と一緒にして話された。他の部屋では、商売について。他の部屋では文学(文芸)事柄について。他の部屋では、市民のまた道徳的な生活の思慮分別のようなものについて。他の部屋では、教会についてと宗派について、その他。
 私にその家の中を眺めるとが与えられた、また私は部屋から部屋へ走りまわる者を、自分の情愛とここらかの楽しさの交わりを捜し求める者を見た。また交わりの中に、私は三つの種類を見た、話すことへのあえいでいる(熱望する者)のような者、知ることへの欲望のある者、聞くことをほしがる者(熱心な者)である
 [2] 家には、それぞれの方位に四つの扉があった、また私は多くの者が交わりから解放され、外へ出でようと急いでいることに気づいた。
 私は東の扉へ向かう者を追った、また私はその近くに悲しい顔で座っている者を見た、私は近づき、なぜ、そのように悲しんで座っているのか質問した――また、答えた、「この家の扉は出る者に対して閉ざされている。また今や、私たちが入った、また私たちは、交わりと会話の中に私たちの願望の生活を過ごした時から三日である、また会話の連続から私たちはうんざりさせられ、これほどにも私たちは彼らからのつぶやきの音を聞くことをほとんど耐えられない。それゆえ、飽き飽きして私たちはこの扉へ集まり、叩いた、しかし、私たちに、『この家の扉は出る者に対して開かれない、しかし、入る者に〔開かれる〕。とどまり、(あなたがたは)界の楽しさを享受せよ』と答えられた。それらの応答から私たちは、ここに永遠に私たちはとどまる(滞在する)ことを結論した。ここから悲しみが私たちの心に入り込み、また今や、胸が引き締められ、不安が起こり始めた」。
 [3] その時、天使は彼らに話しかけ、言った、「この状態はあなたがたの楽しさの死(死滅)である、あなたがたはそれをもっぱら天界のものであるとを信じた、そのときそれでも天界の付加的なもの(付属のもの)でしかない。
 また天使を質問した、「では、何が天界の楽しさか?」
 また天使はこれにわずかなものを答えた――「自分自身にまた他の者に役立つものを行なう快さである。また役立ちの快さはその本質を愛から、実在を知恵から得ている。愛から知恵によってわき出る役立ちの快さは天界のすべての楽しさの霊魂といのちである。
[4] 天界の中に最も喜ばしい交わりがあり、それが天使たちの心を喜ばせ、アニムスを楽しませ、胸を喜ばせ、身体を活気づける。しかし、これらは、自分の役目の中で役立ちを行なった後に彼らにある。これらから、彼らのすべての喜びと楽しみ(満足感)の中に、霊魂といのちがある。しかし、もしそれらの霊魂といのちを(あなたが)り去るなら、付加的なもの(付属のもの)の楽しさは連続的に(しだいに)楽しさを生じなくなり、しかし最初に無関心を、その後、価値のないようなものを、最後に悲しみ(意気消沈)と不安(悩み)を生じる」。
 これらを聞いたとき、扉が開かれ、そばに座った者は跳び上がった。また家へ逃げ去り、それぞれの者が自分の役目へ、また自分の働き(仕事)へ〔戻り〕さわやかにされた〔元気づけられた〕。