[3.] Praeter haec eruditi hujus saeculi ratiocinantur diversimode de influxu animae in corpus et hujus in animam, et de hoc in tres partes abeunt; [3] これらのほかに(加えて)、この時代の学者は異なって(いろいろな方法で)推論する、身体の中への霊魂の流入について、また霊魂の中へのこの〔流入〕、またこれについて三つの部分の中に分かれている。
scilicet num influxus sit animae in corpus, quem vocant occasionalem, ex occasione incidentium in sensus corporis; すなわち、~かどうか、身体の中に霊魂の流入がある、それを誘因的なものと呼ぶ、機会から身体の感覚の中へ作用する(生ずる)。
vel num sit influxus corporis in animam, quem physicum appellant, quia objecta incidunt in sensus, et ab his in animam; あるいは~かどうか、霊魂の中に身体の流入がある、それを物質的なものと名づける(呼ぶ)、対象が感覚の中に作用するので、またこれらから霊魂の中へ。
vel num sit influxus simultaneus et instantaneus in corpus et simul in animam, quem harmoniam praestabilitam nuncupant. あるいは~かどうか、同時のまた瞬間(即時)の流入があるか、身体の中へまた同時に(一緒に)霊魂の中へ、それを予定されたものと名づける(呼ぶ)。
Attamen quisque de suo influxu cogitat dari intra naturam. しかしながら、それぞれの者は自分の流入について、自然の内部に存在することと考えている。
Quidam credunt animam esse aetheris particulam aut stillam, quidam illam esse caloris et lucis glomulum aut micam, quidam esse aliquod ens se recondens in cerebro; ある者は霊魂がエーテルの小部分または一滴であることを信じる、ある者はそれを熱や光のボール球または小粒である、ある者はある種の存在物、それ自体を脳の中に隠している。
sed hoc et illud, quod illis est anima, quidem vocant spirituale, sed per spirituale intelligunt purius naturale, non enim sciunt quicquam de mundo spirituali, et de hujus influxu in mundum naturalem, quare manent intra sphaeram naturae; しかし、この者やその者は、彼らに霊魂は~であること、確かに、霊的なものと呼ばれる、しかし、霊的なものによって純粋な自然的なものが意味される、というのは、霊界についてどんなものでも知らない〔から〕、また自然界の中へのこの流入について、それゆえ、自然のスフェア(範囲)の内部にとどまる。
et in illa ascendunt et descendunt, et in illam se extollunt sicut aquilae in aerem; また、その中を上る、また下る、またその中で自分自身を上げる(称賛する)、空中のワシのように。
et illi qui morantur in natura, sunt sicut indigenae alicujus insulae in mari, qui non sciunt aliquam terram dari extra illos; また彼らは、その者は自然の中にとどまる、原住民のようである、海の中の何らかの島の、その者は何らかの地が存在することを知らない、それ以外に。
et quod sint sicut pisces in fluvio, qui non sciunt dari aerem supra aquas illorum; また、川の中の魚のようであること、その者は空気が存在することを知らない、それらの水の上の。
quam ob rem ad mentionem, quod detur mundus distinctus ab illorum, ubi habitant angeli et spiritus, et quod inde sit omnis influxus in homines, et quoque interior in arbores, stant mirabundi sicut audirent visionaria de spectris, aut nugas ex astrologis. それを言及への事柄のために、彼らから別個の世界が存在すること、そこに天使や霊が住んでいる、またここからすべての流入が人間の中にあること、そしてまた、木の中に内的な〔流入がある〕、不思議そうに立つ、幽霊についての幻想を聞くように、または占星術師のたわごとを。
[4.] Praeter philosophos nostrates in orbe, ubi sum corpore, non de alio influxu cogitant et loquuntur, quam de influxu vini in cyathos, de influxu cibi et potus in ventrem, et gustus in linguam, et quoque forsan de influxu aeris in pulmonem, et sic porro; [4] ほかに(加えて)、世界の中の私たちの哲学者は、そこに私は身体でいる、他の流入について考えない、また話さない、杯の中へのワインの流入について以外に、腹(胃)の中への食べ物と飲み物の流入について、また舌の中への味覚、そしてまた、おそらく、肺の中への空気の流入について、その他。
at hi si aliquid audiunt de influxu mundi spiritualis in naturalem, dicunt, `Influat si influit; しかし、っこれらの者は、もし、霊界から自然界の中への流入について聞くなら、言う、「流入する(接続)、もし流入する(直接)なら☆」。
☆ 「流入する」が直接法と接続法で述べられています。日本語には「直接法と接続法」といった表現がありませんから、翻訳するとなれば、別の表現法を用いなくてはなりません。ラテン語では直接法と接続法があるので、このように簡潔に表現できます。解説的に述べれば、もし「流入する」のが事実であれば(直接法)、「流入する」のだろう(接続法)、「流入する」といったことも考えられる(接続法)のニュアンスです(どうしても長く、間接的なものの言い方となります、表現法がないから)。意訳(意を汲んで訳す)すれば、「流入すると言えば、流入すると言える」といったところでしょう。
quid juvat et cui usui est hoc scire?' 何が押しつけるか(負わせるか)、また何に役立ちであるか? このことを知ること」
Ac abeunt, et postea dum loquuntur de auditis de influxu illo, ludunt cum illo, sicut quidam ludunt cum cochlacis inter digitos." そして、立ち去る、またその後、その流入について聞いたことについて話す時、それについて遊ぶ(ふざける)、ある者が指の間で小石ともに遊ぶように。