原典講読『真のキリスト教』692(直訳[3],[4])

 

[3.] Nos inseruimus nos illis, et una
ascendimus, et ecce super clivo palatium octogonum, quod vocaverunt Palladium,
ac intravimus;
 [3] たちは、私たちは挿入した、私たちはらにまた一緒ったまた、丘八角形宮殿、それはパラディウム(知恵宮殿)ばれるそしてたちは入った。


et ecce ibi octo insinuationes sexangulares,
in quarum unaquavis erat librarium, et quoque mensa, ad quas consederunt
laureati, et in ipso palladio visa sunt sedilia ex saxo exsculpta, super quae
reliqui se demiserunt.
 また、見、そこに八つの六角形のくぼみ(凹んだところ)、それらのそれぞれの中に書棚、そしてまた机があった、それらへ月桂冠をかぶった者が着席した、また宮殿そのものの中に席が見られた、彫刻された石からの、それらの上に残りの(その他の)者が自分自身を降ろした。


Et tunc aperta est janua ad sinistrum, per
quam duo advenae e terra introducti sunt;
 またその時、左へ扉が開かれた、それを通って地からの二人の到着した者が導き入れられた。


et postquam salutati, unus ex laureatis
quaesivit illos, “Quid novi e terra?”
 また挨拶後、月桂冠をかぶった者からの一人が彼らを質問した、「地から何か新しいもの(情報・ニュース)?」


Et dixerunt, “Novum est, quod in silvis
invenerint homines sicut bestias, aut bestias sicut homines, at quod ex facie et
corpore cognoverint natos esse homines, ac secundo aut tertio aetatis anno
amissos aut omissos in silvis;
 また、彼らはった、「新しいものがある、森の中で獣のような人間は見つけられたこと、または人間のような獣、しかし、顔と身体から考えられた、人間〔として〕生まれたこと、そして二または三の年齢で森の中に失われたかまたは放たれた。


dixerunt quod non possint sonare a quid
cogitationis, nec discere articulare sonum in aliquam vocem;
 彼らはった、思考の何らかのものから音で表現することができなこと、何らかのことがの中に音を音節に区切って(区切ること)区別することも。


quod nec scirent cibum sibi convenientem sicut
bestiae, sed quod silvestria tam munda quam immunda injicerent in buccam;
 獣のように自分自身適合する食物ることもないしかし、森のものを清潔なものも不潔なものも口の中に押し込むこと。


praeter
similia plura;
 ほかに、同様のおおくのこと。


ex quibus
aliqui eruditi apud nos divinarunt, et aliqui concluserunt plura de statu
hominum relativo ad statum bestiarum.
 私たちのもとのある博学な者(学者)たちから推測されている、またある者は多くのことを結論している、獣の状態と関連させて人間の状態について。


[4.] His
auditis, quaesiverunt aliqui ex vetustis sophis, “Quid ex illis divinant
et concludunt?”
 [4] これらで聞いて、古代の賢人からのある者たちが質問した、「それらから何を推測するのか、また結論するのか?」


Et duo
advenae responderunt, quod plura, quae tamen ad haec possunt referri:
― また二人の到着した者が答えた、多くのこと、それらはそれでもこれらへ向けて述べることができる――


1. Quod
homo ex sua natura, et quoque ex nativitate, omni bestia stupidior et inde
vilior sit;
 1. 人間は自分の本性(性質)から、そしてまた出生から、すべての獣〔よりも〕さらに愚かであり、またここから下等である。


et quod
similiter fiat si non instruitur.
 また同様になること、もし、教育されないなら。


2. Quod
instrui possit quia didicit articulate sonare, et inde loqui, et quod per id
inceperit expromere cogitationes, et hoc successive plus et plus, usque ut
posset exprimere leges societatis, quarum plures tamen bestiis a nativitate
impressae sunt.
 2. 音節に区切って音で表現することを学ぶので教育されることができる、またここから話すこと、またそのことによって思考を明らかにする☆ことを始めること、またこのことが連続的にさらにまたさらに、社会の法律を明らかにする☆ことができるまで、それらの多くのものはそれでも獣に出生から刻みつけられている。


expromoは「取り出す」⇒明らかにする、exprimoは「押し出す」⇒明らかにする、という違いがあります。


3. Quod
rationalitas sit bestiis aeque ac hominibus.
 3. 推理力が獣にあること、人間と等しく。


4. Quare si
bestiae potuissent loqui, tam solerter ratiocinarentur de omni re sicut
homines;
 4. それゆえ、もし獣が話すことができるなら、これほどに巧みに推論することができる、すべての事柄について人間のように。


cujus rei
indicium est, quod cogitent ex ratione et prudentia aeque ac homines.
 その事柄のしるしである、理性と思慮分別から考えること、人間と等しく。


5. Quod
intellectus sit solum modificatio lucis e sole, cooperante calore, medio
aethere, ita ut modo sit activitas interioris naturae, et quod haec possit
exaltari, eo usque ut appareat sicut sapientia.
 5. 理解力は太陽からの光の単なる加減(変化)であること、熱と協力して、エーテルを手段として、そのように単なる手段として、内的な性質の活動である、またこれは高められることができること、知恵のように見られるまで。


6. Quod
ideo vanum sit credere quod homo post mortem plus vivat quam bestia, nisi quod
forte possit per aliquot dies post obitum ex exhalatione vitae corporis
apparere sicut nimbus sub specie larvae, antequam dissipatur in naturam;
 6. それゆえ、信じることは空虚であること、人間が死後、獣よりもさらに生きること、おそらく、死後、何日かの間、身体のいのちの発散(蒸発)から幽霊の姿の下にもやのように見られることができる、自然の中に消散される前に。


vix aliter
quam sicut virgultum ex cinere exsuscitatum apparet in similitudine suae
formae.
 灰から生き返る灌木のように見られる以外にほとんど異ならない、その形に似たものの中に。


7.
Consequenter quod religio, quae docet vitam post mortem, sit inventum, ut
simplices teneantur intrinsecus in vinculo per ejus leges, sicut tenentur
extrinsecus per civitatis leges.
 7. したがって、宗教は、それは死後のいのちを教える、作り事(でっちあげ)である、単純な者たちがその法律によって束縛(抑制)の中に保たれるために、都市の法律によって外面的に保たれるように。


His
addiderunt, quod mere ingeniosi ita ratiocinentur, non autem intelligentes.
 これらに加えた、単なる才気ある者はそのように推論すること、けれども、知性ある者たちは〔そうで〕ない。


Et
quaesiverunt, “Quid Intelligentes.”
 また、質問した、「何を〔考えているか〕知性ある者たちは」。


Dixerunt quod non audiverint, sed quod sic
opinentur.
 彼らは言った、聞いていないこと、しかし、このように意見を持っている(信念を抱いている)こと。

原典講読『真のキリスト教』692(直訳[3],[4])

[3.] Nos inseruimus nos illis, et una ascendimus, et ecce super clivo palatium octogonum, quod vocaverunt Palladium, ac intravimus; [3] たちは、私たちは挿入した、私たちはらにまた一緒ったまた、丘八角形宮殿、それはパラディウム(知恵宮殿)ばれるそしてたちは入った。
et ecce ibi octo insinuationes sexangulares, in quarum unaquavis erat librarium, et quoque mensa, ad quas consederunt laureati, et in ipso palladio visa sunt sedilia ex saxo exsculpta, super quae reliqui se demiserunt. また、見、そこに八つの六角形のくぼみ(凹んだところ)、それらのそれぞれの中に書棚、そしてまた机があった、それらへ月桂冠をかぶった者が着席した、また宮殿そのものの中に席が見られた、彫刻された石からの、それらの上に残りの(その他の)者が自分自身を降ろした。
Et tunc aperta est janua ad sinistrum, per quam duo advenae e terra introducti sunt; またその時、左へ扉が開かれた、それを通って地からの二人の到着した者が導き入れられた。
et postquam salutati, unus ex laureatis quaesivit illos, "Quid novi e terra?" また挨拶後、月桂冠をかぶった者からの一人が彼らを質問した、「地から何か新しいもの(情報・ニュース)?」
Et dixerunt, "Novum est, quod in silvis invenerint homines sicut bestias, aut bestias sicut homines, at quod ex facie et corpore cognoverint natos esse homines, ac secundo aut tertio aetatis anno amissos aut omissos in silvis; また、彼らはった、「新しいものがある、森の中で獣のような人間は見つけられたこと、または人間のような獣、しかし、顔と身体から考えられた、人間〔として〕生まれたこと、そして二または三の年齢で森の中に失われたかまたは放たれた。
dixerunt quod non possint sonare a quid cogitationis, nec discere articulare sonum in aliquam vocem; 彼らはった、思考の何らかのものから音で表現することができなこと、何らかのことがの中に音を音節に区切って(区切ること)区別することも。
quod nec scirent cibum sibi convenientem sicut bestiae, sed quod silvestria tam munda quam immunda injicerent in buccam; 獣のように自分自身適合する食物ることもないしかし、森のものを清潔なものも不潔なものも口の中に押し込むこと。
praeter similia plura; ほかに、同様のおおくのこと。
ex quibus aliqui eruditi apud nos divinarunt, et aliqui concluserunt plura de statu hominum relativo ad statum bestiarum." 私たちのもとのある博学な者(学者)たちから推測されている、またある者は多くのことを結論している、獣の状態と関連させて人間の状態について。
[4.] His auditis, quaesiverunt aliqui ex vetustis sophis, "Quid ex illis divinant et concludunt?" [4] これらで聞いて、古代の賢人からのある者たちが質問した、「それらから何を推測するのか、また結論するのか?」
Et duo advenae responderunt, quod plura, quae tamen ad haec possunt referri:― また二人の到着した者が答えた、多くのこと、それらはそれでもこれらへ向けて述べることができる――
1. Quod homo ex sua natura, et quoque ex nativitate, omni bestia stupidior et inde vilior sit; 1. 人間は自分の本性(性質)から、そしてまた出生から、すべての獣〔よりも〕さらに愚かであり、またここから下等である。
et quod similiter fiat si non instruitur. また同様になること、もし、教育されないなら。
2. Quod instrui possit quia didicit articulate sonare, et inde loqui, et quod per id inceperit expromere cogitationes, et hoc successive plus et plus, usque ut posset exprimere leges societatis, quarum plures tamen bestiis a nativitate impressae sunt. 2. 音節に区切って音で表現することを学ぶので教育されることができる、またここから話すこと、またそのことによって思考を明らかにする☆ことを始めること、またこのことが連続的にさらにまたさらに、社会の法律を明らかにする☆ことができるまで、それらの多くのものはそれでも獣に出生から刻みつけられている。
expromoは「取り出す」⇒明らかにする、exprimoは「押し出す」⇒明らかにする、という違いがあります。
3. Quod rationalitas sit bestiis aeque ac hominibus. 3. 推理力が獣にあること、人間と等しく。
4. Quare si bestiae potuissent loqui, tam solerter ratiocinarentur de omni re sicut homines; 4. それゆえ、もし獣が話すことができるなら、これほどに巧みに推論することができる、すべての事柄について人間のように。
cujus rei indicium est, quod cogitent ex ratione et prudentia aeque ac homines. その事柄のしるしである、理性と思慮分別から考えること、人間と等しく。
5. Quod intellectus sit solum modificatio lucis e sole, cooperante calore, medio aethere, ita ut modo sit activitas interioris naturae, et quod haec possit exaltari, eo usque ut appareat sicut sapientia. 5. 理解力は太陽からの光の単なる加減(変化)であること、熱と協力して、エーテルを手段として、そのように単なる手段として、内的な性質の活動である、またこれは高められることができること、知恵のように見られるまで。
6. Quod ideo vanum sit credere quod homo post mortem plus vivat quam bestia, nisi quod forte possit per aliquot dies post obitum ex exhalatione vitae corporis apparere sicut nimbus sub specie larvae, antequam dissipatur in naturam; 6. それゆえ、信じることは空虚であること、人間が死後、獣よりもさらに生きること、おそらく、死後、何日かの間、身体のいのちの発散(蒸発)から幽霊の姿の下にもやのように見られることができる、自然の中に消散される前に。
vix aliter quam sicut virgultum ex cinere exsuscitatum apparet in similitudine suae formae. 灰から生き返る灌木のように見られる以外にほとんど異ならない、その形に似たものの中に。
7. Consequenter quod religio, quae docet vitam post mortem, sit inventum, ut simplices teneantur intrinsecus in vinculo per ejus leges, sicut tenentur extrinsecus per civitatis leges. 7. したがって、宗教は、それは死後のいのちを教える、作り事(でっちあげ)である、単純な者たちがその法律によって束縛(抑制)の中に保たれるために、都市の法律によって外面的に保たれるように。
His addiderunt, quod mere ingeniosi ita ratiocinentur, non autem intelligentes. これらに加えた、単なる才気ある者はそのように推論すること、けれども、知性ある者たちは〔そうで〕ない。
Et quaesiverunt, "Quid Intelligentes." また、質問した、「何を〔考えているか〕知性ある者たちは」。
Dixerunt quod non audiverint, sed quod sic opinentur. 彼らは言った、聞いていないこと、しかし、このように意見を持っている(信念を抱いている)こと。

原典講読『真のキリスト教』692(直訳[3],[4])

[3.] Nos inseruimus nos illis, et una ascendimus, et ecce super clivo palatium octogonum, quod vocaverunt Palladium, ac intravimus; [3] 私たちは、私たちは挿入した、私たちは彼らに、また一緒に上った、また見よ、丘の上に八角形の宮殿、それはパラディウム(知恵の宮殿)と呼ばれる、そして私たちは入った。
et ecce ibi octo insinuationes sexangulares, in quarum unaquavis erat librarium, et quoque mensa, ad quas consederunt laureati, et in ipso palladio visa sunt sedilia ex saxo exsculpta, super quae reliqui se demiserunt. また、見よ、そこに八つの六角形のくぼみ(凹んだところ)、それらのそれぞれの中に書棚、そしてまた机があった、それらへ月桂冠をかぶった者が着席した、また宮殿そのものの中に席が見られた、彫刻された石からの、それらの上に残りの(その他の)者が自分自身を降ろした。
Et tunc aperta est janua ad sinistrum, per quam duo advenae e terra introducti sunt; また、その時、左へ扉が開かれた、それを通って地からの二人の到着した者が導き入れられた。
et postquam salutati, unus ex laureatis quaesivit illos, “Quid novi e terra?” また挨拶の後、月桂冠をかぶった者からの一人が彼らを質問した、「地から何か新しいもの(情報・ニュース)?」
Et dixerunt, “Novum est, quod in silvis invenerint homines sicut bestias, aut bestias sicut homines, at quod ex facie et corpore cognoverint natos esse homines, ac secundo aut tertio aetatis anno amissos aut omissos in silvis; また、彼らは言った、「新しいものがある、森の中で獣のような人間は見つけられたこと、または人間のような獣、しかし、顔と身体から考えられた、人間〔として〕生まれたこと、そして二または三の年齢で森の中に失われたかまたは放たれた。
dixerunt quod non possint sonare a quid cogitationis, nec discere articulare sonum in aliquam vocem; 彼らは言った、思考の何らかのものから音で表現することができなこと、何らかのことがの中に音を音節に区切って(区切ること)区別することも。
quod nec scirent cibum sibi convenientem sicut bestiae, sed quod silvestria tam munda quam immunda injicerent in buccam; 獣のように自分自身に適合する食物を知ることもない、しかし、森のものを清潔なものも不潔なものも口の中に押し込むこと。
praeter similia plura; ほかに、同様のおおくのこと。
ex quibus aliqui eruditi apud nos divinarunt, et aliqui concluserunt plura de statu hominum relativo ad statum bestiarum.” 私たちのもとのある博学な者(学者)たちから推測されている、またある者は多くのことを結論している、獣の状態と関連させて人間の状態について。
[4.] His auditis, quaesiverunt aliqui ex vetustis sophis, “Quid ex illis divinant et concludunt?” [4] これらで聞いて、古代の賢人からのある者たちが質問した、「それらから何を推測するのか、また結論するのか?」
Et duo advenae responderunt, quod plura, quae tamen ad haec possunt referri:― また二人の到着した者が答えた、多くのこと、それらはそれでもこれらへ向けて述べることができる――
1. Quod homo ex sua natura, et quoque ex nativitate, omni bestia stupidior et inde vilior sit; 1. 人間は自分の本性(性質)から、そしてまた出生から、すべての獣〔よりも〕さらに愚かであり、またここから下等である。
et quod similiter fiat si non instruitur. また同様になること、もし、教育されないなら。
2. Quod instrui possit quia didicit articulate sonare, et inde loqui, et quod per id inceperit expromere cogitationes, et hoc successive plus et plus, usque ut posset exprimere leges societatis, quarum plures tamen bestiis a nativitate impressae sunt. 2. 音節に区切って音で表現することを学ぶので教育されることができる、またここから話すこと、またそのことによって思考を明らかにする☆ことを始めること、またこのことが連続的にさらにまたさらに、社会の法律を明らかにする☆ことができるまで、それらの多くのものはそれでも獣に出生から刻みつけられている。
☆ expromoは「取り出す」⇒明らかにする、exprimoは「押し出す」⇒明らかにする、という違いがあります。
3. Quod rationalitas sit bestiis aeque ac hominibus. 3. 推理力が獣にあること、人間と等しく。
4. Quare si bestiae potuissent loqui, tam solerter ratiocinarentur de omni re sicut homines; 4. それゆえ、もし獣が話すことができるなら、これほどに巧みに推論することができる、すべての事柄について人間のように。
cujus rei indicium est, quod cogitent ex ratione et prudentia aeque ac homines. その事柄のしるしである、理性と思慮分別から考えること、人間と等しく。
5. Quod intellectus sit solum modificatio lucis e sole, cooperante calore, medio aethere, ita ut modo sit activitas interioris naturae, et quod haec possit exaltari, eo usque ut appareat sicut sapientia. 5. 理解力は太陽からの光の単なる加減(変化)であること、熱と協力して、エーテルを手段として、そのように単なる手段として、内的な性質の活動である、またこれは高められることができること、知恵のように見られるまで。
6. Quod ideo vanum sit credere quod homo post mortem plus vivat quam bestia, nisi quod forte possit per aliquot dies post obitum ex exhalatione vitae corporis apparere sicut nimbus sub specie larvae, antequam dissipatur in naturam; 6. それゆえ、信じることは空虚であること、人間が死後、獣よりもさらに生きること、おそらく、死後、何日かの間、身体のいのちの発散(蒸発)から幽霊の姿の下にもやのように見られることができる、自然の中に消散される前に。
vix aliter quam sicut virgultum ex cinere exsuscitatum apparet in similitudine suae formae. 灰から生き返る灌木のように見られる以外にほとんど異ならない、その形に似たものの中に。
7. Consequenter quod religio, quae docet vitam post mortem, sit inventum, ut simplices teneantur intrinsecus in vinculo per ejus leges, sicut tenentur extrinsecus per civitatis leges. 7. したがって、宗教は、それは死後のいのちを教える、作り事(でっちあげ)である、単純な者たちがその法律によって束縛(抑制)の中に保たれるために、都市の法律によって外面的に保たれるように。
His addiderunt, quod mere ingeniosi ita ratiocinentur, non autem intelligentes. これらに加えた、単なる才気ある者はそのように推論すること、けれども、知性ある者たちは〔そうで〕ない。
Et quaesiverunt, “Quid Intelligentes.” また、質問した、「何を〔考えているか〕知性ある者たちは」。
Dixerunt quod non audiverint, sed quod sic opinentur. 彼らは言った、聞いていないこと、しかし、このように意見を持っている(信念を抱いている)こと。
原典講読『真のキリスト教』692(直訳[5],[6])  (2015年10月1日)
[5.] His auditis dixerunt omnes qui ad mensas sedebant, “Oh qualia nunc in terris tempora; [5] これらで聞いて、すべての者は言った、その者は机に向かって座っていた、「おお、どのような時代が、今、地の中に。
heu sapientia quas vices subiit; ああ、知恵はどんな変化(交替)を被ったのか。
versane est in ingeniositatem fatuam? 向きを変えていないか? 愚かな才気の中に。
Sol occidit, et sub terra est e diametro oppositus suae meridiei. 太陽は沈み、地の下にある、その真昼と正反対に(から)反対側〔である〕
Quis non ex documento ex relictis et inventis in silvis scire potest, quod homo non instructus talis sit? 
Estne sicut instruitur? だれが、森の中に残され、また見つけられた〔こと〕からの実例(証拠)から、知ることができないか? 教育のない人間がこのような者であること。
Nasciturne in ignorantia prae bestiis? 獣よりも無知の中に生まれていないか?
Discetne [1]gradi et loqui? 歩くことまた話すことを学ばないか?
Si non disceret [1]gradi, num se super pedes erigeret? もし、歩くことを学ばないなら、自分自身を足の上に立てるのか?
Et si non disceret loqui, num mutiret aliquid cogitationis? また、もし話すことを学ばないなら、何らかの考えをつぶやくのか?
Estne omnis homo sicut instruitur, insaniens ex falsis, ac sapiens ex veris? すべての人間は教えられるようなものではないか? 虚偽から狂っている者、そして真理から賢明な者。
et insaniens ex falsis in omni phantasia quod sit sapientior sapiente ex veris? また虚偽から狂っている者はすべての幻想の中に〔いる〕、真理から賢明である者よりも賢明であること。
Danturne homines fatui et vesani, qui non plus homines sunt, quam inventi in silvis? 愚かで、気違いじみた人間が存在しないか? その者はさらに人間でない、森の中で見つけられた者よりも。
Nonne cassi memoria his similes sunt? 記憶を失った者は、これらの者と同様でないか?
[6.] Nos ex his et illis conclusimus, quod homo absque instructione non sit homo, nec bestia, sed quod sit forma quae recipere potest in se id quod facit hominem, et sic quod non nascatur homo, sed quod fiat homo; [6] 私たちは、これらとそれらから結論する、人間は教育なしに人間でないこと、獣でもない、しかし、形であること、それはそれ自体の中にそれを受け入れることができる、人間をつくるもの、またこのように人間は生まれていないこと、しかし、人間になること。
et quod homo talis forma nascatur, ut sit organum recipiens vitae a Deo, propter finem ut sit subjectum, in quod Deus omne bonum posset inferre, et per unionem Secum beatificare in aeternum. また、人間はこのような形に生まれていること、神からのいのちを受け入れる器官であるように、主体であるような目的のために、その中に神はすべての善をもたらすことができる、またご自分との結合によって永遠に幸福にすること。
Percipimus ex sermone vestro, quod sapientia hodie in tantum exstincta aut infatuata sit, ut de statu vitae hominum relativo ad statum vitae bestiarum, prorsus nihil sciant; あなたがたの話しから私たちは知覚する、今日の知恵は、それほどに消滅した、また愚鈍にされた、獣のいのちの状態について関係して(関連させて)人間のいのちの状態について、まったく何も知らない。
inde est, quod nec sciant statum vitae hominis post mortem; ここからである、死後の人間のいのちの状態も知らないこと。
at illi qui hunc scire possunt, sed non volunt scire, et inde illum negant, ut faciunt multi ex vestris Christianis, assimilare possumus inventis in silvis; しかし、彼らは、その者はこれを知ることができる、しかし知ることを欲しない、またここからそれを否定する、あなたがキリスト教からの多くの者が行なうように、私たちは森の中で見つけられた者にたとえることができる。
non quod ex privatione instructionis ita stupidi facti sint, sed quod per fallacias sensuum, quae sunt tenebrae veritatum, semetipsos ita stupidos fecerint. 教育を取り去ることからそのように愚かにされることではない、しかし、感覚の欺きによって〔である〕こと、それらは真理の暗やみである、自分自身をそのように愚かな者にする。

原典講読『真のキリスト教』692(直訳[5],[6])

[5.] His auditis dixerunt omnes qui ad mensas sedebant, "Oh qualia nunc in terris tempora; [5] これらでいてすべてのったそのかってっていた、「おおどのような時代、今、地
heu sapientia quas vices subiit; ああ、知恵はどんな変化(交替)ったのか
versane est in ingeniositatem fatuam? 向きをえていないか? 愚かな才気
Sol occidit, et sub terra est e diametro oppositus suae meridiei. 太陽、地にあるその真昼正反対(から)反対側〔である
Quis non ex documento ex relictis et inventis in silvis scire potest, quod homo non instructus talis sit? 
Estne sicut instruitur? だれが、森の中に残され、また見つけられた〔こと〕からの実例(証拠)から、知ることができないか? 教育のない人間がこのような者であること。
Nasciturne in ignorantia prae bestiis? 獣よりも無知の中に生まれていないか?
Discetne [1]gradi et loqui? 歩くことまた話すことを学ばないか?
Si non disceret [1]gradi, num se super pedes erigeret? もし、歩くことを学ばないなら、自分自身を足の上に立てるのか?
Et si non disceret loqui, num mutiret aliquid cogitationis? また、もし話すことを学ばないなら、何らかの考えをつぶやくのか?
Estne omnis homo sicut instruitur, insaniens ex falsis, ac sapiens ex veris? すべての人間は教えられるようなものではないか? 虚偽から狂っている者、そして真理から賢明な者。
et insaniens ex falsis in omni phantasia quod sit sapientior sapiente ex veris? また虚偽から狂っている者はすべての幻想の中に〔いる〕、真理から賢明である者よりも賢明であること。
Danturne homines fatui et vesani, qui non plus homines sunt, quam inventi in silvis? 愚かで、気違いじみた人間が存在しないか? その者はさらに人間でない、森の中で見つけられた者よりも。
Nonne cassi memoria his similes sunt? 記憶を失った者は、これらの者と同様でないか?
[6.] Nos ex his et illis conclusimus, quod homo absque instructione non sit homo, nec bestia, sed quod sit forma quae recipere potest in se id quod facit hominem, et sic quod non nascatur homo, sed quod fiat homo; [6] 私たちは、これらとそれらから結論する、人間は教育なしに人間でないこと、獣でもない、しかし、形であること、それはそれ自体の中にそれを受け入れることができる、人間をつくるもの、またこのように人間は生まれていないこと、しかし、人間になること。
et quod homo talis forma nascatur, ut sit organum recipiens vitae a Deo, propter finem ut sit subjectum, in quod Deus omne bonum posset inferre, et per unionem Secum beatificare in aeternum. また、人間はこのような形に生まれていること、神からのいのちを受け入れる器官であるように、主体であるような目的のために、その中に神はすべての善をもたらすことができる、またご自分との結合によって永遠に幸福にすること。
Percipimus ex sermone vestro, quod sapientia hodie in tantum exstincta aut infatuata sit, ut de statu vitae hominum relativo ad statum vitae bestiarum, prorsus nihil sciant; あなたがたの話しから私たちは知覚する、今日の知恵は、それほどに消滅した、また愚鈍にされた、獣のいのちの状態について関係して(関連させて)人間のいのちの状態について、まったく何も知らない。
inde est, quod nec sciant statum vitae hominis post mortem; ここからである、死後の人間のいのちの状態も知らないこと。
at illi qui hunc scire possunt, sed non volunt scire, et inde illum negant, ut faciunt multi ex vestris Christianis, assimilare possumus inventis in silvis; しかし、彼らは、その者はこれを知ることができる、しかし知ることを欲しない、またここからそれを否定する、あなたがキリスト教からの多くの者が行なうように、私たちは森の中で見つけられた者にたとえることができる。
non quod ex privatione instructionis ita stupidi facti sint, sed quod per fallacias sensuum, quae sunt tenebrae veritatum, semetipsos ita stupidos fecerint. 教育を取り去ることからそのように愚かにされることではない、しかし、感覚の欺きによって〔である〕こと、それらは真理の暗やみである、自分自身をそのように愚かな者にする。

原典講読『真のキリスト教』692(直訳[7]~[9])

[7.] Sed tunc quidam in medio Palladii stans, in manu tenens palmam, dixit, "Evolvite quaeso hoc arcanum, quomodo homo, forma Dei creatus, mutari potuit in formam diaboli; [7] しかし、その時、パラディウム(知恵の神殿)の真ん中に立っているある者が、手の中にシュロをつかんでいる、言った、「説明せよ、どうぞ(お願いします)、この秘義を、どのように人間は、神の形につくられた、悪魔の形に変えられることができたか。
scio quod angeli caeli sint formae Dei, et quod angeli inferni sint formae diaboli, et duae formae sunt sibi oppositae, hae insaniae, illae sapientiae; 私は知っている、天使が神の形であること、また地獄の使いが悪魔の形であること、また二つの形が互いに対立している(正反対である)、後者は狂気の〔形〕、前者は知恵の〔形〕。
dicite itaque, quomodo homo forma Dei creatus a die in talem noctem potuit transire, ut potuerit negare Deum, et vitam aeternam." それで、言え、神の形に創造された人間が、どのように、昼からこのような夜に移る(変わる)ことができたのか、そのように神を否定する、また永遠のいのちを」。
Ad haec responderunt didascali in ordine, primum Pythagoraei, dein Socratici, et postea reliqui. これに教師たちが順序の中で答えた、最初にピュタゴラスの、その後、ソクラテスの、またその後(続いて)残りの(他の)者たちが。
Sed inter illos erat quidam Platonicus, hic ultimo locutus est, et hujus sententia praevaluit, quae erat, Quod homines aevi Saturnini seu saeculi aurei, sciverint et agnoverint quod essent formae recipientes vitae a Deo, et quod ideo sapientia animabus et cordibus illorum inscripta fuerit, et inde, quod ex luce veri viderint verum, et per vera perceperint bonum ex jucundo amoris ejus: しかし、彼らの間にプラトンの追随者であるある者がいた、この者が最後に話した、またこの意見(見解)がまさった、これらであった、サートゥルヌス(土星)の時期、すなわち、黄金時代に人間は知り、認めていたこと、神からのいのちを受ける形であること、またそれゆえ、知恵が彼らの霊魂と心に刻まれていたこと、またここから、真理の光から真理を見たこと、また真理によってその愛の快さからの善を知覚した。
"at sicut humanum genus in sequentibus saeculis recesserat ab agnitione quod omne verum sapientiae et inde bonum amoris apud illos, continue influeret a Deo, cessaverunt esse habitacula Dei, et quoque tunc cessavit loquela cum Deo, et consociatio cum angelis; 「しかし、~のように、人類が続く時代に認知から去った(引っ込んだ)、彼らのもとの知恵のすべての真理とここからの愛の善は、絶えず神から流入する〔という認知〕、神の住まいであることが終わった、そしてまたその時、神との会話が終わった、また天使との交わりが。
interiora enim mentis illorum a directione sua, quae fuerat sursum elevata ad Deum a Deo, inflexa [2]sunt in directionem obliquam plus et plus, extrorsum in mundum, et sic ad Deum a Deo per mundum, et tandem inversa in directionem oppositam, quae est deorsum ad semet; というのは、彼らの心の内的なものは、その方向から、それは上方へ、神により神へ高揚されるものであった、さらにまたさらに斜めに(ゆがんだ)方向へ曲げられた、外へ、世の中へ、またこのように神により世を通して神へ、また最後に反対の方向へひっくり返された、それは下方へ、自分自身へ。
et quia Deus non potest spectari ab homine interius inverso et sic averso, homines se separaverunt a Deo, et facti sunt formae inferni, et sic diaboli. また、神は、逆さにされまた向きを変えられた内なる人から見られることができないので、人間は神から分離した、また地獄の形につくられた、またこのように悪魔に。
Ex his sequitur, quod primis aevis agnoverint corde et anima, quod omne bonum amoris, et inde verum sapientiae illis essent a Deo, et quoque quod illa essent Dei in illis, et sic quod illi essent mera receptacula vitae a Deo, et inde vocati imagines Dei, filii Dei, et nati a Deo: これらからいえる、最初の時期に心でまた霊魂で認めた、愛のすべての善は、またここから知恵の真理は、彼らに神からあること、そしてまたそれらは彼らの中の神のものであること、またこのように彼らは神からのいのちの単なる器であること、またここから神の映像、神の子、また神から生まれた者と呼ばれた。
sed quod in succedentibus aevis illud non corde et anima, sed quadam fide persuasive, et dein fide historica, et demum solum ore, agnoverint; しかし、続く時期の中で、それを心と霊魂で〔認め〕ない、しかし、間違った信念のある信仰で、またその後、歴史に基づく信仰で、また最後に、口だけで、認めた。
et agnoscere tale solum ore, est non agnoscere, immo est id negare corde. またこのように口だけで認めることは、認めることではない、それどころか、それを心で否定することである。
[8.] Ex his videri potest, qualis hodie est sapientia in terra apud Christianos, tametsi illi ex revelatione scripta inspirari possunt a Deo, dum non sciunt discrimen inter hominem et bestiam; [8] これらから見られることができる、地の中のキリスト教徒のもとの今日の知恵がどのようなものであるか、たとえ彼らに書かれた啓示から、神から霊感を受けることができても、その時、違いを知らない、人間と獣の間の。
et inde multi credunt, quod si homo vivit post mortem, etiam bestia victura sit, aut quia bestia non vivit post mortem, nec homo victurus sit. またここから多くの者が信じている、もし人間が、死後に生きるなら、獣もまた生きる、または獣が死後にいにないので、人間も生きない。
Annon lux nostra spiritualis, quae illuminat visum mentis, apud illos facta est caligo? 私たちの霊的な光は、それは心の視覚を照らす、彼らのもとで暗黒となっていないか?
et lux illorum naturalis, quae solum illuminat visum corporis, facta est illis splendor?" また、彼らの自然的な光は、それは身体の視覚だけを照らす、彼らに輝きとなっている?」
[9.] Post haec converterunt se omnes ad duos advenas, et illis gratias propter adventum et narrationem agebant, et orabant, ut haec, quae audiverant, suis fratribus renuntiarent. [9] この後、すべての者は二人の到着者に(自分自身を)向きを変えた、また彼らに到着と語ることに対して感謝を行なった、また懇願した、このように、それらを聞いた、自分の仲間に報告する。
Et responderunt advenae, quod confirmaturi sint suos in hac veritate, quod quantum attribuunt omne bonum charitatis et verum fidei Domino, et non sibi, tantum sint homines, ac tantum fiant angeli caeli. また、到着者は答えた、自分たち〔の仲間〕を確信させること、この真理の中に、仁愛の善と信仰の真理を神に帰せば帰すほど、また自分自身にでなく、それだけ〔自分たちは〕人間である、そしてそれだけ、天界の天使になること。
 
@1 gradi pro “gradiri” 注1gradiri」の代わりにgradi
@2 sunt pro “est” 注2est」の代わりにsunt