[6.] His auditis diximus ad illos, "Loquimini lingua Hippocratica et Galeniana; [6] これらで聞いて、私たちは彼らに言った、「あなたがたはピッポクラーテス☆とガレノス☆の言葉を話す。
☆ ピッポクラーテスは紀元前4-5世紀のギリシアの医師。
☆ ガレノスは2世紀のギリシアの医師。
illa nobis sunt graeca, non intelligimus; それらは私たちにギリシアのもの(ギリシア語)である☆、私たちは理解しない。
☆ 英語に「It’s Greek to me.」という表現があります。直訳すれば「それは私にギリシア語である」意訳すれば「それは私にはまったくちんぷんかんぷんだ」となります。この表現がラテン語にもあるのでしょうか? わざわざギリシアの「医師」を持ち出しているところから判断すれば、ありそうです。
すなわち、「あなたがたは専門用語ばかり使って話すので、まったくわからない」。
nos non quaesivimus de his morbis, sed de conscientia quae est solius mentis." 私たちは、これらの病気について質問しなかった、しかし、良心について、それはただ心だけのものである」。
Et dixerunt, "Morbi mentis et morbi capitis sunt iidem, et hi ascendunt ex corpore; また彼らは言った、「身体の病気と頭の病気は同じものである、またこれらは身体からのぼる。
cohaerent enim sicut duae mansiones unius domus, inter quas est scala, per quam fit ascensus et descensus, quare novimus, quod status mentis indivulse pendeat a statu corporis; というのは、一つの家の中の二つの階(住まい)のように密着するから、心の状態は身体の状態から分離できずに依存するから。
sed nos gravedines seu cephalalgias illas (quas captavimus vos intelligere per conscientias), sanavimus, quasdam per emplastra et vesicatoria, quasdam per infusa et emulsa, et quasdam per condimenta, et per anodyna." しかし、私たちはそれら重苦しさ(圧迫感)と頭痛を(それらを私たちは把握する、あなたがたが良心によって理解すること)、私たちは治療する、あるものを膏剤と発庖剤によって、あるものを注ぎ込むものと乳液(乳剤)によって、またあるものを薬味によって、またあるものを鎮痛薬によって」。
[7.] Cum ergo similia adhuc audivimus ab illis, avertimus nos, et convertimus ad clericos, et diximus, "Vos scitis quid conscientia; [7] そのとき、私たちは彼らからさらに同様のものを聞いた、それゆえ、私たちは☆向きを変えた(背けた)、また聖職者へ向き変えた、また私たちは言った、「あなたがたは知っている、何が良心か。
☆ nos,とあるべきところ、原文ではoでした。
dicite ergo, et instruite praesentes." それゆえに、言え、また居合わせる者に教えよ」。
Et responderunt, "Quid conscientia, novimus et non novimus. また彼らは答えた、「何が良心か、私たちは知っている、また知らない。
Credidimus quod sit contritio, quae praecedit electionem; 私たちは悔恨(痛悔)があることを信じる、それは選びに先行する。
hoc est, momentum quo homo donatur fide, per quam ei novum cor et novus spiritus fit, ac regeneratur. すなわち、瞬間、そのとき人間は信仰を与えられる、それによって彼に新しい心と新しい霊が生じる、そして再生される。
Sed appercepimus quod contritio illa paucis obvenerit, solum quibusdam pavor et inde anxietas pro igne infernali, et vix alicui pro peccatis et inde justa ira Dei. しかし、私たちは認める、その悔恨(痛悔)がわずかな者に生じること、地獄の火のために恐怖とここからの不安〔がある〕者にだけ、またほとんどある者にない、罪とここからの神の正しい怒りのために。
Sed illos nos confessionarii sanavimus per evangelium quod Christus per passionem crucis sustulerit damnationem, et sic ignem infernalem exstinxerit, et aperuerit caelum illis qui fide, cui imputatio meriti Filii Dei inscripta est, beantur. しかし、彼ら懺悔者(告白者)を私たちは福音によって癒した、キリストが十字架の受難によって断罪を取り去ったこと、またこのように地獄の火を消した、また彼らに天界を開けた、その者は信仰で〔祝福される〕、その者に神の御子の功績の転嫁が刻まれている、祝福される。
Praeterea dantur conscientiosi ex varia religione, tam vera quam fanatica, qui sibi scrupulos faciunt in rebus salutis, non modo essentialibus, sed etiam formalibus, et quoque in adiaphoris. さらに、いろいろな宗教からの良心的な者が存在する、真理のものも狂信的なものも、その者は自分自身に救いの事柄の中で微量(異議)をつくる、本質的なものだけでなく、形式的なものでもまた、そしてまた無関心な事柄の中で。
Quare, ut supra diximus, novimus quod sit conscientia, sed quid et qualis vera, quae omnino spiritualis erit, non novimus. それゆえ、上に私たちが言ったように、私たちは良心があることを知っている、しかし、真実のもの(真の良心)が何、またどんなものか、それらはまったくの霊的なものである(未来☆)、私たちは知らない。
☆ 未来時制なので、それらを扱うとすれば、まったく霊的な問題と「なってしまう」ので扱いきれない、というニュアンスでしょうか、あるいは「当然の推量」を意味するので「~にちがいない」といったニュアンスでしょうか。(後者でしょう)
@1 senserit pro “sentiverit” 注1 「sentiverit」の代わりにsenserit
@2 consistunt pro “consistit” 注2 「consistit」の代わりにconsistunt