(1) 原文
588. Propter hunc finem data est homini facultas elevandi intellectum paene in lucem in qua sunt angeli caeli, ut videat quid illum oportet velle et inde facere, ut prosper sit in mundo ad tempus, et beatus post mortem in aeternum. Prosper et beatus fit, si comparat sibi sapientiam, ac voluntatem sub ejus obedientia tenet at improsper et infelix, si intellectum suum mittit sub obedientiam voluntatis: causa est, quia voluntas a nativitate inclinat ad mala, etiam enormia; quare nisi illa refrenetur per intellectum, homo libero voluntatis suae relictus rueret in nefaria, et ex insita ferina natura depopularetur et trucidaret, sui causa, quoscunque qui sibi non favent et cupiditatibus ejus indulgent. Praeterea nisi intellectus separatim potuisset perfici, et voluntas per illum, homo non foret homo, sed bestia; non enim absque separatione illa, et absque ascensu intellectus supra voluntatem, potuisset cogitare, et ex cogitatione loqui, sed solum sonare suam affectionem; nec potuisset ex ratione agere, sed ex instinctu; minus potuisset cognoscere illa quae Dei sunt, et per illa Deum, et sic conjungi Ipsi, et vivere in aeternum. Cogitat enim et vult homo sicut a se; et hoc sicut a se, est reciprocum conjunctionis; nam conjunctio absque reciproco non dabilis est, sicut non conjunctio activi cum passivo absque adaptatione seu applicatione. Solus Deus agit, et homo se patitur agi, et cooperatur in omni apparentia sicut a se, tametsi interius a Deo. Sed ex his rite perceptis videri potest, qualis est amor voluntatis hominis, si elevatur per intellectum; tum qualis est si non elevatur; ita qualis est homo.
(2) 直訳(ここは『霊魂と身体の交流』14番からの引用)
588. Propter hunc finem data est homini facultas elevandi intellectum paene in lucem in qua sunt angeli caeli, ut videat quid illum oportet velle et inde facere, ut prosper sit in mundo ad tempus, et beatus post mortem in aeternum. この目的のために人間に理解力を高揚させる能力が与えられている、ほとんど光の中へ、その中に天界の天使がいる、見るために、それが何か、意志し、ここから行なうべきである、世の中でしばらく栄えるために、また死後、永遠に幸福〔である〕。
Prosper et beatus fit, si comparat sibi sapientiam, ac voluntatem sub ejus obedientia tenet at improsper et infelix, si intellectum suum mittit sub obedientiam voluntatis: 繁栄するまた幸福になる、もし知恵を自分自身に得るなら、そして、意志をその服従の下に保つ、しかし、繁栄しないまた不幸〔になる〕、もし自分の理解力を意志の服従の下に送るなら。
causa est, quia voluntas a nativitate inclinat ad mala, etiam enormia; 理由がある、意志は生来から悪へ傾いているからである、さらにまた極悪なもの(憎むべきもの)。
quare nisi illa refrenetur per intellectum, homo libero voluntatis suae relictus rueret in nefaria, et ex insita ferina natura depopularetur et trucidaret, sui causa, quoscunque qui sibi non favent et cupiditatibus ejus indulgent. それゆえ、それが理解力によって制御されないなら、人間は「自分の意志の自由を(かなぐり)捨てて」☆邪悪な行為の中に突進する、また生来の野獣の性質から略奪し、皆殺しにする、自分自身の理由で(=ために)、だれでも、その者は自分自身に好意を持たない、また「彼の欲望に」ほしいままにする。
☆「・・・」の箇所が『霊魂と身体の交流』の部分に新たに加えられました。
Praeterea nisi intellectus separatim potuisset perfici, et voluntas per illum, homo non foret homo, sed bestia; さらに、理解力が別々に(完成され)、また意志がそれによって完成されることができなかったなら、、人間は人間でなくなり、しかし、獣。
non enim absque separatione illa, et absque ascensu intellectus supra voluntatem, potuisset cogitare, et ex cogitatione loqui, sed solum sonare suam affectionem; というのは、その分離なしに、また意志の上方への理解力の上昇なしに、考えることができなかったから、また思考から話すこと、しかし、単にその情愛を鳴り響かせること(音声で表現すること)。
nec potuisset ex ratione agere, sed ex instinctu; 理性から行動することもできなかった、しかし、本能から。
minus potuisset cognoscere illa quae Dei sunt, et per illa Deum, et sic conjungi Ipsi, et vivere in aeternum. ましてそれを知ることができなかった、それらは神のものである、またそれらによって神を、またこのようにその方に結合されること、また永遠に生きること。
Cogitat enim et vult homo sicut a se; というのは、人間は自分自身からのように考え、欲するから。
et hoc sicut a se, est reciprocum conjunctionis; また、この自分自身からのようには、結合の相互のもの(往復運動)である。
nam conjunctio absque reciproco non dabilis est, sicut non conjunctio activi cum passivo absque adaptatione seu applicatione. なぜなら、相互のもの(往復運動)なしに、結合はありえないからである、適合(合わせること)と適用させること(適用)なしに受動的なものとの能動的なものの結合がないように。
Solus Deus agit, et homo se patitur agi, et cooperatur in omni apparentia sicut a se, tametsi interius a Deo. 主だけが働く、また人間は働かれることをさせておく(自分自身に受ける)、「また」☆自分自身からのようにすべての外観の中で協力する(一緒に働く)、たとえ内的に主からであっても。
☆ このetは『霊魂と・・・』ではacです。
Sed ex his rite perceptis videri potest, qualis est amor voluntatis hominis, si elevatur per intellectum; 「しかし、」☆これらから、正しく、知覚して見られることができる、人間の意志の愛がどのようなものであるか、もし理解力によって高揚さるなら。
☆ このSedが付け加わっています。
tum qualis est si non elevatur; なおまた、高揚されないならどのようなものであるか。
ita qualis est homo. 「そのように」人間がどんなものであるか。
☆ consequenterがitaにかわっています。
(3) 訳文(スヴェーデンボリ出版『霊魂と身体の交流』14番の訳文を以下に載せます、直訳に合わせて変えてみてください)
588. この目的のために、人間に、ほとんど天界の天使がいる光の中へさえも、理解力を高揚させる能力が与えられています。世でしばらく繁栄し、死後、永遠に幸福となるため、自分が欲し、そこから行なわなくてはならないことは何かを認めるためです。自分自身に知恵を得て、意志をその下に服従させて保つなら、繁栄し、幸福になります。しかし、自分の理解力を意志の下に服従させるなら、繁栄せず、不幸になります。その理由は、意志は生まれながらに悪へ、極悪なものへすら傾いているからです。それゆえ、それが理解力によって抑制されないなら、人間は邪悪な行為へ突進します、それどころか、野獣の生来の本性から、自分自身のためにだれであろうと、自分に好意を持たず、同意しない者を、略奪し、殺害します。
さらに、理解力が別々に完成され、意志がそれによって完成されることができなかったなら、人間は人間でなくなり、獣となります。というのは、その分離なしに、また理解力が意志の上へのぼることなしに、考えること、また考えることから話すことはできず、ただ自分の情愛を音にするだけであったであろうからです。理性から行動することもできず、本能から行動するだけで、まして神の存在することなど、またその神によって結び付き、永遠に生きることなどできません。というのは、人間は自分自身からのように考え、意志します、この「自分自身からのように」が、結合における相互のものであるからです。なぜなら、反作用なしに能動と受動の結合がないように、相互のものなしに結合はありえないからです。 神おひとりが働き、人間は働きかけられます、そしてすべての外観で自分自身からのように反応します、それでも、内部では神からです。
これらから、人間の意志の愛が、理解力によって高揚されるなら、どのようなものであるか、なおまた、高揚されないなら、どのようなものか、したがって人間がどのようなものであるか、正しく知覚して見ることができます。
◎本書の「原典対訳」を現在、作成中です(最終段階)。SPSC版(スヴェーデンボリ出版のいわゆる「読者の会」です)。バインダー形式で来たる6月19日発行です。A5版、98ページ、価格1000円、よろしかったら取り寄せて、眺めてみてください。申込先はSPSC事務局mchhys@gmail.com)
◎ついでに勉強会の案内:『原典を読もう』を7月5日に江戸川区船堀でまったくの初心者対象に行ないます。それでも、事前に予習箇所を指定してあります(原典対訳No.1『スヴェーデンボリの印象的なことば』から数か所)SPSCとして「交流会」に続いての「取り組み」です。スヴェーデンボリの著作を「原典で読んでみよう」という勉強会は日本で初めてでしょう。会員以外もご自由に参加ください。その内容の問い合わせはやはり前記メールで。