原典講読『真のキリスト教』533

(1) 原文
533. Sunt duo amores qui e longaevo tempore generi humano irradicati sunt, amor dominandi super omnes, et amor possidendi omnium bona. Prior amor, si ei relaxantur frena, ruit eo usque ut velit esse Deus caeli; et posterior amor, si ei relaxantur frena, ruit eo usque ut velit esse Deus mundi. His duobus amoribus subordinati sunt omnes reliqui amores mali, qui sunt exercitus: sed illos duos explorare, perquam difficile est, quia intime resident, et se abscondunt, sunt enim sicut viperae in petra foraminosa occultatae, quae venenum suum retinent, ut dum quis super petra illa cubat, letales ictus infligunt, et se retrahunt. Sunt etiam sicut veterum sirenes, quae cantu allectabant homines, et per illum necabant. Illi bini amores etiam se exornant illustribus togis et tunicis, sicut diabolus ex magica phantasia inter suos, et inter alios quos vult illudere. [2.] Sed probe sciendum est, quod illi bini amores possint plus regnare apud parvos quam apud magnos, apud inopes quam apud opulentos, apud subditos quam apud reges; hi enim nati sunt ad dominium et ad gazas, quae tandem illa non aliter aspiciunt, quam sicut alius sua famulitia et possessionata, praetor sua, administrator sua, navarchus sua, immo sicut pauper colonus sua. Aliter vero reges qui ad dominium super aliorum regna. [3.] Quod intentiones voluntatis explorandae sint, est causa, quia in voluntate residet amor, est enim voluntas receptaculum ejus, ut supra ostensum est: omnis amor inde exspirat jucunda sua in intellectus perceptiones et cogitations, nam hae non agunt quicquam ex se, sed ex voluntate; favent enim ei, ac consentiunt et confirmant omnia quae amoris ejus sunt; quare voluntas est ipsa domus, in qua homo habitat, ac intellectus est atrium, per quod exit et intrat. Inde est, quod dictum sit, quod intentiones voluntatis explorandae sint; quae cum exploratae ac remotae sunt, homo elevatur e naturali voluntate, cui mala hereditaria et actualia insident, in voluntatem spiritualem, per quam Dominus reformat et regenerat naturalem, et hac media sensualia et voluntaria corporis, ita totum hominem.
 
(2) 直訳
533. Sunt duo amores qui e longaevo tempore generi humano irradicati sunt, amor dominandi super omnes, et amor possidendi omnium bona. 二つの愛がある、それは長く続く時から人類に根づいてきた、すべての者の上に支配する愛、またすべての財産(所有物)を所有する愛。
Prior amor, si ei relaxantur frena, ruit eo usque ut velit esse Deus caeli; 前の(前者の)は、もしそれに馬勒(ろく)(束縛・抑制)がゆるめられるなら、天界の神であることを欲するようにまでもそれだけ突進する。
et posterior amor, si ei relaxantur frena, ruit eo usque ut velit esse Deus mundi. また後の(後者の)愛は、もしそれに馬勒(ろく)(束縛・抑制)がゆるめられるなら、世の神であることを欲するようにまでもそれだけ突進する。
His duobus amoribus subordinati sunt omnes reliqui amores mali, qui sunt exercitus: これらの二つの愛にすべての残りの(他の)悪の愛が従属している、それらは大群(大勢)である。
sed illos duos explorare, perquam difficile est, quia intime resident, et se abscondunt, sunt enim sicut viperae in petra foraminosa occultatae, quae venenum suum retinent, ut dum quis super petra illa cubat, letales ictus infligunt, et se retrahunt. しかし、それらの二つを調べることは、非常に困難である、深く(内部に)んでいるので、またそれ自体を隠す、というのは、マムシのようであるから、穴だらけの岩の中に隠れた、それは自分の毒を保有する、だれかがその岩の上に伏せる(横になる)ようなとき、致命的な一撃を加える、またそれ自体を引き戻す。
Sunt etiam sicut veterum sirenes, quae cantu allectabant homines, et per illum necabant. さらにまた古い(昔の)セイレーンのようである、彼女は歌で人間を誘惑した、またそれによって殺した。
Illi bini amores etiam se exornant illustribus togis et tunicis, sicut diabolus ex magica phantasia inter suos, et inter alios quos vult illudere. それらの二つの愛もまたそれ自体をトーガと下着で惑わせて飾る、悪魔のように、空想の魔術から、自分たちの間で、また他の者の間で、その者を惑わすことを欲する。
[2.] Sed probe sciendum est, quod illi bini amores possint plus regnare apud parvos quam apud magnos, apud inopes quam apud opulentos, apud subditos quam apud reges; [2] しかし、よく知らなければならない、それらの二つの愛はさらに支配することができること、小さい者(卑しい者)のもとで大きい者(大人物・高官)のもとよりも、不足している者のもとで富んでいる者のもとよりも、臣民(家来)のもとで王のもとよりも。
hi enim nati sunt ad dominium et ad gazas, quae tandem illa non aliter aspiciunt, quam sicut alius sua famulitia et possessionata, praetor sua, administrator sua, navarchus sua, immo sicut pauper colonus sua. というのは、これらの者は支配権にまた宝に生まれているから、それらの者は最後にそれらを異なって眺めないから、他の者が自分の使用人と所有物のように以外に、指導者が自分のもの〔眺めるように以外に〕、船長が自分のものを、それどころか貧しい農夫が自分のものを。
Aliter vero reges qui ad dominium super aliorum regna. けれども、王たちに異なっている、その者は他の王国の上の支配に向かう。
[3.] Quod intentiones voluntatis explorandae sint, est causa, quia in voluntate residet amor, est enim voluntas receptaculum ejus, ut supra ostensum est: [3] 意志の意図が調べられなければならないことは、理由がある、意志の中に愛が住んでいるからである、というのは、意志はその容器であるから、上に示されたように――
omnis amor inde exspirat jucunda sua in intellectus perceptiones et cogitations, nam hae non agunt quicquam ex se, sed ex voluntate; ここからすべての愛はその快さを理解力の知覚と思考の中に発散させている、なぜなら、それら〔知覚と思考〕はどんなものでもそれ自体から行なわないからである、しかし、意志から。
favent enim ei, ac consentiunt et confirmant omnia quae amoris ejus sunt; というのは、それ〔意志〕に好意を持つ(賛同する)から、そしてすべてのものを同意する(承諾する)、また確信する、それらは彼の愛のものである。
quare voluntas est ipsa domus, in qua homo habitat, ac intellectus est atrium, per quod exit et intrat. それゆえ、意志は家そのものである、その中に人間が住む、そして理解力は張り出し玄関(前庭)ある、それを通って出る、また入る。
Inde est, quod dictum sit, quod intentiones voluntatis explorandae sint; ここからである、言われたこと、意志の意図が調べられなければならないこと。
quae cum exploratae ac remotae sunt, homo elevatur e naturali voluntate, cui mala hereditaria et actualia insident, in voluntatem spiritualem, per quam Dominus reformat et regenerat naturalem, et hac media sensualia et voluntaria corporis, ita totum hominem. それらが調べられ、そして遠ざけられたとき、人間は自然的な意志から高揚させられる、それに遺伝と実際の悪が固く宿っている、霊的な意志の中へ、それによって主は自然的なもの(意志)を改心させ、再生させる、またこの方法(手段)が身体の感覚的なものと意志のものを、そのように人間全体を。
 
(3) 訳文
533. 人類に長く続く時から根づいてきた二つの愛がある、すべての者の上に支配する愛とすべての財産(所有物)を所有する愛〔である〕。
 前者の愛は、もしそれに抑制がゆるめられるなら、天界の神であることを欲するようにまでも突進する。また後者の愛は、もしそれに抑制がゆるめられるなら、世の神であることを欲するようにまでも突進する。
 これらの二つの愛にすべての残りの悪の愛が従属し、それらは大群である――しかし、それらの二つを調べることは、深く(内部に)住み、またそれ自体を隠しているので、非常に困難である、穴だらけの岩の中に隠れたマムシのようであるから、それは自分の毒を保有し、だれかがその岩の上に横になるようなとき、致命的な一撃を加え、また引き戻る。
 さらにまた昔のセイレーンのようであり、彼女は歌で人間を誘惑し、それによって殺した。
 それらの二つの愛もまた、惑わすことを欲する自分たちの間の者また他の者の間で、悪魔のように、空想の魔術からトーガと下着で惑わせて自分自身を飾っている。
 [2] しかし、それらの二つの愛は、小さい者(卑しい者)のもとで大きい者(大人物・高官)のもとよりも、不足している者のもとで富んでいる者のもとよりも、臣民(家来)のもとで王のもとよりも、さらに支配することができることをよく知らなければならない。というのは、これらの者は支配権にまた宝に生まれており、それらの者は最後にはそれらを自分の使用人と所有物のように、指導者が自分のものを、船長が自分のものを、それどころか貧しい農夫が自分のものを眺めるようにしか眺めないからである。
 けれども、他の王国の支配に向かう王たちは異なる。
[3] 意志の意図が調べられなければならない理由は、意志の中に愛が住んでいるからである、というのは、前に示されたように、意志はその容器であるから――ここからすべての愛はその快さを理解力の知覚と思考の中に発散させている、なぜなら、それら〔知覚と思考〕はどんなものでもそれ自体から行なわず、しかし、意志から行なうからである。というのは、それ〔意志〕に好意を持ち、そしてすべてのものを同意し、また確信するから、それらは彼の愛のものである。それゆえ、意志は家そのものであり、その中に人間が住む、そして理解力は張り出し玄関あり、それを通って出る、また入る。
 ここから、意志の意図が調べられなければならないことが言われたのである。それらが調べられ、そして遠ざけられたとき、人間は遺伝と実際の悪が固く宿っている自然的な意志から霊的な意志の中へ高揚させられる、それによって主は自然的なもの(意志)を、またこの方法(手段)が身体の感覚的なものと意志のものを、そのように人間全体を改心させ、再生させる。
 
excercetについて
 前回、疑問としてexcercetについて、さっそくコメントがありました「exercetのミスプリでしょう」とのことでした。(すなわち、一文字「c」が紛れ込んだ)
 ありがとうございました。それで訳も「行なう」であり、文脈からもそうなります。これで、疑問解決か、としたいのですが、何パーセントかの疑問が残ります。
 初版もexcercetであり、厳密な校正をしたであろう、本講座の底本であるサミュエル・ウスター版もそのままです。この類のミスプリはだれかがすぐ気付くであろう思えます、それで疑問がわくのは、このような別綴りもあるので、校正しないで「そのままとしたのではなかろうか」というものです。  
スヴェーデンボリによる別綴りはいくらでもあります。(有名なのは天界coelum、その通常の綴りはcaelumです。)これもそうした一つなのかもしれませんが、その確証は私にできません。